Libertarianism and "National Tragedies"

I suppose that the issue I am raising falls into the category of libertarian ethics. Its background is this: little more than a week ago a substantial number of high-ranking Polish politicians, including the president, perished in a plane crash. Being a Polish national myself and currently staying with my family in Poland, I have since been witnessing an unprecedented outpouring of collective grief, lamentation and exultation of the deceased (most of whom were politically divisive figures, by no means universally popular). In other words, I have been observing a gigantic and almost religiously fervent consolidation of the local statist instincts. As many commentators put it: we have to forget about our political differences for the moment; after all, it was the president of all of us and the representatives of our state. This they take to be the final, indubitable statement on the matter. The question of whether there are some individuals who refuse to think in such categories in the first place is beyond the pale of public discussion.

I tend to agree with my like-minded friends that it is in such moments that libertarians (especially those of the completely non-statist variety) are expected by the mainstream to realize how hopelessly outnumbered they are. I would hope that it is also in such moments that libertarians come to realize how profoundly important is the intellectual shift that we are aiming for and how volatile and largely illogical (in a purely descriptive sense of the term) are the attitudes we oppose.

I regard such moments as the touchstones of our intellectual and moral strength. It is not easy to resist the immense psychological pressure of mass movements and crowd emotions. It is even more difficult when one has to disentangle genuine, humane pity for tragically killed human beings from the cool, logical realization that there is no reason to pity those people more than any group of strangers wiped out in a large-scale disaster. In fact, in such cases as the one I am mentioning there seems to be a reason to be particularly restrained in one’s grief, since the victims belonged to a profession that the libertarian worldview univocally condemns as parasitical and destructive.

However, being surrounded by ubiquitous images of what appears to be authentic and sincere compassion, one can be tempted to share in the emotions of the moment – not in order to prostrate before the idol of the state, but in order to console one’s fellow human beings. This temptation has to be resisted if one is to avoid falling into an emotional trap set by the statists. In fact, I believe that given enough determination, it is even possible to turn the danger in question into an advantage. The point is to rationalize away some part of the grief of those whom one regards as at least minimally open to logical argumentation. More specifically, it is to make them realize that no matter how personally nice, warm and charming the deceased could have been (and on such occasions the state apparatus of propaganda will do everything it can to bombard everyone with endless testimonies to that effect), all their professional activities were ultimately based on a barbarous method of violent coercion.

And yet, I also believe that in such contexts the message in question should be delivered in a manner that is as subtle as it is intransigent. It needs to be noticed that the historical evidence seemingly points to the uncomfortable conclusion that on the whole the majority of people do not normally care about being free. As astonishing as it might appear to sound, contented half-slavery seems – historically and globally speaking – easier to accept than the struggle for full-blooded freedom. Furthermore, the rejection of the notion of individual responsibility breeds support for collective father figures with coercive powers – those who proclaim themselves capable of solving one’s problems by foisting them upon someone else. In other words, support for statism appears to me to be a combination of emotional factors and a certain twisted logic of intellectual laziness. Bearing that in mind, it might be the case that in the context of "national tragedies", where the emotional part of statism is the overwhelmingly dominant one, it becomes possible to tap into these emotions with the message of liberty, which, if done subtly and inoffensively enough, can substantially weaken the accompanying half-reasoned justifications for submitting to the Leviathan.

In sum, I suppose that my final, optimistic take on the matter would be this: even those events that appear to exemplify the triumph of coercive collectivism can, on closer inspection, reveal the contours of its fundamental weaknesses. Statism may yet turn out to be a colossus on clay legs – and it may so turn out at the most unexpected moment.

[Reprinted from LewRockwell.com]

Twenty-one Reasons Why Statism Is a Radical and Radically Incoherent Theory

Upon encountering the claim that some non-statist doctrine (e.g., anarcho-capitalism) is practically unsafe due to its radical character, it is worthwhile to point to the glaring radicalism of every form of statism. Having thus suggested, however, that it is not radicalism per se that is a problem with any given socio-economic doctrine, it is even more worthwhile to underscore that statism is not simply radical, but radical in its incoherence. It seems a very fitting description for the theory that claims, among others:

1. That the only sure way of protecting oneself against violence, aggression and coercion is to help institute and continually support a vast, monopolistic apparatus of institutionalized violence, aggression and coercion.

2. That the only sure way of protecting one’s private property rights is to help institute and continually support a coercive entity whose representatives do not own any of the said entity’s assets, and yet arrogate to themselves the right to expropriate any private property owner for the purposes whose utility it is up to them to appraise.

3. That the free market economy, whose participants – in order to prosper – have to supply one another with productive goods and services, as well as bear the full financial responsibility for the potential failures of their actions, can survive only when subjected to the regulation of a monopolistic group of non-producers, who can always shift the costs of their failures onto the shoulders of producers.

4. That statist coercion is necessary to enforce contracts, and yet the alleged “social contract” that is supposed to establish the state needs no meta-state to enforce it, thus effectively becoming a self-enforcing anomaly.

5. That the wielders of any given monopolistic apparatus of compulsion and aggression use it out of altruistic motives, but if they were to stop using coercive methods (political activity) and instead turn to voluntary methods (market activity), their altruism would be immediately supplanted by base, greed-driven egoism.

6. That states, institutions responsible for some 200 million cruel deaths in the 20th Century alone, are supposed to offer protection from “private criminals,” who even in their most organized form of international mafia networks never managed to take even the tiniest fraction of the statist death toll.

7. That the state of anarchy among individuals, each of which can generally finance his activities out of his private pocket only, would lead to an intolerable escalation of violence and bloodshed, but the state of anarchy among states, each of which can impose the costs of its activities (including warfare) on private individuals, is at least a tolerable and relatively peaceful arrangement.

8. That the lack of an external, monopolistic enforcer of agreements among individuals would lead to endless conflict, but the lack of an external, monopolistic enforcer of agreements among various organs of the state does not prevent them from cooperating effectively and even benevolently.

9. That ceding the task of maintaining justice onto an entity that is both monopolistic and coercive will not lead to it continually perverting justice in its favor.

10. That the notion of checks and balances whereby the rulers control the ruled and the ruled control the rulers does not violate the principle of Occam’s razor, suggestive of the vision in which a single group of self-ruling individuals keeps itself in peaceful balance just fine.

11. That the ruled are wise enough to choose their rulers, but not wise enough to choose the way to use their own money.

12. That a pair of travelers bumping into each other in the middle of a desolate forest do not immediately get at each other’s throats only because they fear being punished by the state.

13. That an institution which forcibly imposes its protective services on others, unilaterally determines their price and excludes all competition in this area will not attempt to benefit from initiating conflicts or letting them develop rather them resolving them or preventing their occurrence.

14. That compulsory expropriation of an individual’s private property need not be considered as a violation of anyone’s rights (given unilaterally determined “due monetary compensation”), but refusing to give up a portion of one’s independently created or contractually acquired belongings is a straightforward violation.

15. That political rights precede property rights, which presumably means that the supposed original social contract was concluded by a bonfire in a cave and written down on the cave wall, or else the conditions of the pre-contract world allowed for creating the capital necessary to (at least) house the social contractors and provide them with ink and paper in some mysterious, propertyless way.

16. That having a sufficiently large clientele turns what is normally considered a robbery into what is commonly accepted as part of a necessary social service.

17. That a relatively small group of people is capable of possessing more knowledge and making more informed decisions with regard to directing the activities of any given society than the whole rest of the society in question.

18. That the notion of equality before the law leaves place for functional privileges.

19. That unconditional respect for the principle of non-aggression is “absolutist,” but unconditional respect for state-legislated law is not.

20. That the prevalence of statism indicates the advantageousness of statism, as if the same could not be once said about astrology, witch-hunting, slavery and legal racial discrimination.

21. That each of the above assertions is solidly justified, both theoretically and empirically, while the negation of any of them lies essentially beyond the pale of reasonable discussion.

Having enumerated these (or other) reasons, it is worthwhile to confront the statist with the task of defending the allegedly moderate character of the doctrine he espouses. And even if he bites the bullet on this one and acknowledges statism’s radicalism, one should unhesitatingly confront him with another, equally difficult task – that of defending statism’s putative coherence. If he admits failure on this score as well, we should not be intellectually surprised, but we might at least feel tactically satisfied.

[Reprinted from Strike-The-Root.com]

Well-Informedness and rationality: a philosophical overview

There is a strong tendency in modern moral philosophy to impose restrictions on the range of desires that are to count as genuinely contributive to the desirer’s welfare. Perhaps the most frequent among such proposals is that only appropriately “informed” or “rational” desires are to count. I shall argue that the philosophical assumptions that underlie such suggestions suffer from the influence of equilibrium methodology and thus fall prey to the same shortcomings as it does. I shall also point to the similarities between the Austrian approach to rationality and the concept of “satisficing” (under a particular interpretation), which entered moral philosophy from the rational choice literature. Finally, I shall note that one crucial aspect of rationality that is ordinarily taken by the Austrians to be implicit in human action (i.e., the ability to grasp the logical relationship between the concepts that comprise the content of one’s aims and desires) should not be considered as such.

[Read More]

Syndrom moralnej dysocjacji

Jak świat długi i szeroki, myślenie znacznej części społeczeństw na tematy gospodarcze zdaje się być obciążone przypadłością, którą można by określić jako syndrom moralnej dysocjacji. Syndrom ten streścić można w następujących dwóch tezach: 1) światopogląd moralny jednostki jest wysoce rozczłonkowany i labilny, a to, który jego człon wypłynie na powierzchnię, uwarunkowany jest przyjęciem przez jednostkę takiej lub innej roli 2) pozornie przeciwstawne cele moralne (bądź elementy światopoglądu moralnego) nie mogą być realizowane w obrębie jednej roli.

Nie zamierzam dociekać tutaj, jakie są źródła tak znacznego rozpowszechnienia się rzeczonej przypadłości. Być może pewną rolę odgrywa tu błędne przenoszenie na grunt moralny zasady podziału pracy albo uproszczone myślenie na temat społeczeństw w kategoriach klasowych, oderwane od rzetelnej teorii własności. Kilka innych potencjalnych powodów próbowałem też nakreślić w tekście pt. „Imperatyw Kontroli”. Tutaj natomiast chcę skupić się na opisie samego zjawiska i naszkicowaniu jego struktury, co może okazać się pożyteczne w zakresie wypracowywania efektywnych metod uwalniania innych spod jego wpływu.

Wnioski wypływające z przyjęcia pierwszej tezy składającej się na tytułowy syndrom opierają się na argumencie a contrario – skoro centralną rolę w światopoglądzie moralnym przedsiębiorców, właścicieli film i „magnatów” sektora prywatnego odgrywa mgliście rozumiany „interes własny” oraz nieco konkretniej rozumiana „maksymalizacja zysków” (pieniężnych), osią światopoglądu przedstawicieli tzw. „służby publicznej” – a więc polityków, urzędników i biurokratów – musi być równie mgliście rozumiany „interes ogółu” oraz maksymalizacja „zysków moralnych”. Być może budowanie tego rodzaju przeciwieństw bierze się z naturalnej chęci wiary w to, że skoro istnieją osoby zaabsorbowane interesem własnym, muszą też istnieć osoby zatroskane o interes cudzy. Dlaczego więc nie mieliby być to ci, którzy, technicznie rzecz biorąc, nie są w stanie maksymalizować swych zysków finansowych w taki sposób, w jaki robią to posiadacze aktywów kapitałowych, gdyż sami nie są właścicielami zarządzanych przez siebie zasobów, lecz ich kadencyjnymi opiekunami?

Nasuwająca się tu nieodparcie gorzka prawda jest taka, że jakkolwiek kuszące (i może przez to naturalne) jest powyższe rozumowanie, jest ono również zupełnie bezpodstawne. Jeśli nie istnieje żaden niearbitralny powód, by po danej grupie spodziewać się doskonalszego moralnie zachowania (jakim to powodem mogłoby być wywodzenie się z rasy aniołów, ale jakim z pewnością nie są deklaracje wyborcze ani solenne zapewnienia), to należy spodziewać się po niej dokładnie tego, co po wszystkich innych grupach, biorąc jednocześnie poprawkę na środowiskową strukturę pobudek. Władza korumpuje, a władza absolutna korumpuje w sposób absolutny, jeśli zaś przez władzę rozumiemy między innymi brak możliwości bankructwa w przypadku miernego spełniania życzeń swych protegowanych, to istnieją poważne powody, by przedstawicieli sektora publicznego uważać nie tylko za równie samolubnych co przedstawicieli sektora prywatnego, lecz również za dalece mierniejszych w zakresie wypracowywania jakichkolwiek społecznie pożądanych dóbr i usług. Jakkolwiek zdroworozsądkowy i pozornie oczywisty, powyższy wniosek był przez całe tysiąclecia wypierany ze świadomości społeczeństw, o czym świadczyć może fakt, że jego wyraźne i dogłębne wyartykułowanie w wieku XX przez przedstawicieli Szkoły Wyboru Publicznego i Szkoły Austriackiej zostało uznane za nowatorską i odkrywczą obserwację.

Ale nawet w świetle powyższych konkluzji syndrom moralnej dysocjacji nie zwalnia swojego uchwytu. Zdecydowana większość wciąż obstaje przy istnieniu sektora publicznego jako koniecznego dopełnienia dla sektora prywatnego, podchodząc do sprawy jak do transakcji wiązanej – owszem, nadużycia związane z brakiem ograniczeń w postaci rachunku ekonomicznego i możliwości bankructwa są bardzo groźne, ale mimo wszystko jeszcze groźniejszy byłby brak istnienia pewnych form pomocy społecznej, których dostarczyć mogą wyłącznie instytucje pozarynkowe. Niniejsze rozumowanie uwidacznia wpływ drugiej tezy składającej się na tytułowy syndrom – w opinii przyklaskujących jej osób bycie dbającym o zysk przedsiębiorcą wyklucza jednoczesne bycie bezinteresownym i skutecznym dobroczyńcą, a przynajmniej bycie dobroczyńcą równie skutecznym, co państwowy urzędnik.

Innymi słowy, teza ta wymusza przekonanie, że tak jak do wytwarzania zysków pieniężnych niezbędna jest klasa zawodowych przedsiębiorców, tak do przekuwania tychże zysków w społeczny dobrobyt niezbędna jest klasa zawodowych rozdzielców. Żadna z tych klas nie jest w stanie spełniać celów drugiej z uwagi na swoją ściśle ograniczoną rolę moralną, zdeterminowaną przez działalność, w jaką się angażuje. W związku z tym żadna z tych klas nie jest też w stanie przejąć metod działania drugiej, a więc jako że rozdzielcy nie zajmują się wytwarzaniem zysków, a przedsiębiorcy nie są skłonni dobrowolnie oddawać ich części na cele społeczne, ci pierwsi – aby uzyskać konieczne dla swej działalności fundusze – muszą uciec się do rozwiązań przemocowych.

Podobnie jak w przypadku rozumowania wypływającego z tezy pierwszej, powyższy wywód jest całkowicie nieuzasadniony. Jeśli tylko zgodzić się z wyprowadzonym wcześniej wnioskiem, iż struktura pobudek urzędniczych bądź politycznych sprzyja wytwarzaniu społecznie pożądanych dóbr i usług w znacznie mniejszym stopniu niż ta typowa dla sektora prywatnego, tym bardziej nieprawdopodobne staje się twierdzenie, iż świadczyć w odpowiedniej ilości nieodpłatną pomoc społeczną można tylko albo miernie, albo wcale. Innymi słowy, tym bardziej niewiarygodną staje się dychotomia skazująca na wybór pomiędzy systemem pełnej swobody gospodarczej i zerowej pomocy społecznej a systemem ograniczonej swobody gospodarczej zrównoważonej należytym zakresem pomocy społecznej.

Podsumowując, z jednej strony nie jest tak, że byt mający określać świadomość jest fatalnie rozczłonkowany i w pełni zmieniający się wraz ze zmianą ról społecznych, z drugiej zaś strony nie jest tak, że (przynajmniej z pozoru) bardzo odrębne cele nie mogą być realizowane w obrębie jednej roli. Powyższe wnioski, połączone z tymi wypływającymi z rzetelnej analizy ekonomicznej, podważają z kolei tezę o jakiejkolwiek pozytywnej funkcji spełnianej przez podmioty działające na zasadach przemocowych.

Wydawałoby się też, że niniejsze rozważania sugerują, iż zdemaskowanie syndromu moralnej dysocjacji jako zupełnie bezzasadnego uprzedzenia wymaga wcześniejszego uczulenia rozmówcy na konieczność uwolnienia się od innych, bardziej generalnych przypadłości, w znakomity sposób opisanych przez Fryderyka Bastiata – przypadłości patrzenia tylko na to, co widać, nie zaś również na to, czego nie widać, oraz patrzenia tylko na to, co jest, nie zaś również na to, co by być mogło. Wypracowanie jak najskuteczniejszych metod podobnego uczulania stanowi już jednak część szerszej strategii edukacyjnej, którą – jak sądzę – każdy zwolennik dobrowolności i swobody działania musi zaplanować i wykształcić osobiście. W czym wszelkiego powodzenia mu życzę.

Jak pomagać potrzebującym? Krótka refleksja osobista.

Zgodnie ze stanowiskiem nazywanym priorytaryzmem, w pierwszej kolejności powinno się pomagać tym, którzy znajdują się w najgorszej sytuacji materialnej. Biorąc pod uwagę obowiązywanie prawa malejącej użyteczności krańcowej, nie należałoby uznawać, że jest to stanowisko nierozsądne – prawdopodobnym jest, że pomoc dla tych, których najbardziej podstawowe potrzeby nie są zaspokojone, przyniesie bardzo znaczny wzrost społecznej użyteczności, dużo większy, niż na przykład dawanie kosztownych prezentów milionerom.

Uznawszy jednak, co stoi powyżej, zadać należy kluczowe w tym kontekście pytanie: jak pomagać tym najbardziej potrzebującym i kto miałby się tym zająć? Zgodnie z rozróżnieniem Oppenheimera mamy tu do wyboru dwie opcje: opcję polityczną, czyli opartą na przymusowej redystrybucji, oraz opcję ekonomiczną, opartą na dobrowolności i kontraktowości lub charytatywności. Pierwszą z tych opcji są w stanie bezpośrednio realizować jedynie politycy oraz urzędnicy, pośrednio zaś wyborcy, drugą natomiast jest w stanie realizować każdy, niezależnie od wieku, stanu i zasobności portfela.

Początkowo mogłoby się wydawać, że kontrolowany przez polityków aparat przemocy i przymusu może być skutecznym gwarantem tego, że część bogactwa wypracowywanego przez posiadający odpowiednie pobudki i możliwości segment społeczeństwa trafi do tych grup, które z rozmaitych, często niezawinionych względów nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swych najbardziej zasadniczych potrzeb. Zanim jednak udzieli się powyższemu rozumowaniu aprobaty, trzeba odpowiedzieć sobie na dwa odnośne pytania: jakie mogą być pozostałe konsekwencje tego rodzaju wymuszonej redystrybucji (również te długofalowe i początkowo niewidoczne) oraz jakie mamy powody, aby ufać w jej wydajne i bezinteresowne nadzorowanie?

W niniejszym tekście chcę zasugerować, że konsekwencje politycznie przeprowadzanego rozdziału dochodu społecznego są wyłącznie negatywne. Po pierwsze, użyteczność stanowi wielkość psychologiczną, mierzalną jedynie na skali porządkowej i jedynie przez odczuwający jej wzrost lub spadek podmiot, a więc w pułapkę tego, co Hayek określił jako „zgubna pycha rozumu” wpadają wszyscy ci, którzy twierdzą, że pewna (politycznie wymuszona) strata zamożnych może być obiektywnie niższa niż odpowiadający jej zysk ubogich. Skąd na przykład wiadomo, że ubogi nie wyda przyznanego mu zasiłku w sposób nie do końca przemyślany, choćby na doraźną rozrywkę, tym samym pogarszając jeszcze bardziej swoją sytuację, i skąd wiadomo, że zamożny nie gromadzi ogromnej sumy pieniędzy po to, by sfinansować bardzo kosztowną operację medyczną niezbędną dla ocalenia życia lub zdrowia jego bądź kogoś z jego rodziny? Owszem, prawo malejącej użyteczności krańcowej jest logicznie nienaruszalne, ale nie zmienia to faktu, iż istnieją subiektywnie postrzegalne progi użyteczności, po przekroczeniu których konkretne dobra i usługi zmieniają swą klasę przynależności. Przykładowo – nawet jeśli dziesiąty milion dolarów ma mniejszą użyteczność dla jego posiadacza niż dziewiąty milion dolarów, nie oznacza to, że jedenasty milion ma dla niego mniejszą użyteczność niż dziesiąty milion, jeśli wzmiankowana wcześniej operacja kosztuje właśnie jedenaście milionów. Widzimy tu, jak fundusze wchodzące w skład klasy „środków na nieokreślone wydatki” po przekroczeniu pewnego progu wielkości przechodzą do klasy „środków na niezbędną operację medyczną”. Żaden organ polityczny nie jest w stanie zgromadzić (czy raczej gromadzić na bieżąco) całości informacji dotyczących tego rodzaju niuansów jednostkowych istnień, a nawet gdyby któryś był w stanie, to ogromne koszta jego obsługi oraz jego głęboko totalitarny charakter winny odwieść każdego człowieka dobrej woli od prób stworzenia podobnej instytucji.

Po drugie, przemocowe metody rozdzielania społecznego dochodu oddziałują w sposób negatywny na strukturę pobudek wszystkich grup społecznych. Po stronie ubogich niszczą one motywację do szukania i rzetelnego wykonywania produktywnej pracy, budują natomiast skłonność do zdobywania i trwonienia rozdysponowywanych przez klasę urzędniczą subsydiów. Po stronie zamożniejszych zaś obniżają one dążność do maksymalizacji zysków, będących odzwierciedleniem przedsiębiorczości danej osoby oraz wdzięczności wyrażanej przez jej klientów, których potrzeby zostały skutecznie zaspokojone. Ponadto rezultatem stosowania powyższych metod jest erozja naturalnych, oddolnych więzi społecznych, tradycyjnie stanowiących najłatwiej dostępne źródła bezinteresownej dobroczynności, wśród których można wymienić więź rodzinną, sąsiedzką, koleżeńską oraz ogólnoludzką. Ujmując rzecz krotochwilnie, ale prawdziwie: po co mam wchodzić w związek małżeński z kobietą lub mężczyzną, jeśli mogę wejść w związek małżeński z państwem? Po co budować serdeczne relacje ze swoimi sąsiadami, jeśli mogę wejść w polubowny układ z aparatem urzędniczym? Bardziej ogólnymi, obejmującymi wszystkie grupy dochodowe przejawami powyższej tendencji są między innymi: podwyższenie się społecznej preferencji czasowej, a więc mniejsza skłonność do oszczędzania i inwestowania, ograniczenie budowania struktury kapitałowej (odpowiedzialnej za wzrost krańcowej produktywności pracy, wzrost liczby miejsc pracy oraz podnoszenie się realnych płac), a także typowe dla myślenia w kategoriach politycznych nastawienie na krótki okres, szybkie zyski, zwiększanie swego teraźniejszego przychodu kosztem nadmiernego eksploatowania dostępnego kapitału oraz życie na cudzy rachunek wbrew woli drugiej strony.

Po trzecie wreszcie, trudno wyobrazić sobie moralne uzasadnienie dla siłowego zaboru czyjejś uczciwie zdobytej własności, jako że przemoc jest przeciwieństwem argumentacji i uzasadniania. Na polu wymuszanej redystrybucji w sposób nie do końca zrozumiały wyróżnia się często kwestie materialne i pieniężne, nie posuwając się na ogół do włączania w proces politycznego rozdzielnictwa rzekomo niezasłużonych przewag fizycznych czy intelektualnych. Jak retorycznie pyta Walter Block, czemu zwolennicy „sprawiedliwości społecznej” nie opowiadają się na przykład za przymusową redystrybucją zdrowych organów? W końcu możliwe jest życie z jednym płucem lub z jedną nerką, a jeśli poświęcenie drugiej może ocalić komuś życie, to czyż nie jest hipokryzją uporczywe obstawanie za zachowaniem jej dla siebie? W przypadku orędownika politycznych metod pomagania potrzebującym tego rodzaju postawa istotnie zdaje się być obłudna, ale sama reakcja jest jak najbardziej zdrowa i naturalna – świadczy ona bowiem o tym, że dany człowiek szanuje tak swoją, jak i cudzą integralność cielesną, której naruszenie oznaczałoby, iż naruszający przyznaje sobie dokładnie te same prawa, jakich pozbawia ofiarę swej agresji (co, przyjmując, że zasady moralne obowiązują wszystkich w równym stopniu, wikła agresora w sprzeczność logiczną, a więc uniemożliwia racjonalne uzasadnienie jego postępowania). Warto byłoby, aby z owego szacunku dla nienaruszalnej integralności ludzkiego ciała wynikał także szacunek dla równie nienaruszalnej integralności ludzkiej własności.

Trzeba w tym miejscu zwrócić uwagę, że żadne z wyżej wspomnianych zagrożeń ani negatywnych następstw politycznych metod zaspokajania potrzeb nie odnosi się do ich ekonomicznych odpowiedników. Zdanie się na dobrowolność, kontraktowość i charytatywność nie utrudnia akumulacji kapitału, sprzyja tworzeniu się naturalnych więzi społecznych, nie gasi w ludziach inicjatywy i pracowitości ani nie wystawia kogokolwiek na niebezpieczeństwo ulegnięcia „zgubnej pysze rozumu”. Wydawać by się więc mogło, że nie istnieje żadna przewaga procedur politycznych, jaką można by przytoczyć w niniejszym kontekście, i że w związku z tym zadowalająco odpowiedzieliśmy sobie na tytułowe pytanie. Innymi słowy, odpowiedź na zagadnienie „co jest w stanie pomóc potrzebującym” brzmiałaby: szacunek dla praw własności prywatnej, podział pracy, niska preferencja czasowa, przedsiębiorczość, prywatna filantropia, praca, wiedza, kapitał i przede wszystkim swoboda działania, która jest sine qua non całej reszty wymienionych tu elementów.

Ktoś mógłby jednak w tym punkcie zaoponować, twierdząc, że powyższe rozwiązanie przecenia ludzką naturę. Wątpliwość, o której myślę, mogłaby pewnie zostać wyrażona w następujący sposób: większość ludzi jest zbyt samolubna, interesowna lub zwyczajnie leniwa, by wykrzesać z siebie ilość dobroczynności niezbędną do wspomożenia wszystkich tych, który z przyczyn niezawinionych nie są w stanie zaoferować społeczeństwu jakichkolwiek dóbr i usług o wartości rynkowej. Prywatna dobrowolność i charytatywność daje jedynie szansę, może nawet znaczną szansę, że potrzebujący a nie będący w stanie zaoferować nic w zamian poza swą wdzięcznością otrzymają niezbędną pomoc, podczas gdy metody polityczne, oparte na przymusie, oferują gwarancję takiej pomocy – i w tym przejawia się ich istotna przewaga. Powyższe argumenty zatem, jakkolwiek teoretycznie niezawodne, przegrywają w starciu z realnością niedoskonałej ludzkiej natury.

Zarzut tak postawiony jest dość powszechnie stosowany przez sympatyków etatyzmu i politycznych metod rozwiązywania problemu ubóstwa, jest on jednak w istocie nieuświadomionym zarzutem pod adresem właśnie etatyzmu i politycznej redystrybucji prywatnego mienia. Trzeba sobie uświadomić, że każda wyrażająca go osoba musi stawić czoła następującemu dylematowi: jeśli gatunek ludzki jest naprawdę tak egoistyczny i nieczuły, jak chciałby o nim myśleć formułujący obiekcję, to od owych przywar w żadnym stopniu nie są wolni pracownicy państwowego aparatu oferującego tak zwane „usługi społeczne”; nie chcąc więc być niekonsekwentnym, trzeba przyjąć, że pracownicy ci wykorzystują ubogich poprzez próby uczynienia z nich roszczeniowo nastawionej klienteli wyborczej, która posłuży umocnieniu ich władzy i kontroli nad mieniem politycznie nieustosunkowanych prywatnych właścicieli. O ile więc ci ostatni mogą zaspokoić swą chciwość i egoizm wyłącznie na drodze pokojowego zaopatrywania innych w oczekiwane przezeń dobra i usługi, co jest rzeczą jednoznacznie (nawet jeśli niezamierzenie) pozytywną, ci pierwsi mogą folgować swej interesowności i zaborczości poprzez stosowanie wobec innych przemocy i poprzez wysysanie sił witalnych z sektora produktywnego, w cyniczny sposób pozorując troskę nad cierpiącymi nędzę. W świetle powyższej obserwacji niedoskonała natura nawet najpazerniejszego i najniewrażliwszego kapitalisty okazuje się dużo doskonalsza niż niedoskonała natura stwarzającego nawet najlepsze pozory polityka bądź urzędnika.

Jeśli natomiast uznać przedstawicieli państwowego aparatu pomocy społecznej za autentycznie zatroskanych losem żyjących w skrajnym ubóstwie, wówczas rozwiązaniem optymalnym byłoby uświadomienie im, jak wiele niekorzystnych, wyżej opisywanych konsekwencji powoduje istnienie rzeczonego aparatu, i o ile lepiej byliby oni w stanie zrealizować swoje zamiary jako prywatni przedsiębiorcy lub osoby zatrudnione w prywatnych przedsiębiorstwach, które procent swoich dochodów obecnie zawłaszczany pod przymusem w formie podatków wykorzystywałyby w celu tworzenia bądź wspierania odpowiednich fundacji charytatywnych. Jeżeli zaś osoby te zasugerowałyby w odpowiedzi, że z chwilą przejścia do sektora prywatnego utraciłyby one swój samarytański etos, nietrudno byłoby domyślić się, jak niewiele jest w ich postawie szczerości.

Podsumowując, w obu powyższych scenariuszach całkowite porzucenie środków politycznych i przemocowych zaowocowałoby znacznie lepszymi rezultatami, również – a może zwłaszcza – dla tych najuboższych. Z niniejszym wnioskiem, który jest jednocześnie zwieńczeniem mojej osobistej refleksji nad pytaniem postawionym w tytule, chciałbym pozostawić zarówno wszystkich przyjaciół dobrowolności działania, jak i skłonnych do przemyślenia swego stanowiska zwolenników etatyzmu.

30 grudnia 2009

O blaskach i cieniach demokratycznego podejmowania decyzji gospodarczych

Zdaniem ekonomisty i filozofa libertariańskiego Hansa-Hermanna Hoppego, demokracja – rozumiana jako ustrój polityczny – jest najbardziej hołubionym ze świeckich bożyszcz współczesności. Twierdzi on również, że jest to bożyszcze, które w spektakularny sposób zawiodło pokładane weń przez jego wyznawców nadzieje. Niezależnie jednak od tego, czy teza Hoppego jest prawdziwa, deklaratywne uwielbienie dla demokracji w świecie nie wydaje się słabnąć – nieczęsto słyszy się stwierdzenia, że świat stał się już zanadto demokratyczny; przeciwnie – bezustannie słyszy się głosy, że demokracji jest wciąż za mało, przy czym wypowiedzi takie zdają się padać coraz częściej w odniesieniu do kontekstu nie politycznego, a gospodarczego. Cóż dokładnie miałyby jednak oznaczać wspomniane nawoływania do „demokratyzacji gospodarki”? Przeszczepiając z gruntu politycznego definicję demokracji jako formy rządów, w której reprezentanci większości decydują o losach ogółu, można przypuścić, że na gruncie gospodarczym miałaby ona oznaczać prymat decyzji rzeczonych reprezentantów nad decyzjami indywidualnych właścicieli co do sposobu wykorzystania posiadanych przez tych drugich zasobów. Nakreśliwszy powyższą definicję, warto zastanowić się, czy możliwe jest moralne bądź ekonomiczne (efektywnościowe) uzasadnienie jej treści.

W pierwszej kolejności skupię się na kwestiach moralnych. Prawdopodobnie najważniejsze pytanie, jakie należy sobie zadać w tym kontekście, brzmi: jaka procedura jest w stanie uzasadnić objęcie danego zasobu w czyjekolwiek prywatne posiadanie? Najpowszechniejszą odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź lockowska, która, jak osobiście sądzę, ma silne, choć rzadko przywoływane źródła kartezjańskie – otóż z „myślę” wynika nie tylko „jestem”, lecz również „posiadam”, posiadam swój umysł oraz kontrolowane przezeń ciało. A skoro tak, to posiadaniem swoim obejmuję także swoje czyny, czyli pracę swojego ciała i umysłu. Aby uniknąć arbitralności w przerwaniu powyższego łańcucha implikacji, trzeba też uznać, że naturalne prawo własności przenika z wyżej wzmiankowanej pracy na owoce tejże – poprzez powiązanie i „zmieszanie” swej pracy z bezpańskimi zasobami naturalnymi, stajemy się ich jedynymi prawowitymi właścicielami. Jako tacy uzyskujemy również możliwość przekazania swych praw własności dowolnie wybranym osobom na drodze wymiany, darowizny bądź spadku.

Niniejsza lockowsko-kartezjańska perspektywa wydaje się najbardziej obiecującą nie tylko ze względu na swój zdroworozsądkowy charakter i wewnętrzną spójność, ale też z uwagi na to, jak chwiejne i niezadowalające są wszelkie wobec niej alternatywy. Założenie na przykład, że naturalne prawo do użytkowania danej puli zasobów posiada ogół mieszkańców danego obszaru, nie jest w stanie wyzwolić się z pułapki arbitralności – bo też o jakim obszarze mówimy? Gdzie przebiegają jego granice i kto miałby je wyznaczyć? Na podstawie jakich niedowolnych kryteriów możemy zdefiniować grupę rzekomo mającą przyrodzone prawo do kolektywnego użytkowania danego asortymentu dóbr naturalnych? Nie wydaje się, aby istniała jakakolwiek logicznie uzasadnialna odpowiedź na powyższe pytania.

Inne podejście mogłoby sugerować, że ziemskie surowce należą do ogółu racjonalnych mieszkańców planety i w związku z tym w kwestii wykorzystania dowolnego z nich władzę decyzyjną powinien posiadać każdy człowiek. To stanowisko wymaga jednak nie tylko podparcia się wątpliwą i trudną do umotywowania kolektywistyczną metafizyką, ale jest też zupełnie nierealizowalne z praktycznego punktu widzenia – codziennie ludzie rodzą się i umierają, a wielu z nich ma bardzo chwiejne i labilne skale preferencji; jaki kształt i jaki skład miałoby więc przyjąć walne zgromadzenie decydujące o takim bądź innym wykorzystaniu globalnych zasobów? Ponadto, czy w zatwierdzaniu danego wyboru obowiązywałaby rzeczone zgromadzenie zasada jednomyślności, czy może zasada większości? I co należałoby począć z przyszłymi pokoleniami – czyż każde orzeczenie podjęte przez ogół żyjących nie ograniczałaby praw decyzyjnych tych, którzy dopiero nadejdą? Jak wreszcie zebrać opinie wszystkich uprawnionych do ich wyrażania i wspólnego wprowadzania w życie? Ktoś mógłby zasugerować wykorzystanie w tym celu instytucji demokracji przedstawicielskiej, ale zgodnie z rozpatrywanym stanowiskiem tego rodzaju instytucje musiałyby być uprzednio stworzone na mocy globalnego postanowienia bezpośredniego, a wciąż nie wiadomo, w jaki sposób można by do takiego postanowienia doprowadzić. Podsumowując, alternatywy wobec lockowsko-kartezjańskiej analizy powstawania oraz propozycji uzasadniania praw własności okazują się niedostateczne. Co więcej, jako że analiza lockowsko-kartezjańska sama w sobie nie budzi zastrzeżeń natury logicznej, tym solidniejsze stają się przesłanki do uznania jej za prawdziwą.

Kolejne pytanie brzmi więc teraz: czy istnieją jakiekolwiek inne powody, niezwiązane z teorią własności, które mogłyby umotywować twierdzenie, iż większa grupa jednostek, które nie wniosły żadnego uzgodnionego wkładu w produktywne przekształcenie danej puli zasobów, może w imię swoich interesów wykorzystać rzeczone zasoby, znosząc tym samym wyłączność decyzyjną ich pierwotnego posiadacza? Naturalnie nie wystarczy tu powołać się na liczby – jak błyskotliwie wyraził to filozof moralny John Taurek, same w sobie „liczby się nie liczą”. Z kolei ekonomista Walter Block często posługuje się następującym eksperymentem myślowym: wyobraź sobie, że do twojego domu wpada tuzin nieznajomych jegomościów i bierze się za wynoszenie twoich sprzętów domowych. Kiedy protestujesz, grożąc wezwaniem służb ochronnych, jeden z nieproszonych gości odpowiada: „Chwileczkę, jesteśmy przecież wszyscy dobrymi demokratami. Rozsądźmy ten spór na drodze głosowania”. Nie sądzę, aby bezzasadnym było wyciągnięcie z powyższego scenariusza wniosku, że pojawiający się w nim rabusie postanowili nie tylko ograbić swą ofiarę, ale też w szyderczy sposób ubliżyć jej inteligencji. Skoro zaś „liczby się nie liczą”, w zasadniczej ocenie moralnej danego zjawiska (tzn. wyrażającej wobec niego aprobatę bądź dezaprobatę, bez wnikania w jej głębię) nie liczy się też jego skala, a jako że ustrój demokratyczny można porównać z upośrednionym, wielkoskalowym odpowiednikiem scenariusza przedstawionego przez Blocka, jak najbardziej zasadnym staje się pytanie, czy i narzucona odgórnie demokracja nie jest formą rabunku powiązanego z potwarzą dla inteligencji rabowanego.

Alternatywą dla teorii prawno-naturalnej jest teoria utylitarystyczna, obrońca „demokratyzacji gospodarki” mógłby więc argumentować, że każdy prywatny właściciel powinien liczyć się z ewentualnością bycia wywłaszczonym, jako że podobne wywłaszczenie służyć może maksymalizacji społecznej użyteczności, pożądanej tak ze względów moralnych jak i ekonomicznych. Niestety, piętą achillesową utylitaryzmu jest jego uderzające podobieństwo do występujących w ekonomii neoklasycznej modeli równowagowych, polegające na zaniżaniu, upraszczaniu bądź ignorowaniu w analizowanych scenariuszach wymiaru czasowego oraz kwestii niepewności przyszłości. Nie odnoszę się tu już nawet do zarzutu głoszącego, że użyteczność jest wielkością psychologiczną, mierzalną jedynie na skali porządkowej i jedynie przez odczuwający jej wzrost lub spadek podmiot, z czego wynika, iż niemożliwe jest dokonywanie międzyosobowych porównań użyteczności (czego wymagałoby ekonomiczne uzasadnienie jakiegokolwiek przymusowego zaboru bądź redystrybucji prywatnego mienia). Mam tu raczej na myśli negatywne pokłosie utylitaryzmu wynikające ze stwarzania niebezpiecznych precedensów, których szkodliwość objawia się w pełnej krasie dopiero z upływem czasu.

Innymi słowy, nawet jeśli można by było obiektywnie zawyrokować, że dany akt demokratycznie zatwierdzonej redystrybucji znacznie zwiększył całkowitą społeczną użyteczność, prawdopodobnym następstwem akceptacji tego rodzaju działań byłaby znaczna erozja szacunku dla praw własności, a co za tym idzie pogorszenie się klimatu dla przedsiębiorczości, akumulacji kapitału, inwestycji i ogólnie myślenia długofalowego. W zamian upowszechnieniu uległyby krótkowzroczność, roszczeniowość i ochota na pasożytnicze bogacenie się cudzym kosztem. W świetle powyższych obserwacji nie wydaje się nierozsądnym przypuszczenie, że przyjęcie podejścia utylitarystycznego w odniesieniu do kwestii praw własności doprowadzi w dłuższej perspektywie do obniżenia się całkowitej społecznej użyteczności. Biorąc pod uwagę miejsce intencji w piekielnym planie budowlanym, nie jest to wcale przypuszczenie paradoksalne.

Póki co nie znajdujemy więc uzasadnienia dla demokratycznego dysponowania tym, co niegdyś będąc bezpańskie, zostało następnie w sposób produktywny przekształcone przez indywidualnych przedsiębiorców. Istnieje jednak osobliwy argument głoszący, iż jako że pracownicy dowolnej firmy w sposób produktywny użytkują kapitał zgromadzony przez jej właściciela, stają się tym samym tejże firmy współwłaścicielami i otrzymują prawo współdecydowania o kierunku jej rozwoju. Argument ten, posiłkujący się wspomnianą wcześniej lockowską zasadą uzyskiwania praw własności na drodze zagospodarowywania zasobów niczyich, pomija fakt, iż zasada ta nie odnosi się do zasobów, które weszły już w czyjeś posiadanie. To, jakie kompetencje decyzyjne uzyskuje użytkownik nieposiadanego przez siebie mienia, wynika wyłącznie z umowy zawartej uprzednio pomiędzy właścicielem a użytkownikiem, i jeśli w umowie takiej nie znalazła się żadna wzmianka dotycząca ewentualnego współdecydowania o losie użytkowanego mienia, wówczas całość kompetencji w tym zakresie pozostaje w ręku właściciela.

Słabą stronę wyżej opisywanego argumentu można też ukazać za pomocą następującego reductio ad absurdum: załóżmy, że w pierwszym scenariuszu firma produkująca dany towar płaci właścicielowi pojazdu ciężarowego za przewóz ładunku do punktu docelowego. Załóżmy dalej, że drugi scenariusz różni się od pierwszego tylko tym, że to firma jest właścicielem pojazdu ciężarowego, wynajmującym kierowcę do jego obsługi. Wedle zwolennika tezy, iż zasada lockowska obowiązuje nawet po produktywnym przekształceniu danego dobra przez jego pierwszego użytkownika, kierowca powinien uzyskać udziały w firmie w drugim, ale nie w pierwszym scenariuszu, choć to w drugim scenariuszu firma ponosi dodatkowe koszty związane z konserwacją pojazdu, a wkład kierowcy w operację przewozu jest dużo mniejszy.

Patrząc natomiast na czysto efektywnościową stronę omawianej tezy, należy zauważyć, że stoi ona w całkowitej opozycji do korzyści płynących z zastosowania zasady podziału pracy. Skuteczny przedsiębiorca nieprzypadkowo staje się głównym decydentem w założonej lub nabytej przez siebie firmie. Jego pozycja jest rezultatem ewolucyjnego procesu oddolnej selekcji osób najlepiej spełniających funkcje składające się na dziedzinę przedsiębiorczości: pozyskiwanie informacji rynkowej, zdobywanie funduszy na zakup środków produkcji, przewidywanie niepewnej przyszłości, dokonywanie rachunku ekonomicznego i budowanie sprawnej struktury organizacyjnej. Są to funkcje kluczowe dla zaistnienia i prawidłowego działania firmy, dla której przedsiębiorca jest tym, czym dla organizmu ludzkiego jest mózg. Wyobraźmy sobie teraz (odrobinę personifikując), co mogłoby się zdarzyć, gdyby pozostałe części ciała, użytkujące przecież ten sam „organiczny kapitał” co mózg, poczęły rościć sobie prawo do współdecydowania o przebiegu procesów kognitywnych. Wyobraźmy sobie, co mogłoby się stać, gdyby majtkowie zażądali od kapitana prawa do gremialnego kierowania kursem okrętu. Wyobraźmy sobie, co mogłoby nastąpić, gdyby wszystkie osoby, które dobrowolnie zatrudniły się w danej firmie na konkretnych stanowiskach – inżynierów, technologów, robotników, sekretarzy, księgowych, menedżerów – zadeklarowały nagle, że wszystkim im należy się część kompetencji kierowniczych. Nietrudno przewidzieć, iż we wszystkich powyżej naszkicowanych scenariuszach skutkiem byłby chaos, rozpad dotychczas działającej struktury organizacyjnej i w najlepszym razie bardzo znaczne straty wydajności, a w najgorszym razie bankructwo przedsiębiorstwa.

Trzeba też zauważyć, że tak naprawdę każdemu zainteresowanemu przysługuje możliwość współdecydowania o losach wybranego podmiotu gospodarczego poprzez zainwestowanie weń własnego kapitału i zostanie udziałowcem. Demokracja obowiązuje zatem wśród tych, którzy gotowi są podjąć obowiązki i brzemiona przedsiębiorcy, ale nie wśród tych, którzy dobrowolnie przyjęli powinności innego rodzaju, również bardzo istotne, lecz skupiające się wokół wypełniania poleceń, a nie ich wydawania. Podsumowując, sukces gospodarczy możliwy jest tylko wtedy, gdy każdy wykonuje ten rodzaj pracy, na którym zna się najlepiej, i gdy nie usiłuje ingerować w wybory tych, którzy wykonują swoje, odmienne zadania.

Na koniec należy wspomnieć, że istnieją oczywiście niepolityczne, oparte na dobrowolności, a więc nie budzące moralnych wątpliwości formy demokratycznego zarządzania podmiotami ekonomicznymi – w wolnym społeczeństwie, w którym nikomu nie przysługują polityczne fawory, każdy ma możliwość swobodnego działania w organizacji o dowolnym kształcie, pod warunkiem, że organizacja ta nie inicjuje wobec nikogo agresji. Każdy więc, kto wierzy, iż w osobie wykonującej dowolny zawód drzemią umiejętności przedsiębiorcy i biznesowego decydenta, może w wolnym społeczeństwie założyć kooperatyw pracowniczy bądź wstąpić do podobnej organizacji, a następnie konkurować na równych zasadach z firmami o wertykalnej strukturze. Demokratyczny sposób podejmowania decyzji gospodarczych jest więc dopuszczalny (a dla osób o określonych preferencjach może być wręcz korzystny), ale jest też wtórny wobec poszanowania dla praw własności i nie może ingerować w ich rynkowe rozłożenie.

Inną niepolityczną i nieposiłkującą się przemocą formą demokracji jest także to, co Ludwig von Mises określił mianem „demokracji rynkowej”, gdzie każdy ma możliwość wyrażenia swojego głosu poprzez korzystanie lub wstrzymanie się od korzystania z usług dowolnego oferenta. Co niezmiernie istotne, w makroskali demokratyczny charakter rynku opiera się na zasadzie większości (w największej obfitości wytwarzane będą te dobra i usługi, na które popyt wyraża większość), ale w mikroskali opiera się na zasadzie jednomyślności (pomyślne przeprowadzenie każdej transakcji rynkowej wymaga zgody wszystkich uczestniczących stron). Demokracja rynkowa jest zatem jedną wielką grą o sumie pozytywnej; dobrowolność partycypacji w jej strukturach świadczy o tym, że wszyscy zainteresowani – tak wśród kupujących, jak i sprzedających – preferują stan potransakcyjny od stanu przedtransakcyjnego, co jednoznacznie znamionuje wzrost całkowitej społecznej użyteczności.

Konkludując, wydaje się, że rację mają ci, którzy wyrażają wątpliwości względem politycznych metod zarządzania gospodarką, choćby były to i metody demokratyczne. Z drugiej jednak strony, z finalnych uwag zawartych w niniejszym artykule wynika, że wszystkie użyteczne, odpolitycznione rodzaje demokracji rozkwitają tam, gdzie ekonomia opiera się w pełni na dobrowolności, kontraktowości i szacunku dla praw własności prywatnej. Każdy zatem, kto pragnie współuczestniczyć w nadawaniu gospodarce kierunku i kształtu, winien czynić jak najszerszy użytek ze swej roli nie wyborczej, lecz konsumenckiej.

30.10.09

The Control Imperative

The most intriguing riddle of statism, and at the same time the most important intellectual challenge that faces every friend of liberty, can perhaps be summarized in the following question: Why has statism indisputably taken over the world, given that it is a position both immoral, based on unjustifiable violence, and economically inefficient?

Many ingenious yet inadequate answers have been proposed to this question. By way of referring to some of them, I would like to present in the following text a possibly novel perspective, which might be able to shed at least a dim light on some of the relevant, but as yet unexplained issues.

One of the reasonable though insufficient responses points to the role played by the propaganda apparatus, including state-licensed media and nationalized education system. Admittedly, the apparatus in question plays a significant role in grounding statism in the consciousness of the public and in neutralizing any alternatives to it, primarily by means of distorting the concepts used in describing the surrounding socio-economic reality--but this is just a description of the symptoms rather than an identification of the causes of the underlying disease. Why have the great human masses allowed a comparatively small group possessed of despotic and parasitical mentality to put them in the state of such ideological bondage? It would seem that more resistance could be expected of beings endowed with reason and independent subjectivity. In other words, it could be expected that statism and attachment to the natural order would spread around the world in at least equal proportions.

Another rather unconvincing response draws on the alleged fact that aggression and violence always constitute a faster, easier and more profitable path. Yes, perhaps faster, but not necessarily less risky. Yes, perhaps easier and more profitable, but only in the short term. An aggressor can derive undeniable profits from his acts of aggression, but antagonizing the whole environment will bring him indisputable losses. In other words, the optimal environment for him is definitely not a jungle in which everybody lies in wait for everybody else, even among the members of the same robber band. Those who believe in the Hobbesian myth would say in reply that this is precisely the reason for the triumph of statism--the jungle is replaced by a chain-and-truncheon-induced order. But the more insightful know that ceding the possibility of initiating violence into the hands of a monopoly not only does not liquidate the jungle, but also deepens the savagery and viciousness that prevails in it--for out of the tribe of predators emerges a select group of arch-predators, bent on eliminating every possibility of bottom-up defense through disarming their subjects and imposing on them the costs of their own aggressive actions. Another thing to mention in this connection is that smaller, “private” aggressors can continue to prosper in the statist jungle, since their numerous presence in the society gives the ruling aggressors a perfect pretext for imposing successively higher tributes on their subjects (collected, needless to say, for the purpose of “fighting crime” and “increasing security”).

So why do we live in the statist wilderness, grown on the soil of, speaking absolutely literally, “the worst form of government”? As we all know, respect for property rights, free competition, diminishing time preference and the subsequent accumulation of capital, will in the long run be universally serviceable, helping also those of parasitical and criminal persuasion. That is why even such individuals should not have it in their interest to nip the abovementioned phenomena in the bud, which has nonetheless been happening through ages, with only minute historical intermissions. Furthermore, even the most ignorant and selfishly-oriented groups should retain the consciousness that a minimum of honest work in the system of freedom of action will earn them, not in the immediate, but also not in the very distant future, a level of well-being incomparably higher than that available as a result of erecting coercive systems of large-scale redistribution. Finally, it is not the case that the abovementioned groups routinely harbor ill will or an active and vicious urge to harm others--how then shall we explain such widespread support for statism even among essentially undepraved people?

On my private bench of the accused, next to selfish human nature, stupefying propaganda and economic ignorance (whose guilt I consider to be only partial and even unnecessary), I would like to seat another culprit--this element of human nature that I would call “the control imperative.” I would describe the control imperative as a natural tendency of most people to approve of controlling the actions of others and a spontaneous inclination to try to engage in such practices. What is important is that it need not be physical control--most often it is visual, or, more broadly, informational control. Perhaps the most common manifestations of the phenomenon in question are nosiness and gossip. Huge multitudes of people are eager to poke their noses into the lives of others--both those of their most immediate neighbors as well as those of the so-called “celebrities” and icons of mass culture. What is typical of the individuals who succumb to the control imperative is that they are progressively less concerned with themselves and their own desires, but progressively more concerned with the desires of others, as well as the means of their satisfaction that they have at their disposal. Consequently, we should not associate the described phenomenon with the aforementioned egoism, since a paradigmatic egoist does not care about the lives of others and finds no interest in them, thus not needing to exhibit any sort of regulatory urge.

As was correctly pointed out by Ludwig von Mises in The Anti-Capitalistic Mentality, the fundamental source of what I termed the control imperative is envy and malice, oftentimes coupled with a hypocritical rationalization, according to which the superior position enjoyed by some must necessarily result from an act of fraudulent appropriation of what (for rather unspecified reasons) is taken to belong rightfully to others. The strength of the above-mentioned rationalization is often so great that the rationalizers indeed begin to believe that a higher standard of living available to certain groups is not a well-deserved reward for their diligence and resourcefulness, or even a gift of propitious fate, but an unjustly acquired privilege, which should be accessible to all. The appetite grows while eating, especially if it is others who are eating, whereas we are just licking our lips behind the restaurant window.

And yet, nonetheless, even the most convoluted and two-faced rationalization is usually incapable of putting to rest the overwhelming feeling that the forcible expropriation of the “privileged” is to be considered an extremely wicked and undignified deed, or at least an action that is likely to bring severe ostracism upon the expropriator and hence should be thought of as prudentially inadvisable.

That is why the easiest way to transform purely visual or informational control into physical control is to cede the task of creating the latter onto external forces, especially those working at the behest of an impersonal and de facto ownerless entity. No other institutions are better suited for such a cession than the institutions of representative democracy--their character allows an envious and greedy individual to merge his own envy and greed with that exhibited by millions of others, and then use it as the material to forge a redistributionist system by the hands of those who can no longer be called robbers hired by Mr. Lazybones to loot the resources of Mr. Diligent, but should be called the executors of the common will instead. As soon as this happens, all potential pangs of conscience and fears of ostracism disappear--acts of plunder and predation (henceforth known as acts of rectification) are no longer committed by any particular, individual person, but only by a vast, collective immaterial entity, whose corporeal representatives are to be regarded as tools of historical justice. The whole process is complemented by far-reaching ritualization of the actions of the abovementioned entity, as well as by the attendant series of semantic distortions, which make unequivocal identification of aggression, violence, coercion, theft and enslavement (let alone successful elimination of these phenomena) incomparably more difficult than it was before.

At this point we should ask ourselves the question: What is the source of the aforementioned envy, malice and willingness to compare oneself with others, associated with the desire to lay one’s hands on another’s property? That, of course, is a huge and hard question. Perhaps some part of the answer may lie in connection with evolutionary reasons--noticing that others enjoy a higher standard of living, and consequently higher chances of passing their genes into the future, creates in many a natural eagerness to gain similar opportunities in the most convenient manner, even if that means forcible extraction. It is also possible that the territorial instinct has some significance in this context, suggesting that the better-equipped “territory” of one’s neighbor is a potential threat to one’s own habitat, which, being much poorer, would inevitably get absorbed in the event of a confrontation. Or perhaps we should seek the reason in our unique status of beings endowed with free will, ambition and self-love? Such an explanation seems to be suggested by the story of original sin: Let us remember that Eve plucked the forbidden fruit in order to indulge her informational possessiveness, unable to bear the thought that the Lord knows something that she and her husband are ignorant of. Thus, the control imperative appears to be the oldest and the most dangerous vice of humankind.

In the concluding paragraphs of this article, it is worthwhile to think of what might lead to the universal disappearance of this vice, since there seems to be no question that its decay on an individual or even group level is not unheard of. After all, we become friends of liberty and members of pro-liberty groups precisely as a result of combating the said weakness. One optimistic answer could be: The solution is education, reliable and uncontaminated with statist indoctrination; the kind of education that is becoming more and more available thanks to the Internet, a boundless area of informational freedom, so far untouched by the specter of accreditation and censorship. However, even though I am most hopeful about the growing and intellectually salutary influence of the global web, I do not believe that education is able to eliminate on a mass scale what is probably hard-wired into human nature. Not all of us are born with the potential to understand certain matters, and I am afraid that it is one of these things that ultimately cannot be changed.

On the other hand, I think that what shall eventually bring the doom of the control imperative will be the further development of defense technology. We already have at our disposal both technologies of mass destruction (nuclear weapons) as well as some means of protection against total destruction (anti-ballistic missiles, nuclear shelters). What we still lack, however, is efficient methods of individual, personal defense. The disastrous rule “nec Hercules contra plures” still makes it the case that a peacefully inclined individual cannot effectively withstand the depredations of the statist apparatus of coercion. But let us imagine, drawing for a moment on the most clichéd science fiction scenarios, that some ingenious inventors come up with a prototype of a personal protective field generator, field impenetrable by any forces known to science (think of the monolith from “2001: A Space Odyssey” or of the experiments conducted by Nikola Tesla). Though fictional today, this is not a logically impossible scenario. The dissemination of such an invention would lead to the ultimate dissolution of the practicability of violence-based solutions, just as the dissemination of the Internet rendered any censorial attempts directed against the free flow of information unfeasible. The only alternatives would then be: barricading oneself in one’s indestructible shell and returning to coarse self-sufficiency or engaging in voluntary and contractual cooperation, based on the division of labor, free competition and unbridled entrepreneurship. The precise shape that the adherents of the latter alternative would give to the abovementioned system of voluntary collaboration remains an open question--however, the crucial change would be that the control imperative would perhaps not be completely eliminated from human nature, but it would become generally powerless, and it would henceforth be a vain effort to try to uphold the practices based on it.

A pessimistic addendum to the above scenario could read: Global voluntarism would last only as long as one revolutionary invention were not followed by another, nullifying the benefits brought by its predecessor. As above--such a development of events is not logically impossible. But even bearing in mind various dark forecasts we should not forget that the ultimate tone of the speculations contained herein is positive, for their final conclusion states: Logic does not protest against, while historical experience is sympathetic to the thesis that the fruits of human reason are oftentimes able to rein in the fruits of human vice. And with this positive conclusion I would like to leave all the friends of liberty.

[Reprinted from Strike-The-Root.com]