Jakub Bożydar Wiśniewski Various Texts and Comments

The Mundane Idea of Individual Liberty

2012-01-25T19:18:00.004Z

If "ideological thinking" is to be defined as concerned with grand, comprehensive sociopolitical visions, which aim at assigning everyone a role in the all-encompassing "social organism", then libertarianism, with its basic, almost self-evident precepts, known to most of us since our sandbox days - keep your mitts to yourself, don't punch others, don't grab other people's stuff, live and let live - appears to be as non-ideological as any such precepts can be.

And, if "ideological thinking" is to defined as largely based on utopian fantasizing, then it seems to me that libertarianism qualifies as the voice of the most mundane and platitudinous common sense, consistent with our most ordinary notions of interpersonal decency. Incidentally, the same applies on the intellectual level to the school of positive economic theorizing that most libertarians subscribe to.

A Very Short Q&A on Money, Banking and the Great Recession

2012-01-22T23:06:00.005Z

Q: Why do states and their clients in the banking sector demand control of the money supply?

A: Because it allows them to:
1. Engage in the inflationary redistribution (taxation without legislation) of the purchasing power of money in their own direction.
2. Monetize (inflate away) their debts.
3. Create credit out of thin air and be paid interest on nothing.
4. Push taxpayers into higher income tax brackets by increasing their nominal (but not real) income.

Q: What are the side effects of initiating and sustaining the above processes?

A: 1. Falsification of economic calculation (inability to compare profits and losses of engaging in any given business activity).
2. Discouragement from saving (and thereby from healthy investment, savings being the source of sustainable business credit).
3. Continual erosion of real incomes.
4. Distortions in the capital structure (malinvestments) leading to boom-bust cycles.

Q: Do the above explanations account for the emergence of the current "Great Recession"?

A: Yes.

Q: What should be done in order to get out of it as quickly as possible?

A: 1. The free enterprise profit-and-loss system should be allowed to bankrupt the insolvent banks and restructure their debts by auctioning off their assets and/or turning them into managed mutual funds.
2. Ditto for the insolvent governments.
3. No new money should be printed and/or created in the form of virtual bookkeeping entries (in order not to sustain the processes described in the answers to the first two questions).
4. Debts and deficits should be decreased.
5. No "government investments" should be undertaken, since these are necessarily at best zero-sum games, unconstrained by the proft-and-loss strictures, and would further drain the vital forces of the already weakened private, wealth-generating entrepreneurship.
6. Prices and wages should be allowed to fall to pre-boom levels (or even lower) in order to reflect the post-boom scarcities of goods, re-enable sound economic calculation to occur and allow the labor force misallocated during the boom period to be re-absorbed into the labor market.
7. Saving should be encouraged in order to allow efficient, but politically unconnected entrepreneurs to access the credit needed to reallocate the malinvested capital to the uses consistent with consumer preferences (especially time preferences).

Q: What should be done in order not to allow such recessions to happen again?

1. Legal tender laws should be repealed.
2. Central banks should be abolished.
3. Taxes on commodities trading should be eliminated so that commodities might regain their position as sound monies.
4. Competitive currency issuance should be allowed.
5. Governmental bailouts should be prohibited.

Q: Have the above solutions been tried and found effective?

A: Yes, they were followed during the most economically prosperous periods of human history. The spectacular economic downturns of the 20th and early 21st century, including the Great Depression, the stagflation of the 1970s, the Dot-com Bubble, and the current Great Recession, are the result of moving away from them over the last 100 years.

The Organic Order of the Web

2012-01-22T11:57:00.001Z

It is encouraging to see how widespread and univocal the protests against the so-called "anti-piracy agreements" are. It is uplifting to see how everyone seems to realize that the creative power, the spontaneous beauty and the unparalleled efficiency of the Internet consists precisely in the fact that it approximates a pure free market community more than anything else. We all know this, we have all experienced this, and that is why we realize what it would mean to lose it.

Perhaps most importantly, we realize not only that we do not need any "Internet police" or any "Internet regulatory office", but also that any attempts to expand the competences of the would-be organizations of this sort are immediately going to be countered by the spontaneous efforts of cyber vigilantes (the so-called "hackers"), thereby creating a huge positive externality for the global community of Internet users (with nobody calling for its "internalization").

The hopeful bottom line of all this is the following - if the Internet continues to exist in its present, largely libertarian form for the foreseeable future, while playing an ever more prominent role in our everyday lives, then at some point it might dawn on its users at large that when it comes to the preconditions for their smooth, effective and socially beneficial operation, there are no essential differences between the virtual reality and the "real" reality. And then the nov-violent protests we are witnessing nowadays might successfully spread into more tangible realms.

Bastiatian Thought Experiment No. 3

2012-01-18T19:00:00.001Z

Imagine a world whose inhabitants generally, if not always consciously, believe that the whole of morality boils down to a single precept - size matters - from which it follows that an act of robbery committed by a few becomes an act of social virtue when committed by many, that an act of counterfeiting performed by an individual becomes an act of financial prudence when performed by an "institution", and that an act of murder committed by a person becomes an act of heroism when committed by "society". Now ask yourself a question: how would such a world look like and how would it differ from our world?

Pogadanka o kryzysach i przedsiębiorczości

2012-01-18T18:30:00.000Z

Moja pogadanka na temat zależności między kryzysami gospodarczymi a zjawiskiem przedsiębiorczości, przedstawiona 5 stycznia na spotkaniu wrocławskiego Klubu Austriackiej Szkoły Ekonomii. Zachęcam do pozostawania na bieżąco z działalnością tego i innych klubów ASE.

The Self-Fulfilling Prophecy of Market Failure

2012-01-10T00:44:00.003Z

Institutional apparatuses of violence, aggression and coercion never tire of confiscating the hard-earned profits of entrepreneurs, ordering them to comply with thousands of mutually contradictory regulations, disallowing them to produce a host of commodities that their clients eagerly want to obtain, disadvantaging them by granting subsidies and monopolistic privileges to their corporatist cronies, and branding them traitors of society and inciting others to hate them whenever they attempt to salvage more of the fruits of their labor. And then, having succeeded in breaking their spirits, sapping their energy and killing their charitable instincts, they triumphantly proclaim the long list of things that entrepreneurship and private effort apparently cannot accomplish.

In view of the above, I ask all people of good will to recoil from giving any credence whatsoever to the propaganda of "market failure", "entrepreneurial inefficiency" and "private inadequacy". The ultimate way to prevent the institutional apparatuses of violence from overcoming the collective action problem (and it needs to be admitted that they are very good at it) is to utterly stop believing their mythology and start really acting on this disbelief. The only true reason why a free society might fail is that so many have been brainwashed to believe that it will.

Ten Popular, But Not So Self-Evident Claims

2012-01-08T23:00:00.007Z

Below is a list of ten claims often made in the mainstream press that are usually presented as more or less self-evident. More specifically, claims 1-3 are the province of those normally identified or self-identifying as "the Left", claims 4-6 the province of those normally identified or self-identifying as "the Right", and claims 7-10 the province of both.

I list them here in order to emphasize that, at least as far as I am concerned, far from being self-evident, they are actually in dire need of rational justification, and, despite what I would like to think of as my ongoing, honest attempt to find one, I am so far not aware of any. Here is the full list:

1. Wealth inequality is inherently bad.
2. The moral status of a given claim depends on the number of claimants.
3. Discrimination in one's private space is not a right.

4. Contingent cultural factors can generate objective and enforceable duties.
5. Institutional permanence usually implies moral worth.
6. Sacrificing oneself for a collective construct can be an act of heroism.

7. There is such a thing as noble coercion.
8. In the area of social service provision, coercion is the ultimate guarantee of success.
9. Order in society is a function of organized violence.
10. Self-sacrifice is a moral virtue.

I do not intend to suggest here whether any of these claims is true or false. What I do intend to suggest instead is that none of them can be accepted at face value, if only for the reason that defiance is the intellectual self-preservation instinct.

Irreducible Holism

2012-01-05T23:58:00.001Z

In this paper I would like to explore some issues surrounding ontological reduction, as advocated by the friends of physicalism, and its relation to conceptual reduction, which the said persons generally seem to eschew. It is my intention, and my hope, that the remarks contained herein will shed some new light on those scientific and philosophical programmes that include ontological reduction as one of their foundational assumptions. More specifically, I want to hint at certain general methodological and ethical implications of the research projects (both in the natural sciences and in the philosophy of mind) that aspire to explain the nature of complex phenomena within a physicalist setting, and offer their brief analysis.

Furthermore, I am going to argue against the feasibility of an all-reaching physicalist framework for accomplishing the abovementioned task by attempting to show that a certain set of concepts bridges the ostensible gap between ontological and conceptual reduction; these concepts, which I shall call „irreducibly holistic‟, appear to me to be unamenable to a physicalist treatment in which the metaphysical and semantic components are supposed to be clearly separable. Within the ambit of irreducible holism, as I shall argue, ontological and conceptual reduction are inextricably bound together, hence if the latter is impossible, then so is the former; and since I take irreducibly holistic concepts to be insusceptible to conceptual reduction, physicalism with respect to them (and thus physicalism per se) turns out to be untenable.

[Read More]

Dlaczego (obecna) strefa euro chyba jednak pęknie

2012-01-03T02:46:00.004Z

Odpowiedź twierdząca co do znacznego prawdopodobieństwa pęknięcia strefy euro w jej obecnym kształcie wynika z eliminacji wszystkich głównych alternatyw jako mniej prawdopodobnych.

Jeśli długi świńskiej strefy zostaną zmonetyzowane, deficytowo-dłużna pokusa nadużycia zostanie usztywniona, a wynikająca z niej monetarna tragedia wspólnoty jeszcze ściślej zinstytucjonalizowana. Innymi słowy, tymczasowe "zażegnanie" obecnego kryzysu długu przygotuje jedynie grunt pod nadejście kryzysu jeszcze głębszego i szerszego, a obietnice zaostrzenia dyscypliny fiskalnej i budżetowej wewnątrz UE okażą się bezsilnym pustosłowiem. Zwieńczeniem serii tego rodzaju kryzysów musiałoby być otwarte bankructwo strefy euro, bankructwo nie wprost (hiperinflacja), lub usunięcie ze strefy euro grupy świńskiej, a następnie bankructwo tejże.

Czy ten ostatni scenariusz nie pozwoliłby przetrwać eurowalucie w zmniejszonym, "odpowiedzialnym" gronie? Może by pozwolił, ale, po pierwsze, oznaczałoby to odrzucenie ambicji polityczno-gospodarczych UE w ich obecnej formie, a po drugie - biorąc pod uwagę fakt, że z czysto gospodarczego punktu widzenia politycznie nieustosunkowani obywatele krajów-płatników UE w dłuższej perspektywie raczej stracili, niż zyskali - z dużym prawdopodobieństwem nastąpiłaby wówczas w obrębie tegoż grona duża presja społeczna na powrót do silnych walut narodowych (albo czegoś lepszego, ale o tym za chwilę).

Jak wreszcie rokowałby scenariusz, w którym Bruksela skutecznie wymusza dyscyplinę budżetową krajów członkowskich i z sukcesem przeprowadza projekt "integracji fiskalnej"? Biorąc pod uwagę, że wiązałoby się to z rozszerzeniem mocno etatystycznej polityki fiskalnej na cały obszar UE (w tym przede wszystkim na kraje, których przewagą komparatywną jest stosunkowo większa wolność gospodarcza), jak również de facto z odrzuceniem w ramach UE panującego w świecie przez ponad 100 lat modelu "państwa narodowego", rezultatem mógłby być wybuch potężnej niechęci społecznej w większości krajów członkowskich do dalszego pozostawania takowymi. Dość wspomnieć, że na przestrzeni ostatnich dwóch lat stosunek medialnego głównego nurtu do eurowaluty i samej UE zmienił się z bezkrytycznej czołobitności w asekuracyjny dystans. To samo stało się z ich ogólnie rozumianym odbiorem społecznym. A jako że zjawisko pod nazwą "państwo narodowe" występuje powszechnie w świecie od ponad 100 lat, podczas gdy zjawisko pod nazwą "waluta w pełni fiducjarna" od jedynie 40 (a "w pełni fiducjarna waluta unijna" od raptem 10), za bardziej prawdopodobne od politycznej sterylizacji państw narodowych uważam przywrócenie w gospodarce światowej standardu kruszcowego (nawet jeśli jedynie w formie Bretton Woods bis), co również jest nie do pogodzenia z przetrwaniem strefy euro w jej obecnym kształcie.

Więc, summa summarum, jednak się nie kręci. Co było do okazania.

A Historical Pattern of "Counterfeit Rebellions"

2011-12-29T19:17:00.001Z

"The youth movement was an expression of the uneasiness that young people felt in face of the gloomy prospects that the general trend toward regimentation offered them. But it was a counterfeit rebellion doomed to failure because it did not dare to fight seriously against the growing menace of government all-round control and totalitarianism. The tumultuous would-be rioters were impotent because they were under the spell of the totalitarian superstitions. They indulged in seditious babble and chanted inflammatory songs, but they wanted first of all government jobs. (...) [The movement] was doomed because it did not attack the seed of the evil, the trend toward socialization. It was in fact nothing but a confused expression of uneasiness, without any clear ideas and definite plans. The revolting adolescents were so completely under the spell of socialist ideas that they simply did not know what they wanted".

- Ludwig von Mises ("Bureaucracy", pp. 96-7), writing in 1944, on the so-called "youth movement" in pre-World War I Germany and Italy. See any parallels with the "Occupy movement"? If you do, remember that "those who cannot learn from history are doomed to repeat it".

Dr. No Deserves Intellectual Support

2011-12-28T01:58:00.002Z

Even though I'm thoroughly anti-political, I cannot help seeing Ron Paul as a ray of common sense and elementary ethical principles in the environment of utter corruption. As I suggested in one of my articles from September, we live in an upside-down world, where vulgar insanity passes for received wisdom and the most unscrupulous power-mongers pass for well-intentioned experts. Ron Paul has managed to gain sufficient popularity to threaten the foundations of this system - which is reflected in the geometrically increasing number of hysterical smears aimed against him, coming from BOTH the so-called Left and the so-called Right - and, as I see it, for that reason alone he deserves at least intellectual and spiritual support of every liberty-minded person out there.

Another Mises-Hayek Dehomogenization Quote

2011-12-26T13:25:00.003Z

In the following quote from "Bureaucracy" Mises makes a rather conspicuous distinction between the fundamental allocative importance of profit-seeking (which is possible only in the system of private ownership of the means of production, capable of generating a meaningful price structure) and the additional allocative importance of not interfering with the activities of local branch managers, who are best suited to utilize the knowledge of particular circumstances of time and place.

From this it clearly follows that the added value of decentralization can be gained only in the environment that allows for economic calculation, and that it is by no means logically (or even empirically) impossible for the latter to operate sufficiently effectively in the absence of the former, though there certainly exists a one-way "efficiency correlation" between the two.

"It would be impracticable to restrict the discretion of (...) a responsible submanager by too much interference with detail. If he is efficient, such meddling would at best be superfluous, if not harmful by tying his hands. If he is inefficient, it would not render his activities more successful. It would only provide him with a lame excuse that the failure was caused by his superior's inappropriate instructions. The only instruction required is self-understood and does not need to be especially mentioned: seek profit. Moreover, most of the details can and must be left to the head of every department."
- Ludwig von Mises, "Bureaucracy", p. 34

An Exercise in Orwellian Psychology

2011-12-23T00:40:00.002Z

If one subscribes to the statement of the leftist sociologist Marcuse that a free enterprise society produces "euphoria in unhappiness", how would one describe the supposedly genuine mass mournings over the deaths of communist dictators? "Depression in happiness"?

Pytanie o społeczny związek przyczynowy

2011-12-22T23:43:00.001Z

Pytanie do przemyślenia: czy "nędza", rozumiana jako brak możliwości korzystania z dobrodziejstw społecznego życia, jest konsekwencją jakiegoś pierwotnego i racjonalnie niewytłumaczalnego odruchu "wykluczenia społecznego", czy może raczej to "wykluczenie społeczne" jest na ogół konsekwencją "nędzy", rozumianej jako kulturowa nieumiejętność respektowania zasad społecznego życia i wnoszenia w nie produktywnego wkładu? Wydaje się, że rzetelne rozważenie tego, która z tych odpowiedzi jest bardziej prawdopodobna jest konieczne dla oceniania rzeczywistości w sposób wolny od życzeniowego myślenia. A tym bardziej dla myślenia o możliwych rozwiązaniach przedstawionego problemu.

The Ultimate Argument for Liberty

2011-12-19T17:34:00.000Z

With the passing of another nuclear-equipped murderous dictator, I again reflected on the fact that all the achievements of human civilization – past and present; intellectual, moral and aesthetic – could be wiped out in the blink of an eye only and solely because of the existence of vast, institutional apparatuses of violence, aggression and coercion. If there is an ultimate argument for liberty, then this is it for me.

10 Very Best Quotes on Economics and Politics

2011-12-19T16:46:00.003Z

Succinct, pithy, memorable, true:

"Blaming financial crises on greed is like blaming airplane crashes on gravity."
- Author uncertain

"Democracy is two wolves and a lamb voting on what to have for lunch. Liberty is a well-armed lamb contesting the vote."
- Author uncertain

"The state is that great fiction through which everybody endeavors to live at the expense of everybody else."
- Frederic Bastiat

"When goods do not cross borders, soldiers will."
- Frederic Bastiat

"When plunder becomes a way of life for a group of men in a society, over the course of time they create for themselves a legal system that authorizes it and a moral code that glorifies it."
- Frederic Bastiat

"There would not be any profits but for the eagerness of the public to acquire the merchandise offered for sale by the successful entrepreneur, but the same people who scramble for these articles vilify the businessman and call his profit ill-got."
- Ludwig von Mises

"A man is no less a slave because he is allowed to choose a new master once in a term of years."
- Lysander Spooner

"Inflation is taxation without legislation."
- Milton Friedman

"If men are good, you don't need government; if men are evil or ambivalent, you don't dare have one."
- Robert LeFevre

"Just because some people cannot be trusted with liberty does not mean that other people can or should be trusted with power."
- Sheldon Richman

Strategic Educational Advice to Austro-libertarians

2011-12-18T23:38:00.003Z

The Austro-libertarian community often deplores the fact that the promotion of sound economics and sound political philosophy is hampered by their virtual exclusion from the state-cartelized mainstream university system and its curricula. I personally believe that this is much less of a problem than usually supposed - nowadays, it is actually quite easy to expose mainstream university students to Austro-libertarian ideas regardless of the extent to which their official reading lists are packed with Marxism, Keynesianism and "post-modernism", and sometimes even because of it.

The reason for that is simple: usually students do not give a hoot about their reading lists and instead rely on Google when writing their essays. Thus, they ultimately imbibe and utilize the information popular on the Web, not among mainstream academics. And since Austro-libertarianism has an exponentially growing Internet following, which includes a number of very adept Web entrepreneurs, even today it is not uncommon to see von Mises' or Rothbard's books in the bibliographies and footnotes of generic student essays on socialism, capitalism, the Great Depression, etc. (here I'm speaking from my own teaching experience).

Hence, my advice is very simple: let us all engage in more web entrepreneurship, especially of the most elementary sort - let us all link profusely to Austro-libertarian texts (especially those stored on already popular sites, such as mises.org) on our webpages, blogs, discussion boards, and other Web outlets, thus bumping up their (already considerably high) position in Google search results. The opportunity costs of this are minimal, and I believe that the effects on the intellectual culture of mainstream university students can be very rewarding.

Jokes About the Fed, Central Banking, etc.

2011-12-12T19:24:00.004Z

Since irony is the ultimate intellectual weapon, the Austro-libertarian bunch could certainly make use of more jokes about their favourite institution and the phenomena it gives rise to. Below are those very few I was able to find:

A waiter in a restaurant brings over a wine glass and fills it halfway up.
The optimist thinks the glass is half-full.
The pessimist thinks the glass is half-empty.
The Austrian economist thinks the restaurant industry has malinvested its capital into oversized glassware, probably because of the Fed.

I was at a pizza joint last night, and I noticed the man in line in front of me was none other than Ben Bernanke. Wow! Imagine that! The person behind the counter asked Ben if he wanted his pizza cut into 6 slices or 10. Ben said, “You better make it 10! I’m really hungry tonight!”

One beggar says to another:
“The Fed is propping up the economy with an infusion of cash.”
The other one replies:
“Looks like we’re gonna need bigger cups.”

Ludwig von Mises found consumer indifference “impossible to observe in practice.” It just bugged them too much that he was watching.

A Keynesian and an Austrian were stranded in a rising flood. They climbed upon the roof of the building and were getting very nervous as the swift waters kept on getting higher and higher.
As they were nearing the end, they looked in the distance and saw a local farmer passing in a small boat. The Austrian called out to the man, “Come help us and take us to safety!” The farmer replied, “My boat is full of personal valuables from my house – I have no room in the boat!” The Austrian said, “We are mere moments from death! I will pay you $1000 if you dump some of your belongings and pick us up!”
The farmer quickly motored over, threw some of his belongings into the rushing waters, and helped the Austrian get in. As he achieved his safety he turned back to the Keynesian and said, “Come brother, join me in the boat. $1000 is a small price to pay!” The Keynesian replied, “No thanks, I have faith that the government helicopter will be here in no time.” (by Jeffrey J. Hardy)

Austrians vs. Keynesians, Forecast Comparison

2011-12-06T19:08:00.008Z

Keynesians 1989: "The Soviet economy is proof that, contrary to what many skeptics had earlier believed, a socialist command economy can function and even thrive."
- Paul Samuelson, Nobel Prize-winning Keynesian

Austrians 1920: "One may anticipate the nature of the future socialist society. There will be hundreds and thousands of factories in operation. Very few of these will be producing wares ready for use; in the majority of cases what will be manufactured will be unfinished goods and production goods. (...) In the ceaseless toil and moil of this process, however, the administration will be without any means of testing their bearings. (...) In place of the economy of the “anarchic” method of production, recourse will be had to the senseless output of an absurd apparatus. The wheels will turn, but will run to no effect."
- Ludwig von Mises, "Economic Calculation in the Socialist Commonwealth"

Keynesians 02.08.2002: "To fight this recession the Fed needs (...) soaring household spending to offset moribund business investment. And to do that (...) Alan Greenspan needs to create a housing bubble to replace the Nasdaq bubble."
- Paul Krugman, another Nobel Prize-winning Keynesian

Austrians 06.04.2004: "Given the government's encouragement of lax lending practices, home prices could crash, bankruptcies would increase, and financial companies, including the government-sponsored mortgage companies, might require another taxpayer bailout."
- Mark Thornton, Mises Institute

Keynesians 10.02.2010: "Greece has formulated a very carefully balanced balance between social cohesion and economic reestructuring."
- Joseph Stiglitz, yet another Nobel Prize-winning Keynesian

Austrians 11.02.2010: "While the increase in taxes will cause new problems for the Greeks, other problems remain unaddressed: The huge public sector has not been substantially reduced. Wage rates remain uncompetitive as a result of strong labor unions. (...) The future of the euro is dark because there are such strong incentives for reckless fiscal behavior, not only for Greece but also for other countries."
- Philipp Bagus, author of "The Tragedy of the Euro"

Pogadanka o kryzysach gospodarczych

2011-12-05T14:03:00.000Z

Moja pogadanka dotycząca podstaw austriackiej teorii pieniądza, kapitału i cyklu koniunkturalnego (przedstawiona 27 listopada na spotkaniu Londyńskiego Klubu Frondy). Kliknij tutaj by odsłuchać.

Material and Spiritual (Non)explanations

2011-12-03T13:46:00.004Z

Alvin Plantinga, the "analytical theist", writes: "Explanations come to an end; for theism they come to an end in God. Of course the same goes for any other view; on any view explanations come to an end. The materialist or physicalist, for example, doesn't have an explanation for the existence of elementary particles: they just are".

However, I would add to this that these two "explanatory dead ends" do not seem to me to be equally defensible as logical conclusions of the respective underlying trains of thought. This is because, on this view, elementary particles would seem to be something of an anomaly - the only unexplainable (or perhaps self-explanatory?) material objects in the whole universe. "The act of divine creation", on the other hand, would be no more unexplanaible (or self-explanatory) than myriad other mental events, including probably most of our aesthetic choices and many of our moral choices.

Why do you like the artwork of Leonardo da Vinci more than that of Raphael? It appears to me that "because I do, period" is a perfectly legitimate answer, and I do not see any way in which its intentional features could be meaningfully deduced from the physical composition of the answerer. "Basic beliefs" and "basic desires", as well as "basic choices" that follow from them, do not normally strike us as epistemologically problematic. The act of divine creation can, it seems to me, be plausibly treated as one of such basic choices. The stipulation of "basic material objects", on the other hand, sounds to me like a rather poor intellectual cop-out for a philosophical materialist, not at all compatible with the causal character of the world as described by the natural sciences.

The Most Important Market Failure

2011-11-29T14:34:00.005Z

There is only one, but crucial market failure whose existence I acknowledge. The market system has manifestly failed to save the consuming public, their liberty and property from the ubiquitous incursions of the state. In other words, it has failed to deliver an efficient allocation of goods and services by failing to defend the smooth functioning of its allocative procedures against the distortionary infuences of the institutional apparatuses of aggression and coercion. This is not said in jest. This is serious. The question of how to rectify this state of affairs is perhaps the only worthwhile question in market failure theory. More than that, it is perhaps one of the few really worthwhile questions in the social sciences in general. And I am far from sure whether economics is necessarily the main discipline one should look up to for solutions in this context.

Do Moral Dilemmas Tell against the Consistency of a Given Moral System?

2011-11-28T13:50:00.000Z

In this article I shall look at the issue of moral dilemmas and attempt to analyze its implications for the structure of normative moral systems. My contention is that the phenomenon of moral dilemmas, though real and capable of placing us under two or more jointly unsatisfiable obligations (or duties, moral requirements, etc.), should not be considered a defect of rationality that requires eradication, but, on the contrary, can and should be accepted as an integral part of the application of moral systems, a part oftentimes capable of playing an important corrective role.

[Read More]

Universal Altruism Equals Universal Egoism

2011-11-25T18:50:00.003Z

I am no big fan of Ayn Rand - in particular, I believe that her ambiguous analysis of the concept of altruism generated more heat than light - but I appreciate her forceful underscoring of the fact that every voluntary interpersonal interaction is in a fundamental sense a market transaction, although - and this is the important point here - such transactions utilize very different kinds of currency under different circumstances. However, from this it follows that insofar as the supposed "altruist" embraces joyless, painful self-abnegation in exchange for a specific kind of psychological satisfaction, and insofar as altruism is supposed to stand for "not expecting anything in return", genuinely altruistic behaviour appears logically impossible.

But if we conceive altruism to be precisely this - the embrace of joyless, painful self-abnegation, the recognition in the life and individuality of others the kind of moral worth that one denies to one's own life and individuality - and if we combine this with the Kantian injunction that one should act "only according to that maxim whereby one can, at the same time, will that it should become a universal law", then one can only wonder how the resulting mindset of universal self-denial can avoid starting to look like the very epitome of universal egoism - the mindset of nobody having any justifiable reason to do anything for another's sake. And to those who would say that the resulting universal passivity would be neither egoistic nor altruistic - is it not under such circumstances in one's self-interest to recognize the moral worthlessness of any action one might undertake vis-a-vis others and hence spare oneself futile efforts and exertions?

Thus holier-than-thou goody-goodies unwittingly grow horns and hooves (and no, altruism is not Christian charity).

The Great Fiction of Fiat Money Cornucopia

2011-11-24T13:33:00.004Z

In this day and age of easy and equal access to a practically infinite supply of independent information, a serious economic crisis can potentially have intellectually beneficial consequences. It can make people start questioning the "mainstream consensus" on, say, the nature of central banks, ex nihilio credit expansions and fiat money systems. In the best-case scenario, it can lead to the cleansing of a backlog of logically incoherent technocratic experiments with the economy and their replacement with well-tried, commonsensical principles of the monetary free market (notice that this last term is by no means a tautology).

However, what should make one at best cautiously optimistic about the prospects of the above scenario taking place is the fact - most forcefully and succinctly described by Bastiat - that statism of every kind draws its strength from clientelizing its victims, which always assumes the form of pitting them and their claims against one another. Union leaders, government bond holders, welfare recipients and politically connected bank oligarchs abhor the vision of sovereign debt defaults, so they can be relied on with regard to supporting debt monetization schemes and the resultant unprecedentedly vast inflationary redistribution of fiat monies' purchasing power. Rather than endorsing the commonsensical solution mentioned earlier, which would involve short-term pain for themselves and long-term gain for everyone (except the technocratic coercion wielders), they prefer short-term gain for themselves and long-term pain for everyone. What will be the ultimate nature of this pain - a relatively quick hyperinflationary meltdown or decades of protraced recession interspersed with regularly occurring partial debt defaults of public and private institutions - remains to be seen.

Some say the former would be more desirable insofar as it would vastly speed up the intellectual turnaround necessary to counter the root causes of the current economic woes - i.e., the acceptance of the logically incoherent, inherently unsustainable system of monetary socialism. But then again, did, say, the Germans really learn their Weimar lesson? After all, we should know all too well what the only really infinite thing in this world is.

In any case, Bastiat's most famous assertion needs to be expanded: it is not only the state in general, but fiat money in particular that is "the great fiction through which everybody endeavors to live at the expense of everybody else". Fiction in the most literal and insidious way imaginable.

Our Modern Barbarism and Its Preconceptions

2011-11-20T16:29:00.003Z

As long as there exists a widespread presumption of honesty and goodwill on the part of politicians, bureaucrats and the military - i.e., non-productive, monopolistic wielders of coercion - and a widespread presumption of deceit and inconsiderate selfishness on the part of businessmen and entrepreneurs - i.e., non-coercive producers and suppliers of all the goods humankind needs for its survival and development - it cannot be said that we, as a species, have successfully shed our primeval heritage of tribal barbarism. For the time being, the widespread belief that it is the duty of those belonging to the former category to control those belonging to the latter by means of coercive violence and threats thereof is a sobering testimony to the amount of distance that we still need to traverse to get beyond the savage stage.

Quotes on Statist Hypocrisy and Doublethink

2011-11-10T23:29:00.002Z

How is it possible to sanction, under the law of equal liberty, the confiscation of a man's earnings to pay for protection which he has not sought and does not desire? And, if this is an outrage, what name shall we give to such confiscation when the victim is given, instead of bread, a stone, instead of protection, oppression? To force a man to pay for the violation of his own liberty is indeed an addition of insult to injury.
- Benjamin Tucker, "Address to Unitarian Ministers"

A man who would consider himself a bandit if, pistol in hand, he prevented me from carrying out a transaction that was in conformity with my interests has no scruples in working and voting for a law that replaces his private force with the public force and subjects me, at my own expense, to the same unjust restrictions.
- Frederic Bastiat, "Economic Harmonies"

When plunder becomes a way of life for a group of men in a society, over the course of time they create for themselves a legal system that authorizes it and a moral code that glorifies it.
- Frederic Bastiat, "Economic Sophisms"

They'll all be roving the land looking for chances to make the rich poor, to remedy the irremediable, to succor the unsuccorable, to unscramble the unscrambleable, to dephlogisticate the undephlogisticable. They will all be curing warts by saying words over them, and paying off the national debt with money that no one will have to earn. (...) The winner will be whoever promises the most with the least probability of delivering anything.
- H. L. Mencken, "A Mencken Chrestomathy"

The whole aim of practical politics is to keep the populace alarmed (and hence clamorous to be led to safety) by menacing it with an endless series of hobgoblins, all of them imaginary.
- H. L. Mencken, "In Defense of Women"

The highwayman takes solely upon himself the responsibility, danger, and crime of his own act. He does not pretend that he has any rightful claim to your money, or that he intends to use it for your own benefit. (...) He has not acquired impudence enough to profess to be merely a "protector," and that he takes men's money against their will, merely to enable him to "protect" those infatuated travellers, who feel perfectly able to protect themselves, or do not appreciate his peculiar system of protection. (...) Furthermore, having taken your money, (...) he does not persist in following you on the road, against your will; assuming to be your rightful "sovereign," on account of the "protection" he affords you. He does not keep "protecting" you, by commanding you to bow down and serve him; by requiring you to do this, and forbidding you to do that; by robbing you of more money as often as he finds it for his interest or pleasure to do so; and by branding you as a rebel, a traitor, and an enemy to your country, and shooting you down without mercy, if you dispute his authority, or resist his demands. (...) In short, he does not, in addition to robbing you, attempt to make you either his dupe or his slave.
- Lysander Spooner, "No Treason: The Constitution of No Authority"

If "we are the government," then anything a government does to an individual is not only just and untyrannical but also "voluntary" on the part of the individual concerned. If the government has incurred a huge public debt which must be paid by taxing one group for the benefit of another, this reality of burden is obscured by saying that "we owe it to ourselves"; if the government conscripts a man, or throws him into jail for dissident opinion, then he is "doing it to himself" and, therefore, nothing untoward has occurred. Under this reasoning, any Jews murdered by the Nazi government were not murdered; instead, they must have "committed suicide," since they were the government (which was democratically chosen), and, therefore, anything the government did to them was voluntary on their part.
- Murray Rothbard, "Anatomy of the State"

In brief, the [statist] ideologists must explain that, while theft by one or more persons or groups is bad and criminal, that when the State engages in such acts, it is not theft but the legitimate and even sanctified act called "taxation." The ideologists must explain that murder by one or more persons or groups is bad and must be punished, but that when the State kills it is not murder but an exalted act known as "war" or "repression of internal subversion." They must explain that while kidnapping or slavery is bad and must be outlawed when done by private individuals or groups, that when the State commits such acts it is not kidnapping or slavery but "conscription" – an act necessary to the public weal and even to the requirements of morality itself. The function of the statist ideologists is to weave the false set of Emperor's clothes, to convince the public of a massive double standard: that when the State commits the gravest of high crimes it is really not doing so, but doing something else that is necessary, proper, vital, and even – in former ages – by divine command.
- Murray Rothbard, "The Ethics of Liberty"

We live in a world of curious moral thresholds, where gathering a sufficiently large clientele turns robbery into "provision of social welfare", Ponzi scheming into "provision of social security", and counterfeiting into "provision of financial stability".
- Myself, "Fixing an Upside-Down World"

When the king asked the man what he thought he was doing infesting the sea, the man replied with free-spoken insolence, The same as you infesting the earth. But because I do it with a little ship, I am called a robber; and because you do it with a big fleet, you are called an emperor.
- St. Augustine, "City of God"

Why Do "1-Percenters" Exist?

2011-11-08T14:04:00.002Z

Provided that there is no political favouritism involved, why should it be considered bad (morally offensive) that in a given nation there exist 400 people who are wealthier than some other 150000000 members of that nation?

It does not seem to be entirely implausible to suggest that the 400 most skillful writers who have ever lived created more literary value that the rest of the people who have ever taken up writing. It does not seem improbable that the 400 most creative inventors or scientists who have ever lived changed the world and our understanding thereof to a greater extent than the rest of the people who have ever dabbled in tinkering or science.

Likewise, it does not appear inconceivable that the 400 most shrewd entrepreneurs living today are responsible for creating more market value (i.e., more useful goods and services) than the rest of the world population, let alone 150000000 members of a single nation. That is how unequal we are, and although it might hurt our misconceived self-esteem to acknowledge this fact, rebelling against it can most plausibly be construed as motivated by a deplorable dog-in-the-manger sentiment.

Of course, in actual practice extreme wealth disproportions almost always come about as a result of political collusion and bureaucratic favouritism. But then the proper course of action is to work towards eliminating the phenomena just mentioned, rather than towards expropriating those who know how to utilize them.

And finally, if one is looking for a truly extreme numerical disproportion in the area of human affairs, how about thinking through the idea of 7 people bureaucratically determining the prices that crucially affect the world economy composed of 7 billion individuals?

True to the Truth, Reasonable as Reason Permits

2011-11-07T14:34:00.004Z

To the extent that it has turned its back on the pursuit of Truth (yes, capital T), science and scholarship has declared itself as sophistry and idle verbosity. To profess a willingness to search for Truth is not intellectual pomposity, but simply an expression of a belief that thinking beings can advance beyond the condition of pure ignorance, and that science and scholarship are not just weasel words for the ramblings of the particularly loquacious ignoramuses.

Mises and Hayek - Same Origins, Same Initial Environment, Very Different Worldviews

2011-11-05T12:56:00.003Z

The more I read of Mises and Hayek, the more I become solidly convinced that their visions of the market, social order and economic exchange are fundamentally different.

Mises is an intransigent rationalist, apriorist, logical deductivist, and methodological dualist. Hayek tries to combine soft rationalism with soft empiricism, wed soft apriorism with soft positivism, and displays some implicit sympathy for methodological monism. For Mises the market order is a composition of innumerably many individual, dovetailing conscious plans and designs. For Hayek the market order emerges from the interaction of unplanned, undirected, evolutionary forces. For Mises it is crucial to consciously understand how the market works if it is to be saved from destruction by collectivist demagogues. For Hayek it is crucial to understand that we do not fully understand how the market works if the same task is to be accomplished. For Mises the reason for the impossibility of a rational centrally planned economy is logical, conceptual, and qualitative, independent of the contingencies of skills and technologies at the disposal of the would-be central planners. For Hayek it is empirical, practical, and quantitative, rooted in the communicational and cognitive shortcomings of humanity as it has been up to now and will likely be for the foreseeable future. For Mises any analogies between biology and economics are misleading. For Hayek they are instructive and illuminating. For Mises the collectivist economic doctrines and the central planning mentality are outgrowths of irrationalism. For Hayek they are outgrowths of hyperrationalism. Further differences between the two could be multiplied ad infinitum.

Though in the abovementioned respects I consider myself a Misesian, I deeply respect Hayek's scholarly output and consider him one of the champions of the Austrian School, albeit of a different strand of it than that advanced by Mises. Plus, I remain cautiously optimistic about the prospects for the further cross-fertilization of their respective bodies of thought.

However, for the same reason I would advise anyone interested in studying, developing, and/or promoting the Austrian tradition against speaking of the Mises-Hayek paradigm or the Mises-Hayek approach. As shown above, there is simply no such thing, and there is certainly nothing wrong about it. Quite the opposite - varietas delectat.

Selected Quotes from Theodore Dalrymple

2011-11-02T02:33:00.000Z

Where a reputation for intolerance is more feared than a reputation for vice itself, all manner of evil may be expected to flourish.
- "A Horror Story"

A loss of a sense of shame means a loss of privacy; a loss of privacy means a loss of intimacy; and a loss of intimacy means a loss of depth. There is, in fact, no better way to produce shallow and superficial people than to let them live their lives entirely in the open, without concealment of anything.
- "All Sex, All the Time"

When, in my work in an English slum, I observe what the sexual revolution has wrought, I think of the words commemorating architect Sir Christopher Wren in the floor of St. Paul's Cathedral: si monumentum requiris, circumspice (if you seek [its] monument, look around).
- "All Sex, All the Time"

In general, a life of assumed abundance is one of ingratitude; one is not grateful for anything that could be no different from how it is. So perhaps when my mother told me that I should think of the children in Africa who did not have enough to eat, and eat up what was on my plate, she was not so much trying to benefit the children in Africa, as to benefit me: to make me grateful, and not to take for granted what, in fact, would almost certainly always be there, namely an ample sufficiency. Without gratitude, there is no happiness.
- "Attitude or Gratitude?"

The problem with meritocracy, however, even in its purest imaginable form, is that few people are of exceptional merit. The realisation that the fault lies in us, not in our stars, that we are underlings, is a painful one; and in the nature of things, there are more underlings than what I am tempted to call overlings. A meritocracy is therefore fertile ground for mass resentment.
- "Of Love, etc."

There is something to be said here about the word "depression," which has almost entirely eliminated the word and even the concept of unhappiness from modern life. Of the thousands of patients I have seen, only two or three have ever claimed to be unhappy: all the rest have said that they were depressed. This semantic shift is deeply significant, for it implies that dissatisfaction with life is itself pathological, a medical condition, which it is the responsibility of the doctor to alleviate by medical means. Everyone has a right to health; depression is unhealthy; therefore everyone has a right to be happy (the opposite of being depressed). This idea in turn implies that one's state of mind, or one's mood, is or should be independent of the way that one lives one's life, a belief that must deprive human existence of all meaning, radically disconnecting reward from conduct.
- "The Frivolity of Evil"

In a democratic age, vox populi, vox dei: the multitude can do no wrong; and to suggest that there is or ought to be cultural activity from which large numbers of people might be excluded by virtue of their lack of mental cultivation is deemed elitist and, by definition, reprehensible. Coarseness is the tribute that intellectuals pay, if not to the proletariat exactly, then to their own schematic, inaccurate, and condescending idea of the proletariat. Intellectuals prove the purity of their political sentiment by the foulness of their productions.
- "Trash, Violence, and Versace: But Is It Art?"

A Beast by Any Other Name

2011-10-26T17:42:00.003+01:00

The term "corporatism" (or even "crony capitalism") does not seem to capture the essence of the economic system that prevails today in the greater part of the world, especially when it comes to its monetary and financial aspects. Should it then be called banking socialism, banking statism, corporate socialism, corporate statism, financial kleptocracy, financial paternalism, financial socialism, financial statism, monetary kleptocracy, monetary paternalism, monetary socialism, monetary statism, oligarchic socialism, plutocratic socialism, plutocratic statism, private socialism, socialist oligarchy, socialist plutocracy? What pithy, memorable and marketable name would stick and help the unprejudiced see the reality accurately?

A Note on "Radical Subjectivism" and Equilibrium Tendency

2011-10-25T11:53:00.002+01:00

Lachmann and Shackle, the so-called "radical subjectivists", claimed that the fact that we live in a "kaleidic" world, where consumer preferences, the supply of consumer and producer goods of various orders, and technological possibilities constantly change, renders the future essentially unpredictable, hence not ruling out as a logical impossibility a scenario in which the majority of entrepreneurs consistently fail to anticipate and meet the demands of the consuming public. In other words, these authors contend, there can be no purely logical argument for the claim that there exists a market tendency towards equilibrium - its existence or non-existence is a matter of historical observation and institutional analysis.

I have the following to say contra this argument: there can be no market without the exchange of consumer goods, from which it follows that there can be no market without the existence of capital goods needed to produce the aforesaid consumer goods. However, even in the most primitive economy the continued existence of capital goods presupposes their necessarily time-consuming assembly and maintenance, which in turn presupposes a requisite, even if minimal, degree of preference stability and correctness of entrepreneurial foresight (otherwise how could the funds needed to create and maintain these capital goods be obtained in the first place?).

I suppose that at this point one might object by suggesting that very primitive capital goods can be created and conserved single-handedly, outside of the nexus of the division of labor. However, to the extent that one fails to utilize these capital goods for the satisfaction of the preferences of one's fellow human beings (i.e., uses them to produce final goods that nobody wants to purchase), they cannot be regarded as goods at all, and, a fortiori, under such conditions we cannot talk about the existence of any market (defined as a nexus of voluntary exchange) in the first place.

To conclude, even though I do not deny that it is not a logical impossibility that the world could be so kaleidic that the purposive agents inhabiting it would fail to engage in any mutually beneficial exchanges, I claim that as soon as we stipulate that some exchanges of this kind do in fact take place (as Lachmann and Shackle do insofar as they refer to the market environment), we need to acknowledge that there is an equilibrium tendency necessarily built into the socioeconomic system within which they occur. In other words, there is certainly nothing logically necessary about the existence of markets (and by the same token competent entrepreneurs), but it is, I contend, a logically necessary truth that any actually existing market displays a tendency towards equilibrium, or else it disintegrates and disappears by turning from a nexus of exchange into that of non-exchange.

Jobs and Mises on Creative Action

2011-10-17T11:43:00.001+01:00

Being the richest man in the cemetery doesn’t matter to me. Going to bed at night saying we’ve done something wonderful... that’s what matters to me.

Don't be trapped by dogma - which is living with the results of other people's thinking. Don't let the noise of others' opinions drown out your own inner voice. (...) Your work is going to fill a large part of your life, and the only way to be truly satisfied is to do what you believe is great work.

Here’s to the crazy ones, the misfits, the rebels, the troublemakers, the round pegs in the square holes... the ones who see things differently — they’re not fond of rules... You can quote them, disagree with them, glorify or vilify them, but the only thing you can’t do is ignore them because they change things... they push the human race forward, and while some may see them as the crazy ones, we see genius, because the ones who are crazy enough to think that they can change the world, are the ones who do.
– Steve Jobs

Far above the millions that come and pass away tower the pioneers, the men whose deeds and ideas cut out new paths for mankind. For the pioneering genius to create is the essence of life. To live means for him to create. (...) His incentive is not the desire to bring about a result, but the act of producing it.

The creative genius is at variance with his fellow citizens. As the pioneer of things new and unheard of he is in conflict with their uncritical acceptance of traditional standards and values.

These pioneers and originators of things unheard of do not produce and work in the sense in which these terms are employed in dealing with the affairs of other people. They do not let themselves be influenced by the response their work meets on the part of their contemporaries. They do not wait for encouragement.
- Ludwig von Mises

PS. Contrast the above with the claim that von Mises was a poor student of human nature.

Essential Reading for "Wall Street Occupiers"

2011-10-15T17:08:00.004+01:00

The following are excerpts from an essential text for all (honest) "Wall Street occupiers" and their supporters, especially those demanding "stronger state involvement in the financial sector" and "stricter bank regulations":

Preferring - like everyone - a higher to a lower income, yet - unlike others - being in the business of non-productive and non-contractual property acquisitions, the state's position regarding money and banking is obvious: its objectives are served best by a pure fiat money monopolistically controlled by the state. (Hans-Hermann Hoppe, "Banking, Nation States, and International Politics", p. 65)

Provided that they are accorded the privilege by the state to counterfeit in addition to its own counterfeited notes under a [fiat money] regime (...), with the central bank functioning as a last resort counterfeiter, banks can only too easily be persuaded to regard the establishment of such a monetary system as their ultimate goal and as a universal panacea.

Economically, this coalition between the state - as the dominant partner - and the banking system - as its affiliate - leads to permanent inflation (constrained only by the imperative of not overdoing it and causing a breakdown of the entire monetary system), to credit expansion and steadily recurring boom-bust cycles, and to a smooth uninterrupted income and wealth redistribution in the state's and the
banks' favor.

Still more important, however, are the sociological implications of this alliance: with its formation a ruling class whose interests are tied in closely with those of the state is established within civil society. Through its cooperation the state can now extend its coercive power to practically every area of society. (ibid., pp. 67-8)

In fact, it is not just the banks who join interests with the state and its policy of exploitation. The banks' major clients, the business establishment and the leaders of industry become deeply integrated in the state's counterfeiting schemes, too. For it is they who - apart from state and banks - are the earliest receivers of most of the regularly created counterfeit money. (ibid., pp. 68-9)

The monopolization of money and banking is the ultimate pillar on which the modern state rests. In fact, it is probably become the most cherished instrument for increasing state income. For nowhere else can the state make the connection between redistribution-expenditure and exploitation-return more directly, quickly, and securely than by monopolizing money and banking. And nowhere else are the state's schemes less clearly understood than here. (ibid., pp. 64-5)

Only so long as free entry into banking exists will there be cost efficiency in this as in any other business; yet only as long as this competition concerns services rendered in terms of one and the same [market-chosen] commodity money will free banking actually be able to fulfill the very function of money and banking, i.e., of facilitating economic integration rather than disintegration, of widening the market and expanding the division of labor rather than restricting them, of making value and cost accounting more rather than less rational, and hence of increasing rather than decreasing economic wealth. (ibid., pp. 57-8)

See the rest here. And here.

Collected Pearls of Wisdom from the Economic Mainstream

2011-10-14T20:47:00.000+01:00

The U.S. government has a technology, called a printing press (or, today, its electronic equivalent), that allows it to produce as many U.S. dollars as it wishes at essentially no cost.
- Ben Shalom Bernanke, 21.11.2002

The Federal Reserve is not currently forecasting a recession.
- Ben Shalom Bernanke, 10.01.2008

Stocks have reached what looks like a permanently high plateau.
- Irving Fisher, 16.10.1929

If the Treasury were to fill old bottles with banknotes, bury them at suitable depths in disused coalmines which are then filled up to the surface with town rubbish, and leave it to private enterprise on well-tried principles of laissez-faire to dig the notes up again, there need be no more unemployment and, with the help of the repercussions, the real income of the community, and its capital wealth also, would probably become a good deal greater than it actually is.
- J. M. Keynes, 1936

[It is] comparatively easy to make capital goods so abundant that the marginal efficiency of capital is zero. (...) There are no intrinsic reasons for the scarcity of capital. [Rather, it is] possible for communal saving through the agency of the State to be maintained at a level where it ceases to be scarce.
- J. M. Keynes, 1936

The notion that the creation of credit by the banking system allows investment to take place to which 'no genuine saving' corresponds (...) is to be explained, I think, by an optical illusion.
- J. M. Keynes, 1936

The market process with its cumbersome tatonnements appears old-fashioned. Indeed, it may be considered as a computing device of the pre-electronic age.
- Oskar Lange, 1967

To fight this recession the Fed needs (...) soaring household spending to offset moribund business investment. And to do that (...) Alan Greenspan needs to create a housing bubble to replace the Nasdaq bubble.
- Paul Krugman, 02.08.2002

So never mind those long lists of reasons for Japan's slump. The answer to the country's immediate problems is simple: PRINT LOTS OF MONEY.
- Paul Krugman, ?

The Soviet economy is proof that, contrary to what many skeptics had earlier believed, a socialist command economy can function and even thrive.
- Paul Samuelson, 1989

Avoid BS. Learn good stuff.

Some Quotes on Mathematical Economics

2011-10-12T13:07:00.001+01:00

[Social] sciences are not science in the sense of physical science and cannot attempt to be such without forfeiting their proper nature and function. Insistence on a concretely quantitative economics means the use of statistics of physical magnitudes, whose economic meaning and significance is uncertain and dubious.
- Frank H. Knight

Indeed, the chief point was already seen by those remarkable anticipators of modern economics, the Spanish schoolmen of the 16th century, who emphasized that what they called pretium mathematicum, the mathematical price, depended on so many particular circumstances that it could never be known to man but was known only to God.
- Friedrich von Hayek

[Mathematical economics] gives our results a merely spurious precision. It gives an illusion of knowledge in place of the candid confession of ignorance, vagueness, or uncertainty which is the beginning of wisdom.
- Henry Hazlitt

The most sophisticated fallacy in [neoclassical] economic theory [is] the notion that because certain relationships hold in equilibrium the forced interferences designed to implement these relationships will, in fact, be desirable.
- James Buchanan

I venture to deny (...) the doctrine that Mathematics can be applied to the development of economic truth; (...) unless it can be shown, either that mental feelings admit of being expressed in precise quantitative forms, or, on the other hand, that economic phenomena do not depend upon mental feelings, I am unable to see how this conclusion can be avoided.
- J. E. Cairnes

The mathematical economists disregard the whole theoretical elucidation of the market process and evasively amuse themselves with an auxiliary notion [i.e., equilibrium] employed in its context and devoid of any sense when used outside of this context.
- Ludwig von Mises

Those who think that it would be possible to apply the equations of mathematical economics for making the calculations fail to see that included among the items of which these equations are composed are unknown preference scales belonging to a situation which is unreal and can never be realized in practice.
- Ludwig von Mises

The best readers' guide to the jungle of mathematical economics is to ignore the fancy welter of equations and look for the assumptions underneath. Invariably they are few in number, simple, and wrong.
- Murray Rothbard

We must never let reality be falsified in order to fit the niceties of mathematics.
- Murray Rothbard

Nothing has done more to render modern economic theory a sterile and irrelevant exercise in autoeroticism than its practitioners' obsession with mathematical, general-equilibrium models.
- Robert Higgs

Two Crises of Socialism

2011-10-11T12:35:00.002+01:00

The transformation-inducing crisis of 1989-91 in the so-called "Eastern Bloc", brought about by the non-existence of private property rights in factors of production, bureaucratic fixing of prices and wages, and the general subjection of the Soviet-controlled economies to the political goals of the ruling parties rather than the freely determined economic goals of millions of individual consumers and producers, is rightly and almost universally regarded as a crisis of socialism.

The currently ongoing financial crisis, brought about by bureaucratic manipulation of the money supply and interest rates by the monetary politburos known as central banks, securitization of mortgage-backed "junk assets" by government-sponsored enterprises instituted to fulfill the welfare-statist dream of "universal homeownership", economically groundless rating practices of the state-created rating agency cartel, implicit governmental bailout guarantees for the banking sector, and an unprecedented, flagrantly unsustainable accumulation of public debt, is, despite the wishful thinking of socialists of all stripes, the aptly called second crisis of socialism.

Thus, if one is in the mood for pointing fingers of blame, one should choose one's targets carefully and informedly, lest one end up looking very foolish.

A Brief but Obligatory Tribute to Jobs

2011-10-06T13:37:00.000+01:00

In a world in which the majority of opinion-forming outlets have been lately spewing forth economic nonsense of the most vulgar kind, including the claims that value destruction brings prosperity, spending and indebtedness drive economic development, and large-scale creation of colored paper tickets or virtual bookkeeping entries can create real wealth, Jobs and Apple were an island of sanity, a reminder that there are no short-cuts to changing the world for the better, and no paths leading to that goal other than the ethos of hard work, advanced specialization and division of labor, long-term investments leading to the accumulation of productive capital, innovative vision, and keen entrepreneurial foresight.

He was the creative genius of our age, so if there are any people who genuinely deserve celebration, he was no doubt one of them.

Bastiatian Thought Experiment No. 2

2011-10-02T10:14:00.002+01:00

Imagine a protection racket that successfuly utilizes economies of scale, up to the point where all it requires of certain parts of its extensive clientele is that they offer it unswerving moral support and a promise not to join any effort to rebel against its actions in exchange for a meagre, but constant share of its loot.

Imagine further that this protection racket, in conjunction with other, similar protection rackets, set up an immense apparatus of propaganda, so vast that it is difficult to find a professional sophist who has nothing to do with it and an area of everyday life not suffused with its indoctrinating influence.

In fact, imagine that this apparatus of propaganda becomes so prodigiously successful that the necessity of obedience to the protection rackets that control it attains the popular status of one of the most incontestable and self-evident propositions.

How likely do you think the above scenario is? And, more importantly, how plausible do you think it is to get out of it?

Austrians vs. the Mainstream, Then and Now

2011-09-27T01:16:00.003+01:00

Mainstream 16.10.1929: "Stocks have reached what looks like a permanently high plateau." - Irving Fisher, celebrated neoclassical economist

Austrians 02.1929: "The boom will collapse within a few months." - Friedrich von Hayek, Austrian Institute of Economic Research

Mainstream 20.10.2005: "House prices have risen by nearly 25 percent over the past two years. Although speculative activity has increased in some areas, at a national level these price increases largely reflect strong economic fundamentals, including robust growth in jobs and incomes, low mortgage rates, steady rates of household formation, and factors that limit the expansion of housing supply in some areas." - Ben Shalom Bernanke, future FED chairman

Austrians 06.04.2004: "Higher price inflation should not have been a surprise given that the Fed has increased the money supply by 25% during the period 2001–2003. (...) Given the government's encouragement of lax lending practices, home prices could crash, bankruptcies would increase, and financial companies, including the government-sponsored mortgage companies, might require another taxpayer bailout." - Mark Thornton, Mises Institute

Avoid BS. Learn good stuff.

Some Quotes on Greed, Self-Interest, Profit-Making, etc.

2011-09-21T18:44:00.003+01:00

It is not from the benevolence of the butcher, the brewer, or the baker, that we expect our dinner, but from their regard to their own self-interest. We address ourselves, not to their humanity but to their self-love, and never talk to them of our own neccessities but of their advantages.
- Adam Smith

You seek escape from pain. We seek the achievement of happiness. You exist for the sake of avoiding punishment. We exist for the sake of earning rewards. Threats will not make us function; fear is not our incentive. It is not death we wish to avoid, but life that we wish to live.
- Ayn Rand

Blaming financial crises on greed is like blaming airplane crashes on gravity.
- Author uncertain

"Need" now means wanting someone else's money. "Greed" means wanting to keep your own. "Compassion" is when a politician arranges the transfer.
– Joseph Sobran

There would not be any profits but for the eagerness of the public to acquire the merchandise offered for sale by the successful entrepreneur, but the same people who scramble for these articles vilify the businessman and call his profit ill-got.
- Ludwig von Mises

Self-interest is (...) whatever it is that interests the participants, whatever they value, whatever goals they pursue. The scientist seeking to advance the frontiers of his discipline, the missionary seeking to convert infidels to the true faith, the philanthropist seeking to bring comfort to the needy – all are pursuing their interests, as they see them, as they judge them by their own values.
– Milton Friedman

Greed will continue until the Garden of Eden arrives, when everything is superabundant, and we don’t have to worry about economics at all. We haven’t of course reached that point yet; we haven’t reached the point where everybody is burning his salary increases, or salary checks in general.
— Murray N. Rothbard

The valuable is what produces profit, whether it be small or great, and the valueless produces no profit. (...) Hence it is not right to reproach anybody with being a lover of profit: for he who makes this reproach is actually a lover of profit himself.
- Socrates

I have never understood why it is "greed" to want to keep the money you have earned but not greed to want to take somebody else’s money.
- Thomas Sowell

To thine own self be true, and it must follow, as the night the day, thou canst not then be false to any man.
- William Shakespeare

The Seven Deadly Sins (of Welfare Statism and Corporate Keynesianism)

2011-09-14T21:41:00.003+01:00

1. Lust - a relentless pursuit of the aphrodisiac of power over the property of others.

2. Gluttony - overconsumption driven by easy money and deficit spending.

3. Greed - inflationary redistribution of wealth from the politically unconnected to the politically connected.

4. Sloth - the attitude of someone reared on the conviction that one can forever get something for nothing.

5. Wrath - anger stemming from realizing that one can no longer get something for nothing.

6. Envy - the desire to lay hands on the property of others, even though, or perhaps especially because, one did nothing to deserve its acquisition.

7. Pride - the conviction that one can centrally plan the economy, even if only on the macro level.

Ignore the Good Book's warning at your own peril.

Bastiatian Thought Experiment

2011-09-13T12:03:00.000+01:00

Imagine a world in which 99.9% of people either actively profess or passively believe in the legitimacy of the idea that everyone is entitled to live at the expense of everyone else and can secure such entitlement by means of coercive exaction. Now ask yourself a question: how would such a world look like and how would it differ from our world?

The Broken Window Fallacy vs. The Entrepreneurial Discovery Process

2011-09-11T12:51:00.001+01:00

"On the anniversary of September 11, Inc.com reflects on innovations that emerged out of the country’s most tragic event". I'm in two minds as to whether the tone of this article qualifies it as promoting the broken window fallacy or simply stating the plain old truth that a clear identification of a problem (and the attendant consumer wants) spurs entrepreneurial discovery. Let everyone judge the matter for themselves.

In any event, I think it is worthwhile in this context to underscore the significance of keeping in mind the essential difference between the claim that a catastrophe that brings us to the point -1 is actually a blessing in disguise, capable of subsequently hoisting us to the point +1 (which is sheer insanity), and the claim that such a catastrophe incentivizes entrepreneurs to come up with solutions capable of returning us to the point 0 (which is a basic insight about the nature of the market process). Without being absolutely clear about the above distinction, we might encounter difficulties separating important truths from pernicious falsehoods.

A Very Short Note on Rights, Privileges, Non-Aggression, and Charity

2011-09-10T13:42:00.000+01:00

What distinguishes a (universal) right from a privilege is that there is nothing logically inconsistent about everyone exercising their right simultaneously, but an attempt on the part of one group to exercise their privilege logically prevents some other group from doing the same, since then the latter group is required to satisfy the privilege claims of the former. Think of the right to physical inviolability and inviolability of property as falling into the first category, and the "right" to health, job or education as falling into the second.

Also notice that the above implies that the "right to charity" is a logical howler, which is perfectly consistent with our intuitive understanding of engaging in charity as a morally praiseworthy activity, and our intuitive (though unfortunately not too often followed) understanding of non-aggression as a basic precondition of human cooperation, a precondition whose observance gives one no particular moral credit.

Fixing an Upside-Down World

2011-09-08T15:39:00.000+01:00

It would likely smack of excessive optimism to suggest that there was ever a time when dangerous sophisms, destructive half-truths, and self-serving biases held no sway over the public mind. And yet, it might plausibly be suggested that, due to the harsh lessons of the previous century and the widespread availability of modern information-gathering technologies, today’s societies are perhaps as well equipped to counter their influence as they have never been before. However, one distinct set of essentially age-old, though contemporarily repackaged fallacies is still very much with us, and – such is their perverse nature – their popularity keeps feeding on the calamities that they themselves continue to bring.

They are the fallacies rooted in the denial of the existence of the logical structure of human action, and the consequent negation of economic laws. They are the sophisms that lead people to believe that with sufficient determination and coercive power, one can eliminate the constraints of scarcity. They are the supposed panacea eagerly peddled by the representatives of politically connected special interest groups, whose purported effects they often refer to as "paradoxically salutary" or "counterintuitively beneficial". Taken together, they constitute a vision of an upside-down world, whose inhabitants are expected to believe, among other things:

1. That the only sure way of protecting oneself against violence, aggression and coercion is to help institute and continually support a vast, monopolistic apparatus of institutionalized violence, aggression and coercion, whose representatives do not own any of the said entity’s assets, and yet arrogate to themselves the right to expropriate any private property owner for the purposes whose utility it is up to them to appraise.

2. That the free market economy, whose participants – in order to prosper – have to supply one another with productive goods and services, as well as bear the full financial responsibility for the potential failures of their actions, can survive only when subjected to the regulation of a monopolistic group of non-producers, who can always shift the costs of their failures onto the shoulders of producers.

3. That an institution which coercively imposes its protective services on others, unilaterally determines their price and forcibly excludes all competition in this area will not attempt to benefit from initiating conflicts or letting them develop rather them resolving them or preventing their occurrence, and that ceding the task of maintaining justice onto such an entity will not lead to it continually perverting justice in its favor.

4. That economic development is primarily caused not by the processes which allow for and enhance value productivity – such as extension and intensification of the division of labor, investment in more roundabout production processes, and saving, which provides funds for such investment – but by the processes which drive value destruction, i.e., spending, consumption, and massive indebtedness.

5. That printing large quantities of colored paper tickets or creating large numbers of virtual bookkeeping entries can, in all seriousness, not only reverse the effects of major financial downturns, caused by massive squandering of real, scarce assets, but also increase the amount of such assets, and thus the level of real social wealth, during normal times.

6. That siphoning funds from the free market, i.e., that sector of social relations which is the sum total of mutually beneficial interpersonal transactions, guided by price signals and disciplined by the threat of incurring losses, and transferring them to the state apparatus and its clientele, i.e., that sector of social relations which is insulated from the profit and loss system and beneficial only to the transferees, can not only avoid plunging the economy into the quagmire of parasitic attitudes, calculational chaos and prolonged investment uncertainty, but can actually stimulate it into prosperity.

7. That falling prices in a recession, instead of helping to restore the environment conducive to sound economic calculation, restructure the bankrupt firms, and generally ease the burden of readjustment, will actually further hurt the economy and thus need to be propped up by inflationary measures.

8. That disasters, catastrophes, and cataclysms of all sorts, be it natural or man-made, far from being the destructive and crippling forces they so obviously appear to be, are in fact blessings in disguise, capable of lifting failing economies back into good times.

9. That, to paraphrase a prominent "libertarian extremist", there is nothing fishy, let alone straightforwardly contradictory and logically grotesque, about "the head of the world's most powerful government bureaucracy, one that is involved in a full-time counterfeiting operation to sustain monopolistic financial cartels, and the world’s most powerful central planner, who sets the price of money worldwide, proclaiming the glories of capitalism".

10. That we live in a world of curious moral thresholds, where gathering a sufficiently large clientele turns robbery into "provision of social welfare", Ponzi scheming into "provision of social security", and counterfeiting into "provision of financial stability".

Allow me to refrain from commenting further on any of the above pearls of received wisdom, except for making one thymological observation: just as the deflationary effect of productivity growth can offset, and thus conceal the inflationary effect of manipulating interest rates via fiat money creation, an unprecedented advancement in natural sciences, technology and material welfare can divert one's attention from an abysmal retrogression in understanding the logical reality of human action, the kind of retrogression that plunged the 20th century into totalitarian barbarism and can certainly do likewise with the 21th.

What remains is to quote the ever prophetic words of a great man: "No one can find a safe way out for himself if society is sweeping towards destruction. Therefore everyone, in his own interests, must thrust himself vigorously into the intellectual battle. None can stand aside with unconcern; the interests of everyone hang on the result." This task might be easier today than ever before. There is the Internet and there is a growing distrust for the kind of "knowledge" offered by coercion-wielders. Thus, let us not miss the opportunity to make logic and commonsense the only game in town again.

[Reprinted from LewRockwell.com]

Monetarna wojna państwa z rynkiem

2011-09-01T21:29:00.001+01:00

W świetle trwającego kryzysu gospodarki amerykańskiej i rozwijającej się monetarnej „tragedii wspólnoty” strefy euro, niezaskakująca była decyzja inwestorów, by uciec do bezpiecznej przystani oferowanej przez szwajcarskiego franka. Wynikłe z tej decyzji umocnienie się szwajcarskiej waluty nie tylko dało inwestorom (przynajmniej chwilowe) wytchnienie od „reżimowej niepewności” wytworzonej przez światowe rządy i ich banki centralne, ale też zwiększyło siłę nabywczą (a więc i stan posiadania) wszystkich właścicieli franka, zwłaszcza osób o stałym dochodzie, takich jak emeryci, nauczyciele czy pracownicy najemni.

Wieści, które niedługo potem obiegły media finansowe, zawierały podręcznikową niemal wyliczankę wszystkich dogmatów współczesnego inflacyjnego merkantylizmu i zalecanych przez tę doktrynę „naprawczych środków”. Oto mający stanowić siłę napędową szwajcarskiej gospodarki eksporterzy, przy cichym, lecz gorącym wsparciu posiadaczy kredytów we frankach, wystosowali żądanie pod adresem centralnych planistów lokalnego systemu monetarnego, aby ci natychmiast podjęli kroki mające na celu osłabienie szwajcarskiej waluty. W odpowiedzi bank centralny ochoczo spełnił ich roszczenie, zalewając rynek świeżo wytworzonymi pieniędzmi i grożąc, że w razie dalszych prób „gry na zwyżkę” franka ucieknie się on do „rozwiązań” takich jak wprowadzenie ujemnych stóp procentowych od depozytów rezydentów i czasowe usztywnienie kursu franka i euro. W parze z tymi deklaracjami prędko poszły stwierdzenia medialnych rezonerów, że oto ponownie widzimy jak istotną rolę w poskramianiu rządzących giełdą „zwierzęcych instynktów” odgrywa finansowa biurokracja.

W kontekście tego rodzaju oświadczeń przedstawiciele wygłaszających je środowisk rzadko zadają sobie pytanie, dlaczego decyzje wąskiej grupy urzędników rozporządzających pozarynkowym, przemocowym monopolem mają mieć pierwszeństwo nad decyzjami ogółu suwerennych konsumentów, producentów i przedsiębiorców, których wypadkową są w reżimie swobodnie fluktuujących walut narodowych ich kursowe relacje. Rzadko też pojawia się w tym kontekście analiza (nawet polemiczna) wniosku Ludwiga von Misesa, iż każda siłowa ingerencja podmiotów politycznych we wzmiankowane wyżej rynkowe decyzje jest w sposób logicznie konieczny oderwana od systemu zysków i strat, a więc z gospodarczego punktu widzenia wykonywana po omacku, kierowana wyłącznie bieżącymi politycznymi nastrojami. To samo tyczy się wniosku Friedricha von Hayeka, zgodnie z którym podobne ingerencje zaburzają swobodny przepływ informacji przekazywanych przez sygnały cenowe, niezbędne do sprawnego funkcjonowania rynków, w tym także, a może przede wszystkim, rynków finansowych.

Dla formalności trzeba tu też wspomnieć o równie nieczęsto przywoływanej w komentarzach głównonurtowych środowisk konstatacji Frédérica Bastiata, iż polityczne interwencje – mówiąc współczesnym językiem – „instytucjonalizują pokusę nadużycia”, a więc nie tylko poprawiają sytuację grup nierozważnych i krótkowzrocznych (w tym przypadku frankowych kredytobiorców, jak również części liczących na tani zysk szwajcarskich eksporterów) kosztem reszty społeczeństwa, ale też zachęcają te grupy do podejmowania podobnie lekkomyślnych działań w przyszłości. Wymowne jest wreszcie niezadawanie przez rzeczone środowiska naturalnego, zdawałoby się, w tym temacie pytania, najpełniej zbadanego przed Szkołę Wyboru Publicznego, czy rzekomym „zwierzęcym instynktom” łatwiej ulegają ryzykujący swą fortunę przedsiębiorcy, czy może mogący obciążyć innych kosztami swoich błędów i porażek biurokraci.

Bo gdyby skupić się na tych i im podobnych kwestiach, mogłoby się okazać, że zjawiska takie, jak urzędowe dekretowanie obowiązującego na danym obszarze środka płatniczego, centralne sterowanie stopami procentowymi i podażą pieniądza, oraz wykupywanie bankrutujących rządów i ich klienteli kosztem produktywnych sektorów gospodarki, nie tylko nie mają nic wspólnego z zasadami wolnego rynku, ale też coraz bardziej pogrążają tenże rynek w grzęzawisku inwestycyjnej niepewności, roszczeniowej mentalności i regulacyjnego zniewolenia. Wyartykułowawszy jasno i jednoznacznie podobne wnioski, można by poważnie rozważyć powyższych zjawisk eliminację.

Zamiast tego coraz śmielsze stają się wysuwane przez polityków, a z dawna przewidziane w ramach czarnych scenariuszy przez przezornych komentatorów propozycje, takie jak wprowadzenie na obszarze całej Unii Europejskiej niesławnego podatku Tobina, czasowe zakazy dokonywania krótkiej sprzedaży, oraz powołanie „europejskiego rządu gospodarczego”, a więc dokonanie kolejnego kroku w kierunku fiskalnej centralizacji i etatyzacji już i tak bardzo zaawansowanej na tej drodze Europy. Podobne reakcje wpisują się znakomicie w opisany przez von Misesa proces, w ramach którego podmioty polityczne najpierw powodują problemy gospodarcze poprzez swoje przemocowe ingerencje w swobodne działanie rynku, potem zaś – celem „rozwiązania” tych problemów – jeszcze bardziej owe ingerencje intensyfikują, czego skutkiem jest jeszcze większa intensyfikacja wynikających z nich kłopotów. I nawet gdy w najgłębszej fazie wywołanego w ten sposób kryzysu biurokratyczna machina interwencyjna pada i kurczy się pod ciężarem swoich zobowiązań finansowych, jej rozmiar nigdy nie cofa się do poziomu przedkryzysowego, które to zjawisko historyk gospodarczy Robert Higgs określił jako „efekt zapadki”.

Istnienie powyższych procesów nie ma jednak w sobie nic z logicznej konieczności. Jak dobitnie przekonywał Étienne de La Boétie, urzędnicza i polityczna samowola bierze się w pierwszej kolejności z posłuszeństwa tych, którzy jej ulegają, choćby stanowili oni przeważającą większość. Jeśli tylko owa większość zrozumie, że solidny pieniądz to krwiobieg wolnej i dostatniej gospodarki, zrozumie ona również, że tyczące się go decyzje nie powinny pochodzić od podmiotów nie będących jej częścią. A zrozumiawszy, podejmie działania mające na celu odzyskanie stosownych kompetencji.

24 sierpnia 2011

Something Worth Committing Oneself To

2011-08-27T00:41:00.004+01:00

I have just learned that there is apparently a dangerous storm headed in the direction of New Jersey, New York and southern New England. This, of course, worries me, and I wish all the inhabitants of the endangered regions that no harm comes to them. However, what worries me even more is that if, unfortunately, the storm does cause some damage, numerous individuals proclaimed as the finest contemporary minds by the representatives of today's coercive power structures will likely announce that the seeming catastrophe is actually a blessing in disguise, capable of stimulating a failing economy back into prosperity.

If any of my readers would not regard such an announcement as a display of vulgar nonsense, let me just refer him or her to two names: Bastiat and Hazlitt. For the rest, a further observation: just as the deflationary effect of productivity growth can offset, and thus conceal the inflationary effect of manipulating interest rates via fiat money creation, an unprecedented advancement in natural sciences, technology and material welfare can divert one's attention from an abysmal retrogression in understanding the logical reality of human action, the kind of retrogression that plunged the 20th century into totalitarian barbarism and can certainly do likewise with the 21th.

What remains is to quote the ever prophetic words of the man: "No one can find a safe way out for himself if society is sweeping towards destruction. Therefore everyone, in his own interests, must thrust himself vigorously into the intellectual battle. None can stand aside with unconcern; the interests of everyone hang on the result." This task might be easier today than ever before. There is the Internet and there is a growing distrust for the kind of "knowledge" offered by coercion-wielders. Thus, let us not miss the opportunity to make logic and commonsense the only game in town again.

Ideas Good and Bad: A Subjective Listing

2011-08-23T10:54:00.001+01:00

If I were to name what I consider to be the ten most destructive and pernicious doctrines ever conceived that still retain various degrees of popularity, those would make the list (roughly in order of malignancy): Marxism, Keynesianism, welfare statism, coercive democratism, nationalism, militarism, postmodernism, positivism, scientism, anti-religionism. I am quite convinced that ridding the world of their influence (which could happen only as a result of their voluntary, conscious rejection) would make it an unprecedentedly humane and civilized place.

Fortunately, there are also what I consider as salutary and beneficial counterparts of the abovementioned malignant forces, among which I would single out the following ten: classical liberalism/libertarianism, rationalism, individualism, causal realism, marginalism, non-interventionism, Christianity, scholasticism, secessionism, abolitionism.

I would contend that the progress or regress of human civilization depends on which of these sets of ideas prevails. For the time being, I remain cautiously optimistic about the matter.

Two Straightforward Questions

2011-08-17T18:40:00.007+01:00

Two straightforward questions should be asked of every Keynesian or monetarist (i.e., a monetary rather than a fiscal Keynesian):

1. If you agree that increasing everyone's cash balance by the same amount and somehow making everyone aware that such an increase has occurred makes it impossible to increase aggregate spending (since under such conditions the prices of all goods and services, including factors of productions, will, ceteris paribus, instantaneously adjust upward), then how on earth do you plan to achieve such an effect by increasing cash balances of the select few in the world of ineradicable uncertainty?

2. If you agree that doing the above will falsify economic calculation and effect a redistribution of income from the totality of private property owners to the most immediate recipients of newly created money, and if you claim that these results will trigger a psychological reaction whereby people's time preferences are going to increase (hence making at least some of them willing and able to spend more), then why would you not advocate equipping everyone with his or her own money printing machine, making toilet paper a legal tender, etc., all of which would make "liquidity provision"/"quantitative easing" much easier and more expedient?

Notice that the above questions do not even contest the preposterous view that spending rather than saving and investing is the driving force of the economy.

London Riots No Surprise

2011-08-08T23:54:00.001+01:00

Combine decades of promoting welfare parasitism, long years of forced integration in the name of "multiculturalism", institutionalized indolence of the statist police, victim-disarming gun control legislation, and the widespread advocacy of the attitude of disrespect for property rights, businesspeople, and entrepreneurs by the mainstream media and educational establishment, and what you get is a social time bomb waiting to explode. Try to delay the explosion while preserving the explosive elements, and the eventual blast gets all the more deadly.

Europrognoza sprzed trzech lat

2011-08-05T11:06:00.001+01:00

W świetle np. tego zachęcam do wejścia tu (audycja w Trójce z 16 września 2008) i posłuchanie fragmentu od 7:50 do 9:16. Tyle w ramach mojego wkładu medialnego w austriackie przewidywanie przyszłości.

Let Aggressors Have All The Guns

2011-07-25T07:42:00.002+01:00

It is only a matter of time until politicians of all stripes start using the recent attacks in Norway as a pretext for clamoring for an even more thoroughgoing coercive disarmament of the societies of the world. Let us leave aside the standard question that suggests itself in this context, namely, whether we should be more afraid of the so-called "private criminals" or of the institutional monopolies of violence, entities responsible for some 200 million civilian deaths in the 20th century alone. Let us ask a simpler question: how many of the victims of the Norwegian killer would still be alive if any of them (let alone many of them) were equipped with a gun?

The Machiavellian Dictionary

2011-07-20T05:56:00.004+01:00

An Analogy for Consideration

2011-07-11T21:26:00.000+01:00

If the prevalence of trashy literature and music is to be an indicator of the fact that there is an inverse relationship between the popularity of a given cultural product and its objective aesthetic value, then what should the popularity of Keynesianism in economics, postmodernism in philosophy, and "political correctness" in academia in general tell us regarding the objective intellectual value of these "scholarly products"?

Three Popular Expressions I Would Recommend Not Using

2011-07-06T23:36:00.004+01:00

Price mechanism - This phrase suggests that the uniform, monetary scale of exchange values expressible in cardinal terms, to which all goods and services can be reduced and which allows for determining the extent to which any given entrepreneur acts in line with consumer sovereignty, is not the outcome of the totality of voluntary choices made by the totality of people wishing to satisfy their wants in a cooperative, contractual manner, but the result of some automatic, deterministically or probabilistically predictable movements and reactions, which can be mechanically constructed or corrected and "scientifically" improved. "Price system" seems to me to be the preferred replacement here.

The game of supply and demand - The word "game" is much abused in the context of discussing market interactions, while being completely inapplicable to it. The everlasting entrepreneurial effort to satisfy consumer wants is no game. "One cannot play speculation and investment. The speculators and investors expose their own wealth, their own destiny. This fact makes them responsible to the consumers, the ultimate bosses of the capitalist economy. If one relieves them of this responsibility, one deprives them of their very character." (Human Action, p. 705)

Spontaneous order - This is probably the most controversial position on this short list. However, I believe that the way in which Hayek imported the term in question from the biological context and used it in his writings generated a fair share of unnecessary confusion. To be more specific, it is suggestive of the notion that the social division of labor, the progressive accumulation of capital, the price system, the legal system protecting property rights, etc., are results of blind, undirected, undesigned evolutionary processes, from which the defining elements of human action are wholly expurgated (I do not claim that this is consistent with Hayek's own thinking on the topic, but this seems to me to be the usual interpretation of it). And yet, while these phenomena are certainly undesigned on the macro level, it cannot be overstressed that on the micro level they are outcomes of the dynamic interaction of innumerably many individual plans and designs of the totality of market participants. Thus, I would recommend dropping the phrase "spontaneous order" in favor of Menger's "organic order" ("organic" as in "of or characterized by the coordination of integral parts").

Coase as a Proto-Dehomogenizer?

2011-07-01T22:57:00.001+01:00

"Quite apart from the malallocations which are the result of political pressures, an administrative agency which attempts to perform the function normally carried out by the pricing mechanism operates under two handicaps. First of all, it lacks the precise monetary measure of benefit and cost provided by the market. Second, it cannot, by the nature of things, be in possession of all the relevant information possessed by the managers of every business which uses or might use radio frequencies, to say nothing of the preferences of consumers for the various goods and services in the production of which radio frequencies could be used." - R. H. Coase, The Federal Communications Commission, 2 J LAW & ECON 1 (1959), p. 18.

The title of this post is of course tongue-in-cheek, but it is still interesting to come across what seems to be a prominent Chicagoan's appreciation of the fact that Mises's and Hayek's arguments against central planning are complementary, but different (not to mention the fact that they are both clearly distinguished from the public-choice-style agency problems).

The Full Catastrophe (Empirical Q.E.D.)

2011-06-29T02:36:00.004+01:00

This piece of news concerning the latest Greek protests against austerity measures provides a perfect illustration of my previous post. Heavily redistributionist statism, additionally fuelled by the creation of the "monetary commons" of the Eurozone, unsurprisingly degenerated into a war of all against all for government handouts. However, since every action has its opportunity cost, engaging one's time in the use of political means necessitates not engaging one's time in the use of economic means - in other words, the pursuit of redistributionist parasitism necessarily comes at the cost of abandoning economic production.

This, in turn, leads to the emergence of an inevitably unsustainable system of social relations, where instead of producing scarce goods for others, everybody tries to free ride on someone else's productive activities. Furthermore, since among the participants of such systems there are none who are without blame with respect to sustaining and nurturing them, when the unavoidable conflict finally takes a violent turn, the violence is expectedly directed at the nexus of the ongoing mutual parasitism, at Bastiat's "great fiction" - the state.

Like Rothbard, I am inclined to think that in such scenarios bankruptcy might actually be the most healthy outcome, capable of ultimately exposing the sustainability of redistributive statism for what it is - a dangerous fiction. The alternative - prolonged and even more intense draining of the monetary commons of the Euroland - can only further reinforce, solidify and possibly institutionalize the financial moral hazard, not only among the current near bankrupts, but also, and perhaps even more importantly, among those heading the same way, and those who, given proper incentives, might happily join in.

PS. The link at the beginning of this post (which is very typical in this regard) mentions the most violent among the protesters against governmental retrenchment as "anarchists". Could one think of a better proof of living in an Orwellian world?

Hobbesianism Turned on Its Head

2011-06-26T23:00:00.001+01:00

The Hobbesian story can be summarized in the following equation: no territorial monopoly of force = nasty and brutish war of all against all in the territory in question. The problems with this assertion are too numerous and well-known to bear repetition here. However, I believe that a somewhat underappreciated point is that Hobbesianism is not only problematic in the sense that the above implication is generally dubious, but also, and perhaps most notably, in the sense that it is not its left-hand side, but its negation, that can be plausibly claimed to imply its right-hand side.

It is a relatively uncontroversial contention that monopolies of force can survive only for as long as their subjects ("citizens") obey them. And continued obedience cannot be treated as a given - any large-scale collective action problem is, admittedly, very difficult, but not impossible to overcome. Hence, it is practically necessary for the institutions in question to corrupt their subjects with promises of handouts, thus turning them into (at least semi-voluntary) clients. But since monopolies of force generate their revenues exclusively through coercive expropriation, they can satisfy their specific clients exclusively by expropriating their other clients (or those of their subjects who resist being clientelized), the result being that every member of "governmental" clienteles tries to live at the expense of every other such member. Admittedly, the scope of this "soft" war of all against all varies with the type of political regime (in a feudal system it may be largely restricted to the landowning classes, whereas in modern day social democracies it is virtually all-encompassing), but the conflict in question is nonetheless the defining feature of every form of statism.

Thus, it turns out that not only is the Hobbesian story highly implausible, but also that implementing the Hobbesian recipe for peace generates the very problem that it was supposed to counter. In other words, Bastiat ("the state is the great fictitious entity by which everyone seeks to live at the expense of everyone else") turns Hobbes on his head.

An Asymmetry Between Rothbard's Treatment of Positive and Negative Externalities

2011-06-25T01:19:00.003+01:00

According to Rothbard, a positive externality is an economically unoperationalizable term, because by definition there can be no demonstrated market demand for the goods alleged to exhibit such externalities. However, he does concede that there exists a perfectly meaningful economic definition of negative externalities - i.e., the effects of transactions between A and B which physically interfere with the property rights of C. How can this conceptual asymmetry be explained? In my view, two things have to be taken into account in order to answer this question.

First, it has to be recalled that non-action with respect to someone else's assets that are alleged to create positive spillover effects can be given a number of equally plausible though mutually exclusive psychological interpretations (free-rider's enjoyment, indifference, dislike, etc.), but only one praxeological interpretation (a preference for non-payment over payment for the ostensible "good" under consideration). Likewise, non-action with respect to one's own assets can be psychologically interpreted in many different ways, but only one explanation makes praxeological sense in this context - namely, a preference for keeping the assets in question over trading them for something else, giving them away or disposing of them in any other manner.

Hence, it becomes visible that an action (payment or other form of voluntary acceptance) is required on the part of the putative beneficiary of a positive externality to prove that he is in fact one, but no action is required on the part of someone whose property is uninvitedly interfered with to classify any such interference as a negative externality. This, as I see it, is because the benefits derived from keeping one's property assets can be traced back to the preceding action of acquiring them (via a regression theorem of social interactions), but the benefits of being affected by positive externalities can be traced back to none of the preceding actions of the ostensible beneficiaries.

Robust Political Economy and the Question of Motivations

2011-05-27T20:22:00.000+01:00

Boettke, Leeson and Subrick (Boettke and Leeson 2004; Leeson and Subrick 2006) describe institutional robustness as the ability of a given system of social organization to stand up to the test of the so-called “hard cases,” i.e., hypothetical scenarios under which the ideal assumptions concerning, e.g., information and motivation possessed by the members of a given society are relaxed. In this paper I employ the methodology used by these authors in order to undermine their contention that the best-case version of socialism is based on benevolence and the worst-case version of liberalism is grounded in selfishness. My argument contends that the pursuance of self-interest is a beneficial and robustness-enhancing force in both of these systems. Moreover, I delineate several dimensions of motivation other than the one associated with the spectrum of benevolence and selfishness, and suggest that their relationship with the question of institutional robustness is worthy of further exploration. Finally, I endeavor to show that with regard to each of these dimensions worst-case liberalism, unlike best-case socialism, proves stable and robust.

[Read More]

Czy upaństwowiona edukacja z definicji nie zapewnia rynkowych kwalifikacji?

2011-05-26T12:07:00.000+01:00

Moja pogadanka na temat jak w tytule (plus późniejsza dyskusja), przedstawiona 16 maja na spotkaniu wrocławskiego Klubu Austriackiej Szkoły Ekonomii. Zachęcam do pozostawania na bieżąco z działalnością tego i innych klubów.

Kryzys a systemy emerytalne

2011-05-13T23:52:00.002+01:00

Lekcja, jakiej udziela nam kryzys finansowy ostatnich kilku lat, jest zasadniczo powtórką z materiału od dawna już dostępnego, lecz w znacznej mierze nieszczęśliwie zlekceważonego bądź zapomnianego. Myślę tu oczywiście o materiale opartym na dorobku wczesnodwudziestowiecznych przedstawicieli Szkoły Austriackiej – materiale wykazującym, że jeśli ceny mają być skutecznym drogowskazem dla działań producentów, konsumentów i przedsiębiorców, muszą być one swobodnie kształtującymi się na rynku stosunkami wymiany. Innymi słowy, jak długo ich powstawanie nie jest wynikiem bezustannego stykania i ścierania się ze sobą indywidualnych skal preferencji uczestników rynku, tak długo nie są one w stanie służyć rachunkowi ekonomicznemu oraz szybkiemu komunikowaniu stosownych informacji, a w rezultacie racjonalnemu wykorzystywaniu zasobów gospodarczych.

Mogłoby się wydawać, że powyższa lekcja została ostatecznie przyswojona przez społeczeństwa świata z chwilą upadku gospodarek centralnie planowanych w krajach Europy Środkowo-Wschodniej. Jeśli jednak zwróci się uwagę na skalę wciąż obecnego (i nierzadko rosnącego) w wielu częściach globu biurokratycznego interwencjonizmu, okazuje się, że finansowe załamania i recesje wciąż zmuszone są do udzielania nam bolesnych nauk.

Ostatnimi laty nauki te zaczęły wskazywać szczególnie wyraźnie na rolę stopy procentowej jako ceny koordynującej czasowy wymiar produkcji. Tam, gdzie stopa procentowa wynika ze swobodnych decyzji uczestników rynku, odzwierciedla ona stosunek ich skłonności do konsumpcji i skłonności do oszczędzania, tym samym instruując przedsiębiorców co do tego, jak długotrwałych i kapitałochłonnych inwestycji powinni oni dokonywać. Tam, gdzie jest ona rezultatem manipulacji dokonywanych przez centralne instytucje finansowe, wysyła ona przedsiębiorcom błędne sygnały, wiodące do inwestycji niewłaściwych z punktu widzenia potrzeb konsumentów. Biorąc pod uwagę, iż ostatnie lata były świadkiem licznych tego rodzaju manipulacji, podejmowanych głównie przez bank centralny Stanów Zjednoczonych, ich skutki nie powinny budzić zaskoczenia.

Powyższe uwagi znajdują bardzo konkretne zastosowanie do kwestii tego, jaki kształt powinien przybrać skuteczny i stabilny system emerytalny. Patrząc przez ich pryzmat widać na przykład, że wysokość składek płaconych w systemie repartycyjnym nie może być traktowana jako cena za przyszłe świadczenia emerytalne. Jest tak dlatego, ponieważ system repartycyjny można niejako uznać za patrzący wstecz – wypłacane świadczenia, a więc ten jego element, który zachowuje związek z aktualnym układem cen na rynku (poprzez indeksację o wartość funduszu płac), stanowi wynagrodzenie nie dla bieżących płatników, ale dla tych, którzy byli płatnikami przy układzie cen zupełnie innym i z punktu widzenia rachunku ekonomicznego całkowicie już nieistotnym.

Innymi słowy, składki bieżących płatników, a więc ten element systemu, którego odniesienie do aktualnej konfiguracji cen rynkowych jest niezbędne, aby jego wysokość nie była wyłącznie wynikiem urzędniczej arbitralności, jest właśnie z definicji od tychże cen oderwany z uwagi na czasowe opóźnienie stanowiące rdzeń domniemanej „umowy międzypokoleniowej”.

System kapitałowy, oparty na inwestycyjnym pomnażaniu środków zgromadzonych na indywidualnych kontach emerytalnych, wykazuje tu przewagę nad wariantem repartycyjnym w takim stopniu, w jakim celem zarządców OFE jest kierowanie się rachunkiem zysków i strat, co jest możliwe z uwagi na ich bieżące uczestnictwo w procesie swobodnego kształtowania się cen rynkowych. Jak wszyscy przedsiębiorcy, są oni zatem w stanie wykorzystać aktualne sygnały cenowe po to, by na ich bazie dokonać przewidywania cen przyszłych, odzwierciedlających przyszłe potrzeby konsumentów, a tym samym podjąć potencjalnie trafne decyzje inwestycyjne. Ostatni kryzys finansowy ilustruje więc jednoznacznie, że jedynie kapitałowe systemy emerytalne mogą czynić użytek z tego kluczowego dla sprawnego funkcjonowania rynku narzędzia, próby manipulacji którym ów kryzys wywołały.

Na koniec trzeba jednak dodać, iż wyżej opisana przewaga systemów kapitałowych w dużej mierze przestaje nią być z chwilą pozbawienia przyszłego konsumenta świadczeń emerytalnych suwerenności w wyborze lub odrzuceniu oferty dowolnej instytucji pragnącej inwestować jego środki. Bezpośrednim skutkiem przywrócenia tego rodzaju suwerenności byłoby, rzecz jasna, zniesienie wszelkich barier w zakresie świadczenia usług dostarczanych obecnie przez OFE. Tylko wówczas mogłaby zaistnieć struktura pobudek wymuszająca odpowiedzialność decyzji podejmowanych zarówno przez przyszłych emerytów, jak i przez powierników ich oszczędności. Podsumowując, drugi filar będzie w stanie wykorzystać przewagę wynikającą ze swej kapitałowości tylko wtedy, gdy stanie się filarem trzecim.

It's Not A Crisis, It's The Result

2011-05-06T16:51:00.002+01:00

"It's not a crisis, it's the result", said Stefan Kisielewski, an eminent Polish classical liberal writer, in reference to permanent shortages of goods under socialism. Replace "permanent shortages of goods" with "liquidity trap" (or, to avoid Keyneslang, with "regime uncertainty" or simply "protracted recession") and socialism with "money pumping" (or simply "central banking"), and Kisielewski's words remain as true as they have ever been.

The Collective Action Problem and Self-Reliance

2011-05-05T20:28:00.002+01:00

It is often said - and I agree with those who say it - that what prevents the establishment of a free society is the collective action problem. It takes relatively few to establish an effective apparatus of aggression, violence and coercion. But it takes an effort of the whole society to bring it down. It is not the case, however, that this problem was not on some occassions and to some degree successfully addressed in the past. If it were the case, we would still live in pharaonic bondage. What was the key factor that contributed to those successes?

I would argue that it was the essence of the individualist/libertarian mindset, namely, self-reliance and independence in the pursuit of one's cherished ideas, that allowed the discontented with the statist quo to disobey the dictates of power regardless of the likelihood that others will attempt to free ride on their efforts. It seems plausible to suppose that when one treats one's guiding values as constitutive of, rather than instrumental to the attainment of one's goals, the phenomenon of free riding has no impact on the probability of achieving those goals. In other words, to the extent that one ignores free riders, they are unable to hamper one's actions.

Of course, being a Cato (no institutional association intended) and remaining completely unperturbed in the face of one's efforts being exploited by would-be friends and allies is much easier said than done, but it is worth considering whether the extent to which a free society can be established does not depend on the extent to which the supporters of liberty are willing to become Catos.

Sto Uwag o Chaosie i Zamyśle

2011-05-04T13:34:00.002+01:00

Poniższe sto punktów powstało w ciągu tygodnia niecałe pięć lat temu, w sierpniu 2006. Tak się złożyło, że zajęła mnie wtedy filozofia religii (która wciąż mnie ciekawi, ale nie skłania ostatnio do pisania). Pamiętam, że docelowo miało być tych punktów tysiąc, ale po stu uznałem, że nie mam na razie nic do dodania. Myślę, że wciąż zgadzam się z większością z nich. Nie były one nigdzie wcześniej publikowane - przypadkowo zwróciłem na nie uwagę przy przeglądaniu folderu z dokumentami i pomyślałem, że - upublicznione - może zapewnią one komuś intelektualną rozrywkę, może skłonią do zastanowienia się nad czymś. W każdym razie cały zestaw oddaję do użytku:

1. Poniższy zbiór uwag stanowi moje prywatne dociekania z zakresu filozofii religii. Pytania leżące u podłoża tego rodzaju dociekań są być może najbardziej nieprzenikliwymi, jakie można sobie zadać. Są to pytania dotyczące ogółu dziedzin życia i aspektów rzeczywistości, zbiegających się w punkcie podstawowego wyboru, wyboru odnośnie do charakteru zasady wszystkich rzeczy. Jest to wybór między porządkiem i sensem, przypadkiem i bezsensem oraz wstrzymaniem się od sądu. Ja sam opowiadam się za porządkiem i sensem.

2. Niniejszy zbiór uwag nie przyjmie żadnego systematycznego kształtu; wszystkie one dotyczą jednego tematu, jednakże nie stanowią jednorodnej rozprawy o typowej, analitycznej strukturze. Stanowią za to zwięzłe, samowystarczalne argumenty. Pewne z nich tworzą większe całości, inne funkcjonują niezależnie; można podjąć próbę ich powiązania, choć nie jest to konieczne.

3. Nauka i religia to dziedziny odrębne, choć mogą – i pewnie powinny – wzajemnie się wspierać. Nauka bada źródła i przebieg procesów materialnych zachodzących w świecie, ale w jej zakresie nie leży nadawanie tymże procesom jakiegokolwiek niezależnego „sensu” czy „znaczenia”. W jej zakresie nie leży też nadawanie zasadniczego „sensu” czy „znaczenia” istnieniu samego świata lub człowieka. Tym zajmuje się religia, która z kolei nie aspiruje do tego, by wyjaśniać źródła i przebieg procesów materialnych zachodzących w świecie; jeśli takie aspiracje wykazuje, to nie jest tak naprawdę religią.

4. Poszukiwaniem „sensu” i „znaczenia” wydaje się również zajmować filozofia, chociaż jej celem nie jest dostarczanie odpowiedzi, lecz raczej stawianie pytań, rozwijanie argumentów i zaopatrywanie w intelektualne narzędzia.

5. Religia, w przeciwieństwie do nauki, związana jest ze sferą ducha. Duch nie jest materialny, ale nie można zaprzeczyć, że działania duchowe wpływają na sferę materii i vice versa: duchowa wola manifestuje się w fizycznym czynie, zaś uszkodzenie mózgu w pewnym sensie uszkadza ducha. Między obiema sferami zachodzi subtelna interakcja i ważne jest, abyśmy w pozbawiony arogancji sposób postarali się ją zrozumieć – w takim stopniu, w jakim to dla nas możliwe.

6. Jesteśmy raczej uduchowionymi ciałami, niż wcielonymi duszami.

7. Religia nie jest tym samym, co duchowość. Człowiek uznający istnienie sfery ducha nie musi przynależeć do żadnej z religii; jednakże człowiek religijny musi uznawać istnienie sfery ducha. Zarówno człowiek religijny, jak i człowiek niereligijny, lecz uznający istnienie sfery ducha, może poszukiwać zasadniczego „sensu” i „znaczenia” na własną rękę.

8. Człowiek nieuznający istnienia sfery ducha musi być materialistą. Konsekwentny materialista musi z definicji odrzucić istnienie zasadniczego „sensu” i „znaczenia”, zarówno jeśli chodzi o naturę wszechświata, jak i o naturę człowieka.

9. Dla konsekwentnego materialisty całe życie mentalne człowieka jest wyłącznie zbiorem pochodnych stanów jego mózgu.

10. Pytanie: gdyby człowiek w sztuczny sposób stworzył świadomy umysł albo zdołał opisać – w sposób materialnie gruntowny – wszystkie czynności umysłu w oparciu o nauki przyrodnicze, to w jakim stopniu wzmocniłoby to stanowisko materialisty?

11. Proponowana odpowiedź: w żadnym. Historia religii i teologii – w tym ta najdawniejsza – zna pojęcie demiurga. Demiurg umie tworzyć, ale w gruncie rzeczy o naturze aktów stwórczych wie stosunkowo niewiele – stąd nie może być pewny jakości swoich tworów. Empiryczny wymiar wyżej wspomnianych aktów zrozumiał na tyle, że potrafi w niego wejść i – manipulując materią – wywołać zjawisko świadomości. Potrafi również zauważyć, że nawiązywanie domniemanego kontaktu ze sferą ducha każdorazowo wywołuje u nawiązującego tenże kontakt pewne szczególne stany mózgu.

12. Wspomniany wyżej demiurg nie potrafi dokonać przejścia od tego, co podlega naukowej analizie, do tego, co jej nie podlega. Powodem jest uznanie przezeń tylko jednego zestawu metod i przyjęcie w formie dogmatu, iż podobnej analizie zasadniczo podlega wszystko. Badając rzekomego mistyka w trakcie przeżyć duchowych, nasz demiurg dowiaduje się jedynie, iż materia jego mózgu wchodzi w pewien szczególny stan. Nigdy natomiast nie pozna on subiektywnego rdzenia doświadczenia duchowego, chyba że sam postara się o nawiązanie kontaktu ze sferą ducha, poczynając od przyznania, że metoda analizy naukowej nie jest ani na jotę „właściwsza” niż metoda mistyka, lecz jedynie od niej inna i innym celom służąca.

13. Gdy nasz demiurg rzekomo „stwarza” świadomy umysł, wówczas można jedynie orzec, że w pewien sposób „sprowadza” go do empirycznej rzeczywistości i koreluje go z materią danego organizmu. Nic jednak w całym tym procesie nie wzmacnia twierdzenia, iż stany umysłu są niczym więcej, jak tylko stanami mózgu lub ich pochodnymi.

14. Teoretycznie jest możliwe, że w przyszłości pewni ludzie osiągną status demiurgów.

15. Demiurg nie jest Bogiem i nie posiada żadnego z atrybutów zastrzeżonych dla Boga, choć łatwo może ulec zgubnemu przekonaniu, że jest inaczej.

16. Istota nie będąca demiurgiem może poszukiwać „sensu” i „znaczenia” z równą skutecznością, co istota będąca demiurgiem.

17. Pytanie odwiecznie aktualne: dlaczego istnieje coś zamiast niczego?

18. Proponowana odpowiedź: istnienie niczego jest stanem całkowicie niewyobrażalnym. „Nic” nie może istnieć, gdyż wówczas posiadałoby atrybut istnienia, a „nic” nie może posiadać jakichkolwiek atrybutów. Ale i tutaj pojawia się trudność: twierdząc, iż „nic” nie może posiadać jakichkolwiek atrybutów, przypisujemy mu atrybut niemożności posiadania jakichkolwiek atrybutów, a tego – biorąc pod uwagę przyjętą definicję „niczego” czy też „nicości” – zrobić nie możemy bez popadania w sprzeczność. Proponowany wniosek: pojęcia „niczego” i „nicości” występujące w codziennym języku są nieścisłe i uproszczone przez konwencje. Ścisłe pojęcie „niczego” wymyka się logice, więc prawdopodobnym staje się, że „nic” istnieć nie może. Wobec tego istnieć może tylko „coś”.

19. Co jest więc przeciwieństwem „czegoś”?

20. Może należy rozróżnić między „czymś” fundamentalnym a „czymś” partykularnym, uznając, iż tylko to pierwsze nie posiada swojego przeciwieństwa, przeciwieństwem drugiego zaś jest „nic” partykularne, którego pojęcie występuje w codziennym języku jako to, co wcześniej nazwaliśmy nieścisłym i uproszczonym pojęciem „nicości” fundamentalnej?

21. Co jest przeciwieństwem „czegoś” fundamentalnego? Czy przeciwieństwem „czegoś” fundamentalnego mogłoby być „coś” fundamentalne? Pomocnicze problemy do rozważenia: co jest przeciwieństwem zera? Co jest przeciwieństwem Boga?

22. O „nicości” fundamentalnej nie można mówić w sposób ścisły ani też nie można jej sobie prawdziwie wyobrazić, można jednak twierdzić, że to nie wyczerpuje wszystkich możliwości. Gdzie kończy się wspólna nam logika, tam zaczyna się bezmiar możliwości niemożliwych. Przykład ilustrujący: czy istota wszechmocna jest w stanie przydać sobie mocy?

23. Istota wszechmocna – jeśli zechce – może uczynić wszystko, czego nie jest w stanie uczynić. Może też – jeśli zechce – nie móc uczynić niczego, co jest w stanie uczynić. Może też uczynić jedno i drugie, jeśli tego nie zechce.

24. Nie zaskakuje, że o istocie wszechmocnej nie można mówić w sposób ścisły ani też nie można jej sobie prawdziwie wyobrazić, skoro jest ona nieskończenie większa, niż zasięg naszego pojmowania i wspólnej nam logiki. Z nie większą ścisłością można wyobrazić sobie „coś” fundamentalne, ale niemożliwością jest przyjąć, że istnieje tylko to, o czym możemy mówić w pełni ściśle – myśleć inaczej to założyć, iż istnieje wyłącznie „coś” partykularne, konkretny przykład nieistniejącej reguły, wyabstrahowany z nieznanego, oderwany od wszelkiego fundamentu i zawieszony w niemogącej zaistnieć „nicości” – to zaś kłóci się z naturą świata, który obejmuje zasięg naszego pojmowania i wspólnej nam logiki. Przyjąć taki jego obraz – to nie móc już mówić ściśle o niczym i pozbyć się wszelkiej logiki.

25. Co znaczy mówić o czymś ściśle albo rozumować logicznie? Nie do końca wiadomo, a jednak umiemy to robić. Co więcej – większość zdaje sobie sprawę, kiedy ma to miejsce, choć nie zawsze chce to przyznać.

26. Nieraz bywa, że negatywnie wyrokujemy o czymś, o czym nie umiemy mówić w sposób ścisły i czego w pełni nie pojmujemy.

27. Czy istnienie zła stanowi o niedoskonałości świata?

28. Sugerowana odpowiedź na powyższe pytanie winna brać pod uwagę zasadniczą różnicę między złem moralnym – biorącym swe źródło w decyzjach człowieka – a złem naturalnym, zachodzącym bez bezpośredniego udziału człowieka.

29. Istnienie wolnej woli pociąga za sobą możliwość wyboru między dobrem a złem. Wybór ten ograniczony jest wyłącznie zasięgiem naszego pojmowania i wspólnej nam logiki.

30. Kształt i kierunek woli nie jest zdeterminowany przeszkodami fizycznymi, cechami genetycznymi ani uwarunkowaniami psychologicznymi. Wolna wola z definicji nabiera kształtu nie pod wpływem świata, lecz pod wpływem stosunku do świata osoby, która wolę wyraża. Stosunek ów zaś nie bierze się ze świata, lecz z woli, by świat ten w wybrany sposób traktować. Nie sposób zaprzeczyć, że świadome osoby nieustannie bombardowane są strumieniami danych empirycznych i dane te determinują kierunek woli o tyle, o ile wyznaczają zasięg jej działania. To jednak, w jaki sposób owe dane wykorzystać i jak się zachować w kontakcie z nimi, stanowi wybór w pełni wolny i niezdeterminowany.

31. Niezdeterminowany nie oznacza losowy.

32. Gdyby kształt i kierunek woli był zdeterminowany przeszkodami fizycznymi, cechami genetycznymi oraz uwarunkowaniami psychologicznymi, to wystarczająca wiedza na temat powyższych czynników zasadniczo pozwalałaby na przewidywanie wszystkich przyszłych zachowań i decyzji danej osoby. Przewidywania te jednakże byłyby włączane w ciąg relacji przyczynowych, stanowiących obiekt tychże przewidywań, tym samym doprowadzając do paradoksów samospełniającego lub samoobalającego się proroctwa.

33. Czy w prawdziwie doskonałym świecie nie moglibyśmy wciąż posiadać wolnej woli, ale przy tym zawsze wybierać dobra?

34. Prawdopodobnie nie sposób sobie wyobrazić, w jaki sposób uniwersalną i bezwyjątkową dyspozycję do czynienia dobra można by pożenić z autentyczną wolnością wyboru, możliwością pełnokrwistej refleksji moralnej i niezmąconą świadomością podejmowanych decyzji. Nie oznacza to oczywiście, że każda prawdziwie wolna istota musi w pewnym stopniu skłaniać się ku złu – oznacza to jednak, że musi być ona świadoma istnienia zła, poprzez refleksję moralną poznawać jego naturę i tym samym odkrywać, czego należy się wystrzegać i ku likwidacji czego działać.

35. Moralność to zbiór zasad określających co jest dobre, a co złe. Gdyby ze świata wyeliminować wszelkie zło, to jaka moralność – poza moralnością automatów – miałaby rację bytu?

36. Nie patrząc na wszechświat z "boskiego punktu widzenia", z którego ogarnia się całość, trudno jest negatywnie wyrokować o jednej rzeczy, gdyż może być ona w nieuchwytnie subtelny sposób spojona z setką rzeczy innych, o których nie umielibyśmy nie wyrokować pozytywnie.

37. Czy zło naturalne naprawdę winniśmy nazywać złem, czy może nieszczęściem?

38. Prawa natury są niezmienne i powtarzalne. Jeśli pojawia się w nich losowość, to i ją należy traktować jako generowaną w sposób niezmienny i powtarzalny. Ludzka wola jest wolna i niezdeterminowana; ogranicza ją wyłącznie zasięg ludzkiego pojmowania i ludzkiej logiki. Gdzie ludzka wola – wskutek ignorancji, frywolności, zaniechania, pychy lub przykrego trafu – wchodzi w konflikt z prawami natury, tam dzieje się nieszczęście. Nie można wtedy wyrzucać prawom, że nie uległy zmianie; nie można też oczekiwać, że w podobnych sytuacjach każdorazowo będzie je zmieniał Ten, który u początku je ustanowił.

39. Nierozsądnym jest wyobrażać sobie Istotę Najwyższą jako lalkarza lub prestidigitatora.

40. Nieszczęście może – choć nie musi – być postrzegane jako źródło doświadczeń hartujących charakter, rozwijających zdolność empatii, wyczulających na cudzą krzywdę, wzmacniających nadzieję i poszerzających moralną perspektywę. Nie należy oczywiście celowo go szukać, lecz nierozsądnym byłoby pochopnie dyskredytować jego rolę w świecie.

41. W rzeczywistości ewoluującej odbywa się ciągła przemiana materii; pewne stare formy materii giną, aby inne mogły przekształcić się w formy nowe. Niewielu znajduje też sens w założeniu, iż w najdoskonalszym z możliwych światów pierwotne formy materii byłyby wieczne i niezmienne. Miliardy naszych przodków umarły, byśmy my mogli dziś żyć – i niewielu uznaje to za niesprawiedliwe.

42. Śmierć materii nie oznacza śmierci ducha, choć niewykluczone, że ewolucja materii powoduje swego rodzaju ewolucję ducha.

43. Ten sam proces może wywoływać zarówno skutki, o których jesteśmy gotowi wyrokować pozytywnie, jak i skutki, o których jesteśmy gotowi wyrokować negatywnie. Występująca między nimi więź może być przy tym zbyt subtelna i nieuchwytna, byśmy mogli ją w pełni odkryć i zrozumieć. Procesy rakotwórcze, powodujące cierpienie poszczególnych jednostek, są tymi samymi procesami, które powodują mutacje DNA, dające życie nowym gatunkom.

44. Zła naturalnego warto unikać, zła moralnego należy się wystrzegać lub – mając dość woli – dobrem je zwyciężać. Nie należy się jednak buntować przeciw faktowi istnienia zła i wyciągać zeń pochopnych wniosków.

45. Wątpliwość i niezgoda może być skromna. Prawdopodobnym jest, że tylko wtedy może służyć czemuś dobremu.

46. Ewolucja jest wielką tajemnicą i ważnym motorem napędowym rzeczywistości – wielka jest wartość jej poznawania, lecz równie wielka jest nieostrożność traktowania jej w dogmatycznie jednowymiarowy sposób.

47. Istnieje pogląd, zgodnie z którym analiza pojęciowa danego pojęcia P, mająca poszerzyć naszą wiedzę na jego temat, powinna umożliwiać wyprowadzenie zeń pojęcia P*, zawierającego w sobie pojęcie P, ale też zaopatrującego nas w pewne nowe, dalsze informacje. Załóżmy, że analizujemy pojęcie „natury”, „świata natury” albo „ogółu cech naturalnych”. Zgodnie z przyjętą wyżej formą skutecznej analizy pojęciowej, powinniśmy wyprowadzić zeń pojęcie, które mówi nam wszystko o świecie natury bądź ogóle cech naturalnych, ale również coś więcej. Owo „coś więcej” z definicji musi więc być „nadnaturalne”.

48. „Nadnaturalne” nie oznacza „nienaturalne” – to, co nienaturalne, leży całkowicie poza obszarem natury. To, co nadnaturalne, obejmuje cały obszar natury, ale również poza niego wykracza – jest więc od natury większe, choć ściśle z nią związane.

49. Nie jest nierozsądnym wyobrażać sobie Istotę Najwyższą jako większą od stworzonego przezeń wszechświata, ale bezustannie podtrzymującą go w trwaniu.

50. Dogmatyczny naturalizm zakłada często, że wszelkie poznawcze zdolności człowieka ukształtowały się w wyniku ewolucji, pojmowanej jako proces pozbawiony jakiegokolwiek niezależnego „sensu” czy „znaczenia”. W myśl powyższego wszelkie poznawcze zdolności człowieka ukształtowały się wyłącznie z uwagi na swe istotne znaczenie dla przetrwania gatunku. Dążenie ku prawdzie i efektywność tegoż dążenia wydają się być pozbawione wyżej wspomnianego ewolucyjnego znaczenia – nie ma powodów, by przypuszczać, iż selekcja naturalna sprzyja prawdzie. Trudno wobec tego przyjąć, że gatunek ukształtowany wyłącznie w wyniku niekierowanej, bezmyślnej ewolucji jest w stanie wysuwać jakiekolwiek wiarygodne hipotezy dotyczące swego pochodzenia i rozwoju. Tym samym dogmatyczny naturalizm niszczy własny fundament i traci wiarygodność.

51. Doskonały instynkt zdaje się mieć dużą wyższą wartość przetrwania gatunkowego aniżeli inteligencja. Inteligencja, nad wyraz często wywołująca u posiadającej ją istoty stan wahania, lęku bądź wątpliwości, stwarza rozmaite zagrożenia dla jej dobrobytu tam, gdzie wystarczająco rozwinięty instynkt by ich nie stworzył.

52. Pytanie: jak pożenić dogmatyczny naturalizm z faktem, iż posiadamy inteligencję zamiast bezrefleksyjnego instynktu o nadzwyczajnej skuteczności?

53. Dalsze pytanie: czy większą wartość przetrwania gatunkowego niż bezrefleksyjny instynkt o nadzwyczajnej skuteczności mają – obok inteligencji – następujące zdolności i cechy właściwe ludziom – świadomość, wolna wola, racjonalność, sumienie i, przede wszystkim, potrzeby duchowe oraz religijne?

54. Jeśli wartość przetrwania gatunkowego potrzeb duchowych i religijnych leży w ich mocy uśmierzania lęków, budowania nadziei i nadawania ludzkiemu życiu transcendentnego sensu, wówczas należy pójść krok dalej i zapytać: jaką wartość przetrwania gatunkowego mają lęki, nadzieje i pragnienia transcendentnego sensu?

55. Nie jest nierozsądnym przyjąć, że szczytem ewolucji dla dogmatycznego naturalisty jest istota posiadająca wyłącznie doskonały, nieświadomy, bezrefleksyjny instynkt, perfekcyjnie służący jej w unikaniu niebezpieczeństw, zapewnianiu sobie biologicznego dobrobytu oraz przekazywaniu genów w przyszłość.

56. Kiedy i w jaki sposób ewolucja nieorganiczna przeszła w ewolucję organiczną? W jaki sposób nieożywione stało się żywe, a jeśli się nie stało – to skąd zaczyn życia w pierwotnej martwocie wszechświata?

57. Dlaczego ewolucja ma raczej zachodzić niż nie zachodzić? Co sprawia, że zachodzi?

58. Jeśli ewolucja jest procesem stopniowego doskonalenia organizmów – a więc serią stopniowych przekształceń na drodze do doskonałości – to co jest wzorcem doskonałości i skąd ów wzorzec pochodzi? Jeśli zaś ewolucja jest czymś innym, to czym właściwie jest i jakim celom służy?

59. Czy dobór naturalny naturalnie dobrał sam siebie?

60. Załóżmy, że pewien organizm jest w stanie spełniać swą funkcję wyłącznie w następstwie pełnej współpracy trzech jego części. Jeśli współpracują tylko dwie części, to wydajność działania rzeczonego organizmu nie będzie proporcjonalnie obniżona, lecz w ogóle nie dojdzie do jakiegokolwiek działania. Zgodnie z ewolucją widzianą przez pryzmat dogmatycznego naturalizmu rzeczony organizm pierwotnie posiadał jedną część, zaś kolejne wykształcały się stopniowo celem podniesienia wydajności jego działania. Takie pojmowanie procesu ewolucyjnego jest jednak niemożliwe w świetle naszego założenia, iż działanie rzeczonego organizmu zachodzi jedynie w następstwie pełnej współpracy trzech jego części. Albo więc ów organizm posiadał trzy współpracujące części już w formie pierwotnej, nie powstałej w wyniku ewolucji, albo błędne jest postrzeganie procesów ewolucyjnych przez pryzmat dogmatycznego naturalizmu.

61. Jeśli z orzeczeń dotyczących faktów nie można wyprowadzić orzeczeń dotyczących wartości, a więc z orzeczeń dotyczących tego, co jest, nie można wyprowadzić orzeczeń dotyczących tego, jak być powinno, to czy nauki przyrodnicze, opisujące i badające rozmaite elementy tego, co jest, są w stanie opisywać i badać wartości? Jeśli zaś z orzeczeń dotyczących faktów można wyprowadzić orzeczenia dotyczące tego, jak być powinno, to czy nauki przyrodnicze, zwłaszcza uprawiane redukcyjnie, są w stanie tego dokonać?

62. Istnieje głęboka, być może nieprzekraczalna trudność w postrzeganiu nas samych – istot ludzkich – zarówno jako części obiektywnego, naukowego obrazu wszechświata, podległego prawom przyczynowym, jak i jako indywidualnych, niezależnych podmiotów procesów myślowych i decyzyjnych, uczestniczących w związkach międzyosobowych oraz zdolnych do wyrażania stosunków moralnych. Być może te dwa sposoby postrzegania są na wielu poziomach komplementarne, ale nie jest nierozsądnym przyjąć, iż są to obrazy dwóch zasadniczo odrębnych wymiarów rzeczywistości.

63. Czy moralność ma prawo być zmienną? Jeśli tak, to czy te jej elementy, które uległy zmianie i już nie obowiązują, były rzeczywiście elementami moralności? Czy moralność nieobowiązująca jest prawdziwą moralnością, czy jedynie jej fałszywym pozorem?

64. Moralność, według definicji, to zbiór zasad określających co jest dobre, a co złe. Moralność, z definicji, dopasowuje więc zwyczaje epoki do siebie, nie zaś vice versa. Jeśli to moralność ma dopasować się do zwyczajów epoki, to czy jest ona prawdziwą moralnością, czy jedynie kulturowym fetyszem, wydumanym środkiem sankcjonowania obyczajowej dowolności?

65. Jeśli moralność to zbiór zasad określających co jest dobre, a co złe, zbiór – co istotne – ponadczasowy, wówczas moralność nie podlega ewolucji, choć ewolucji może podlegać głębia i zakres jej rozumienia oraz respektowania przez racjonalne istoty.

66. Istnieje pogląd, zgodnie z którym niezależnie od tego, ile cech przypisze się danej rzeczy, kwestią otwartą pozostanie to, czy jest to rzecz dobra. Innymi słowy, zgodnie z powyższym poglądem dobro jest cechą niedefiniowalną i nieredukowalną, niemożliwą do ujęcia nawet w najbardziej drobiazgowej analizie pojęciowej. Nie jest nieprawdopodobnym, iż tak samo ma się sprawa w przypadku jakości duchowych.

67. Przypomnijmy sobie ontologiczny argument na rzecz istnienia Istoty Najwyższej. Istota Najwyższa to, z definicji, istota taka, że nie można wyobrazić sobie istoty odeń większej. Musi to być więc istota w pełni doskonała. Jeśli jednak istnieje ona wyłącznie w naszej wyobraźni, nie zaś w rzeczywistości, to z pewnością jej doskonałość nie jest pełna – wytwory naszej wyobraźni nie są wszak doskonałe. Istota w pełni doskonała – Istota Najwyższa – musi zatem istnieć również w rzeczywistości.

68. Przypomnijmy sobie też typowy zarzut wysuwany pod adresem powyższego argumentu: „istnienie w rzeczywistości” nie wydaje się być atrybutem doskonałości. Można by wszakże poprosić dwóch informatyków, by niezależnie od siebie sporządzili listy cech doskonałego ich zdaniem programu komputerowego. Jeśli ich opinie całkowicie by się pokryły, z tym wyjątkiem, iż drugi z informatyków dodałby „ten program musi istnieć w rzeczywistości”, to można by wątpić, że jest to w tym kontekście naprawdę istotna dana, czyniąca jego propozycję atrakcyjniejszą niż propozycja pierwszego informatyka. Analogicznie, gdyby sporządzić listę cech doskonałego naukowca, mając do dyspozycji wyłącznie naukowca, który co prawda paru z tych cech nie posiada, ale istnieje w rzeczywistości, nie zaś w naszej wyobraźni, to można by wątpić o stosowności stwierdzenia, iż naukowiec, którego mamy do dyspozycji, jest doskonalszy od doskonałego naukowca z naszych wyobrażeń przynajmniej o tyle, o ile rzeczywiście istnieje.

69. Oczywistą – prawdopodobnie nie jedyną możliwą – odpowiedzią na powyższy zarzut jest zwrócenie uwagi na różnicę między „istnieniem po prostu” a „istnieniem koniecznym”. To, czy doskonały naukowiec istnieje w rzeczywistości, czy też nie, nie wpływa na „naukową doskonałość”, jaką pojęcie doskonałego naukowca w sobie zawiera. Doskonały naukowiec może być z powodzeniem wskazany jako wzorzec, do pełnego naśladowania którego winni dążyć wszyscy naukowcy, nawet jeśli żadnemu dotychczas się to nie udało, a może i nigdy się nie uda. Inaczej jest z Istotą Najwyższą – jej istnienie nie może być kwestią przygodną czy warunkową; Istota Najwyższa musi istnieć koniecznie, gdyż tego wymaga spójność jej pojęcia; tego wymagają inne atrybuty, które pojęcie Istoty Najwyższej musi zawierać, atrybuty takie jak wieczność i wszechobecność . Istnienie konieczne jest zatem niezbędnym elementem pojęcia Istoty Najwyższej, co nie ma miejsca w przypadku pojęć doskonałego naukowca i doskonałego programu komputerowego.

70. Możliwy zarzut w odpowiedzi na powyższą uwagę: żadne twierdzenie dotyczące istnienia nie jest konieczne. Nie można mówić o istnieniu koniecznym jakiegokolwiek bytu, gdyż w przypadku każdego bytu istniejącego można sobie wyobrazić taki świat, który nie będzie rzeczonego bytu zawierał; tyczy się to również Istoty Najwyższej, gdyż zasadniczo można sobie wyobrazić świat, w którym – i poza którym – ona nie istnieje.

71. Proponowana odpowiedź: to nieprawda, że żadne twierdzenie dotyczące istnienia nie jest konieczne. Powróćmy na chwilę do uwagi 18, zawierającej argument na rzecz niemożności istnienia „niczego”. Rekapitulując: „nic” nie może istnieć, gdyż wówczas posiadałoby atrybut istnienia, a „nic” nie może posiadać jakichkolwiek atrybutów. Twierdząc jednak, iż „nic” nie może posiadać jakichkolwiek atrybutów, przypisujemy mu atrybut niemożności posiadania jakichkolwiek atrybutów, a tego zrobić nie możemy bez popadania w sprzeczność. Wniosek: pojęcie autentycznej – jakkolwiek należałoby tutaj rozumieć autentyczność – „nicości” wymyka się logice, więc prawdopodobnym staje się, że „nic” istnieć nie może. Wobec tego istnieć może tylko „coś”. Innymi słowy, „coś” musi istnieć koniecznie; istnieje zatem przynajmniej jedno konieczne twierdzenie dotyczące istnienia.

72. Dociekania zawarte w pięciu powyższych punktach zwięźle przedstawiają pewną część zaplecza logicznego, jakim dysponuje ontologiczny argument na rzecz istnienia Istoty Najwyższej. Należy sobie jednak zadać pytanie, czy akceptacja powyższej ontologii bytu koniecznego wystarcza, by zrodzić w człowieku żywe doświadczenie duchowego wymiaru rzeczywistości.

73. Relatywizm moralny nie jest zgodny z przekonaniem, iż Istota Najwyższa stanowi obiektywne i uniwersalne źródło wiedzy dotyczącej tego, co jest dobre, a co złe.

74. Relatywizm moralny trzeba rozumieć w sposób zasadniczy, to jest jako pogląd, iż w pewnych okolicznościach każda wartość może być traktowana jako równie dobra lub równie zła jak dowolna inna wartość w innych okolicznościach. Nie jest to więc pogląd, iż okoliczności wpływają na wybory moralne – okoliczności w znacznym stopniu budują sytuacje moralne, a zatem w tym sensie istnieje oczywista relacja między danym wyborem moralnym a okolicznościami, w jakich został podjęty. Zamiast tego relatywizm moralny postuluje, że to okoliczności w pełni budują stosunek do wartości lub też buduje je podmiot moralny skonfrontowany z danymi okolicznościami.

75. Relatywizm moralny przyjęło się przeciwstawiać absolutyzmowi moralnemu.

76. Relatywizm moralny może być wyłącznie relatywizmem absolutnym albo relatywizmem relatywnym.

77. Jeśli relatywizm moralny jest relatywizmem absolutnym, oznacza to, że jest on absolutyzmem, u podstaw którego leży uniwersalna i bezdyskusyjna (absolutna) zasada, głosząca iż w pewnych okolicznościach każda wartość może być traktowana jako równie dobra lub równie zła jak dowolna inna wartość w innych okolicznościach.

78. Jeśli relatywizm moralny jest relatywizmem relatywnym, oznacza to, iż jest on poglądem zasadniczo bezsilnym, możliwym do wyznawania jedynie w specyficznych okolicznościach i nie mającym wpływu na cokolwiek, co zachodzi w dowolnych innych okolicznościach. Jest to zatem relatywizm, który podważa sam siebie i w żaden sposób nie może się obronić przed byciem odrzuconym na rzecz absolutyzmu albo wręcz byciem utożsamionym z absolutyzmem, jeśli tylko spojrzeć na niego z innego punktu widzenia niż ten, który ów relatywizm zakłada.

79. Relatywizm absolutny jest zatem jawnym absolutyzmem, zaś relatywizm relatywny albo poglądem bezsilnym i nieprzydatnym, albo zakamuflowanym absolutyzmem. Wniosek: relatywizm moralny nie może zaistnieć.

80. W wyborze między absolutyzmem a relatywizmem moralnym racjonalne jest więc jawne i wyraźne opowiedzenie się po stronie absolutyzmu. Nie jest przy tym nierozsądnym, by – celem uniknięcia zwodniczych i niesłusznych konotacji z brutalnym przymusem oraz przytłaczającą koniecznością – stanowisko owo określać nie jako absolutyzm, lecz jako obiektywizm lub uniwersalizm moralny.

81. Prawdziwość obiektywizmu moralnego nie wyklucza możliwości istnienia wśród pewnej – a nawet przeważającej – części ludzkości błędnych przekonań dotyczących tego, co jest obiektywnie dobre, a co obiektywnie złe.

82. Jeśli niepokojącym może się komuś wydawać „dziwny” status ontologiczny obiektywnych faktów moralnych, jako niepodobnych do faktów jakiegokolwiek innego rodzaju i całkowicie oderwanych od świata cech naturalnych, wówczas należy zwrócić uwagę na to, że fundamentem faktów moralnych są właśnie pewne wzorce sytuacji zachodzących w świecie naturalnym. Przykładowo, pewna osoba może dojść do uzasadnionego przekonania – abstrahując od tego, czy jest to przekonanie prawdziwe – że obiektywnie słuszne jest między innymi to, co sprzyja rozkwitowi dowolnego świadomego istnienia, zakładając, iż nie pociąga za sobą krzywdy jakiegokolwiek innego świadomego istnienia. Przykład ten ilustruje, że nie istnieje żadna zasadnicza przeszkoda wobec ugruntowania faktów moralnych w świecie naturalnym.

83. Byty posiadające na osi ewolucyjnej pierwszeństwo chronologiczne wcale nie muszą posiadać nań również pierwszeństwa ontologicznego. Zakładając, iż byty, których powstanie wieńczy procesy ewolucyjne są dalece doskonalsze niż byty, których powstanie owe procesy rozpoczyna, końcowy wniosek zdaje się być dokładnie odwrotny.

84. Materializm i dogmatyczny naturalizm nie są teoriami naukowymi, lecz pozanaukowymi, arbitralnymi przekonaniami na temat charakteru rzeczywistości.

85. Przyjęcie dogmatu nie mogłoby być czymś z zasady złym, gdyż wówczas samą słuszność odrzucenia wszelkich dogmatów należałoby przyjąć na sposób dogmatyczny. Choć więc przyjęcie pewnych dogmatów wydaje się niezbędne, wśród nich znajduje się również i ten, który głosi, iż dogmatyzm w nauce równa się jej śmierci.

86. Można dowieść, iż teorie naukowe są niesprzeczne z materializmem i dogmatycznym naturalizmem; nie sposób jednak dowieść, że materializm bądź dogmatyczny naturalizm są implikacjami lub koniecznymi fundamentami tychże teorii.

87. Jeśli założyć, że nie sposób udowodnić twierdzenia negatywnego, to aktywna promocja postawy negatywnej jest nieracjonalnym zbytkiem. Jeśli nie wierzę w możliwość stworzenia świadomej maszyny i wiem, iż mojej wiary nie sposób udowodnić, to aktywna promocja owej wiary generuje wyłącznie niepotrzebny szum.

88. Jeśli założyć, że nie sposób udowodnić pewnych twierdzeń pozytywnych, to aktywna promocja postawy pozytywnej może postulować pewne poglądy niedowodliwe, choć prawdopodobne; najczęściej jednak sugerować będzie zupełnie inne drogi afirmacji, gdyż nie ma żadnego powodu, by uznać, iż takie drogi nie istnieją lub – zakładając, iż istnieją – by wartościować je względem dróg dowodu i prawdopodobieństwa.

89. Zamysł w sposób konieczny posiada kierunek. Chaos w sposób konieczny kierunku nie posiada.

90. Brak posiadania kierunku należałoby opisać precyzyjniej jako brak posiadania „właściwego” bądź „rozstrzygającego” kierunku. Działanie chaotyczne może być wielokierunkowe, jednak żaden z owych wielu kierunków nie jest „rozstrzygającym”, wobec czego wynik działania chaotycznego jest przypadkowy i bezcelowy.

91. To, iż zamysł w sposób konieczny posiada kierunek nie zakłada, że kierunek ów nie zmieni się w trakcie działania pobudzonego danym zamysłem i w efekcie rzeczone działanie nie osiągnie swego pierwotnego celu. Zmiana kierunku w trakcie działania może wyniknąć zarówno z woli działającego – zazwyczaj, choć nie zawsze, autora zamysłu – jak i wskutek czynników zewnętrznych – przewidzianych bądź nieprzewidzianych w zamyśle.

92. Analogicznie, czynniki zewnętrzne są w stanie nadać pewien kierunek działaniu pierwotnie chaotycznemu, doprowadzając tym samym do skutku, który może być czyimś celem. Nie oznacza to w żadnym razie, iż w tego rodzaju sytuacjach porządek rodzi się z chaosu; oznacza to jedynie, że chaos zostaje „uładzony” czy też zlikwidowany w wyniku kontaktu z pewnym większym porządkiem.

93. Porządek nie może zrodzić się z chaosu. Jeśli dzieje się inaczej, to nie mamy do czynienia z prawdziwym chaosem, lecz jedynie z pozorem chaosu.

94. Analogicznie, chaos nie może zrodzić się z porządku. Jeśli dzieje się inaczej, to nie mamy do czynienia z prawdziwym porządkiem, lecz jedynie z pozorem porządku.

95. Chaotyczny nie oznacza losowy. Prawa natury są niezmienne i powtarzalne, a więc podległe pewnemu porządkowi. Jeśli pojawia się w nich losowość, to i ją należy traktować jako generowaną w sposób niezmienny i powtarzalny, a więc jako podległą temu samemu porządkowi. To zatem, czy w pewnych prawach natury pojawia się chaotyczność, jest kwestią niezależną od tego, czy pojawia się w nich losowość.

96. Chaotyczny nie wydaje się też oznaczać niezdeterminowany. Ludzka wola jest niezdeterminowana, lecz mimo to nie musi działać w sposób chaotyczny.

97. Między prawdziwym chaosem a prawdziwym porządkiem istnieje nieskończoność stanów pośrednich, mogących przechodzić jedne w drugie. W zakresie owych stanów zawiera się ludzkie życie i prawdopodobnie znaczna część mechanizmów wszechświata. Niewykluczone, że prawdziwy chaos i prawdziwy porządek to stany zupełnie nam nieznane, a może i zupełnie dla nas niewyobrażalne.

98. Życie w rzeczywistości pozbawionej zasadniczego „sensu” i „znaczenia” nie może, jako zjawisko przypadkowe, być autoteliczne. Jeśli jednak uznać je za heteroteliczne, a więc mające cel na przykład w pomocy innym, wówczas warto zastanowić się, w jakim stopniu tak określony cel musi być zanieczyszczony zasadniczym chaosem i bezsensem, podszywającymi rzeczywistość u jej podstaw.

99. Nie jest bezzasadnym przypuszczać, że równowartościowe są partykularne sensy wyrosłe na gruncie fundamentalnego bezsensu i partykularne bezsensy wyrosłe na gruncie fundamentalnego sensu.

100. Uznanie zasadniczego sensu porządkuje i wzmacnia cele. Uznanie zasadniczego znaczenia porządkuje i wzmacnia zamysły.

10-19 sierpnia 2006

Post victoriam?

2011-05-02T22:44:00.000+01:00

If one genuinely and sincerely considers oneself to be on the good side, one should never cheer at one's perceived enemy's demise. Why? Because it betrays a lack of understanding of the perceived enemy's motives. If such an understanding were in place, one would probably pity the other side for its misguided and baneful beliefs, or at least remain composed, lest one become like the other side - rejoicing in destruction and encouraging revenge. And if such an understanding is absent, one can only treat the symptoms while worsening the disease. And finally, one can never be sure which side did it really originate on.

Libertarianism in 42 Words, 9 Premises and 4 Conclusions

2011-04-26T11:56:00.000+01:00

1. Intention presupposes liberty.

2. Morality presupposes intention.

3. Property presupposes morality.

4. Exchange requires property.

5. Efficiency requires exchange.

6. Well-being requires efficiency.

7. Coercion negates liberty.

8. Coercion negates morality. (From (1), (2) and (7).)

9. Coercion negates efficiency. (From (3), (4), (5) and (8).)

10. Coercion negates well-being. (From (6) and (9).)

11. Morality, efficiency and well-being constitute humanity.

12. States require coercion.

13. States negate humanity. (From (8), (9), (10), (11) and (12).)

[Reprinted from Strike-The-Root.com]

Well-Being and Objectivity

2011-03-31T15:32:00.000+01:00

In this paper, I investigate the issue of whether there exists an objective element of well-being, completely independent of anyone’s desires, interests and preferences. After rejecting health-based and convention-based approaches to objectivity, I conclude that the element in question consists in respecting autonomy, voluntariness of every purposive agent and the principle of non-aggression.

[Read More]

Response to Block on Abortion, Round Three

2011-03-31T02:03:00.002+01:00

Block (2011) has offered a second round of counterarguments to my criticisms (Wisniewski 2010a, 2010b) of the claim that his theory of evictionism is compatible with libertarianism. In this paper I attempt to demonstrate that my critique still stands. In particular, I focus on analyzing the argumentative weight of such issues mentioned in Block’s latest response as, among others, the distinction between proper ex post punishment and proper ex ante defense, the question of whether my causal analyses of trespass imply a commitment to positive obligations, Rothbard’s distinction between contracts and promises, the supposed irrelevance of the principle of pacta sunt servanda in the context of abortion, and the extent to which custom can qualify the ambit of applicability of the non-aggression principle.

[Read More]

Libertarianism Pure and Simple

2011-03-24T17:50:00.002Z

I noticed that several of my libertarian friends have recently been following quite keenly the development of the blog called “Bleeding Heart Libertarians”. I must confess that I found the name itself somewhat off-putting, since I associate the “bleeding heart” slogan with sanctimonious whiners, expert at being loudly self-righteous and lavish with someone else’s money, but hardly effective in quietly and modestly addressing genuine social ills through entrepreneurial energy. However, I overcame my initial reaction and eventually read through most of the entries posted there. As far as I can tell, the central message of the authors is that libertarians and “liberals” are committed to the same goals, differing exclusively with respect to what they consider to be the optimal means for their achievement. To make the issue more concrete – they seem to claim that libertarians and liberals are equally concerned with attaining “social justice”, the only difference being that the former believe that liberty rather than coercive redistribution is the way to get there.

I find this contention puzzling. Insofar as I regard libertarianism as a moral theory, I see its superiority in the fact that it is the only approach that treats people as equal in the morally relevant sense, i.e., as equal qua subjects of the moral law – conscious, rational, purposive beings. It makes no exceptions with respect to the applicability of the non-aggression principle and the inviolability of private property rights. It privileges neither the rich nor the poor. Hence, it is equally opposed to corporatism and welfare statism. It is equally hostile to the military-industrial complex and to the bureaucracy of “social workers”. Liberalism, on the other hand, with its endorsement of “social justice” – i.e., positive discrimination of the materially least well-off – is clearly asymmetric and unequal in its distribution of moral significance among individuals. It seems to me that if the bleeding heart “liberaltarians” were confronted with the possibility of surreptitiously stealing a million dollars from a person so absent-minded that he would not even notice it (and hence his utility would not drop) and then distributing them among the poor, they would be bound to do it on pain of inconsistency. Clearly, libertarians “pure and simple” would not even contemplate such a possibility. This, as I see it, is a serious philosophical difference between the two regarding the hierarchy of values to be pursued, not just an empirical dispute concerning the efficacy of various means of achieving these values.

An additional moral advantage of libertarianism is that it creates the only kind of environment in which one can undertake genuinely charitable actions – i.e., in which one can voluntarily devote one’s own resources to helping the needy. After all, coerced “help” is devoid of moral worth. In other words, charitable concern for “social justice” can flourish only under libertarian conditions, but that does not imply that such a concern is part of libertarianism – the unique beauty of liberty is that it allows for the coexistence of various non-aggressive lifestyles and value scales without privileging any of them. Given respect for the axiom of the non-initiation of force, a misanthropic hermit can be as good a libertarian as a lavish philanthropist can.

Likewise, insofar as I regard libertarianism as a set of preconditions for economic prosperity, I see it as equally serviceable to the whole society of those who embrace its tenets. The immeasurably beneficial economic phenomena which can occur only in the environment of free enterprise, such as the emergence of the market price system, the entrepreneurial incentive structure and a sophisticated, multi-level capital structure, generate prospects and opportunities which, on a fundamental level, are equally open to all social strata. After all, under such conditions it might be easier for a street ragamuffin to rise to the ranks of millionaires than for an heir to a business empire not to fritter away the fortune accumulated by his ancestors. Singling out the poor in this context and making their well-being the primary and ultimate goal of a libertarian society misconstrues the function that freedom of action plays in coordinating the demonstrated preferences of individuals with diverse value scales and preference rankings. Again, libertarianism is a sine qua non of economic efficiency, but it is silent on the question of the aims towards which this efficiency should be directed (except for condemning those leading to the destruction of the environment which allowed for attaining them in the first place).

In sum, instead of trying to establish artificial friendships with intellectually hostile doctrines and seeking mystical union with “bleeding heart” liberals, let us continue to work on expounding, clarifying, promoting and developing what Rothbard called the science of liberty, the approach which sees freedom of action not as instrumental to, but as constitutive of the process whereby purposive individuals work towards the satisfaction of their diverse aims. In short, let us remain libertarians pure and simple.

[Reprinted from Strike-The-Root.com]

Młodzi zniekształceni

2011-03-20T07:47:00.008Z

GW donosi, że młodzi nie są w stanie znaleźć pracy mimo wiedzy i dyplomów. Dalsza część artykułu sugeruje, że spójnik „i” nie jest tu właściwie potrzebny – dyplom ma oznaczać wiedzę, a wiedza pracę. Mowa zatem o wiedzy szkolnej, uczelnianej. Jakiego rodzaju jest to wiedza? Czy jest to wiedza sprzyjająca rynkowym potrzebom, a więc potrzebom swobodnie wyrażanym przez ogół konsumentów? A jeśli jest to coś zupełnie przeciwnego, to czy koszty alternatywne typowego „wykształcenia” nie przekraczają płynących zeń rzekomo korzyści?

Dotykamy tutaj paradoksu zawartego w światopoglądzie, który nazwę edukacjonizmem. Paradoks ten polega na tym, że wiedza uczelniana, która jest w myśl rzeczonego światopoglądu niezbędna w zdobyciu dobrego miejsca na rynku, stanowi w ogromnej mierze bezwstydną antyrynkową propagandę, zwłaszcza w zakresie tzw. „nauk społecznych”. To z uniwersytetów wyszła teoria dóbr publicznych i kolektywnych, głosząca, że istnieją pewne kategorie niezbędnych do życia dóbr, których rynek w żadnej mierze nie jest w stanie wytworzyć. To z uniwersytetów wyszły nieprzeliczone teorie „niedoskonałości rynkowej”, „asymetrii informacyjnej”, wszechobecnych „monopoli”, chronicznej skłonności rynku do generowania gwałtownych cykli koniunkturalnych, nadprodukcji przez rynek potrzeb konsumenckich, i wiele, wiele innych, z których wszystkie jako rozwiązanie sugerują „naprawcze” ingerencje urzędniczego aparatu agresji, przemocy i przymusu. Wydziały ekonomiczne spolaryzowane są pomiędzy zwolennikami proetatystycznych doktryn monetaryzmu i keynesizmu, niemal całkowicie pomijając jakiekolwiek chociaż wzmianki o dorobku Szkoły Austriackiej, która na bazie logicznej analizy kategorii ludzkiego działania dochodzi do wniosków konsekwentnie i bezwyjątkowo prorynkowych. Wydziały rozmaitych socjologii, politologii, europeistyk i stosunków międzynarodowych bez skrępowania stręczą swoim wychowankom enuncjacje wszelkiego rodzaju Marksów, Foucaultów i Habermasów, nie zająkując się na ogół nawet przelotnie o osobach takich jak Etienne de la Boetie, Franz Oppenheimer czy Albert Jay Nock. Nawet wydziały nauk przyrodniczych, wydawałoby się mniej sprzyjających uprawianiu roszczeniowej sofistyki, pełne są orędowników walki (za cudze pieniądze rzecz jasna) z „globalnym ociepleniem” (obecnie funkcjonującym pod nazwą „zmian klimatycznych”) oraz fundowania sobie z cudzej kieszeni bajońsko kosztownych zabaw, takich jak ta w „Wielki Zderzacz Hadronów”.

Nietrudno się domyślić, dlaczego owoce pracy umysłowej uniwersytetów (z których przeważająca większość jest albo wprost upaństwowiona, albo sowicie przez państwo subsydiowana) są przeważnie właśnie takie – rynkowe zapotrzebowanie na zawodowych rezonerów jest raczej niewielkie, bardzo duży popyt na ich usługi wyrażają natomiast urzędnicze aparaty agresji, przemocy i przymusu, których istnienie opiera się wyłącznie na posłuszeństwie rządzonych, a to wymaga „legitymizacji” władzy – tym skuteczniejszej, im bardziej strojącej się w piórka wysokiego intelektualizmu.

To jednak, co jest wygodnym gniazdkiem dla pracowników uzależnionego od państwa kartelu edukacyjnego, staje się pułapką dla tych, którzy ośrodki antyrynkowej propagandy pragną wykorzystać w celu zagwarantowania sobie rynkowych miejsc pracy. Powab edukacjonizmu jest tu wyraźnie silny – dyplom domniemanego znawstwa w choćby i najbardziej kuriozalnej „dyscyplinie wiedzy” wydaje się uchodzić za istotniejszy niż konkretne umiejętności w zakresie zaspokajania potrzeb konsumentów. Może to dziwić zwłaszcza w świetle powszechnie znanego faktu, że osoby mogące uchodzić za sztandarowe przykłady przedsiębiorców, którzy osiągnęli rynkowy sukces (Ford, Carnegie, Rockefeller, czy – bardziej współcześnie – Gates, Jobs i Zuckerberg), albo nie miały żadnego uczelnianego wykształcenia, albo stosunkowo szybko rezygnowały z jego zdobywania. Co nie oznacza rzecz jasna, że mogły sobie pozwolić na lekceważenie cnoty intelektu. Przeciwnie – swoje fortuny zawdzięczały one właśnie głębokiej znajomości ludzi oraz ich potrzeb, jak również odkrywczym zastosowaniom wiedzy technologicznej.

Może więc przyszłości w zakresie kształtowania i przekazywania cennych na rynku pracy umiejętności nie należy upatrywać w zetatyzowanym kartelu edukacyjnym, ale w niezależnych instytutach badawczych i dobrze rokujących, pryncypialnie odmawiających przyjmowania jakichkolwiek subsydiów uczelniach prywatnych? Może za warunek niezbędny do swobodnego powstawania wiedzy autentycznie pożytecznej z punktu widzenia społeczeństw należy uznać likwidację gildiowego systemu urzędniczej akredytacji? Chyba że samemu liczy się na wstąpienie w szeregi akredytujących bądź obudowujących ich działania akademickimi uzasadnieniami (według danych GUS-u, liczba tych pierwszych wzrosła w Polsce z 159 tysięcy w roku 1990 do ponad pół miliona pod koniec roku 2010). Jeśli celem jest właśnie to drugie, to warto jednak pamiętać, że, ceteris paribus, przyrost liczby pasożytów to spadek liczby żywicieli. Z czego, rzecz jasna, wynika, że w pewnym momencie i ta pierwsza liczba zacznie gwałtownie spadać.

Podsumowując, rynek pracy nie jest, wbrew dość powszechnemu przesądowi, stałej wielkości tortem, po rozdzieleniu kawałków którego ci niewystarczająco szybcy skazani są na głód. Dopóki istnieją niezaspokojone potrzeby ludzkie – a są one najprawdopodobniej niemożliwe do pełnego zaspokojenia – dopóty istnieją możliwości bycia zatrudnionym. Wśród potrzeb tych nie ma jednak przypuszczalnie oglądania czyjejkolwiek kolekcji dyplomów, jeśli nie towarzyszy im świadectwo stosownych umiejętności.

Worthwhile Websites

2011-03-17T18:47:00.023Z

Below is a list of websites worth visiting on a regular basis:

Foundations of Economics (EN)
http://foundationsofecon.blogspot.com

Institute for Humane Studies (EN)
http://www.theihs.org

LewRockwell.com (EN)
http://www.lewrockwell.com

Ludwig von Mises Institute (EN)
http://www.mises.org

Not PC - Promoting capitalist acts between consenting adults (EN)
http://pc.blogspot.com

Sean Gabb (EN)
http://seangabb.co.uk

Stanford Encyclopedia of Philosophy (EN)
http://plato.stanford.edu

StephanKinsella.com — Austro-Anarchist Libertarian Legal Theory (EN)
http://www.stephankinsella.com

The Cobden Centre (EN)
http://www.cobdencentre.org

The Independent Institute (EN)
http://www.independent.org

The Social Rationalist - Advancing Analysis of the Human Condition (EN)
http://www.jacobroundtree.com

Tom Woods — New York Times Bestselling Author (EN)
http://www.tomwoods.com

WalterBlock.com — Austrian Economist and Libertarian Theorist (EN)
http://www.walterblock.com

Blog Jacka Sierpińskiego (PL)
http://sierp.libertarianizm.pl/

Fundacja Instytut Ludwiga von Misesa (PL)
http://www.mises.pl

Kluby Austriackiej Szkoły Ekonomii (PL)
http://www.austriacy.pl

Liberalis.pl (PL)
http://www.liberalis.pl

Miasik.net - Infoanarchizm, libertarianizm, technika i inne ciekawostki (PL)
http://www.miasik.net

Pobożny Socjalizm - Nie-lewicowy blog anty-prawicowy (PL)
http://pobozny-socjalizm.blogspot.com

Polsko-Amerykańska Fundacja Edukacji i Rozwoju Ekonomicznego (PL)
http://www.pafere.org

ProKapitalizm.pl (PL)
http://www.prokapitalizm.pl

Strona Prokapitalistyczna (PL)
http://www.kapitalizm.republika.pl

Witold Kwaśnicki (PL)
http://kwasnicki.blog.pl

Wolność i Kapitalizm (PL)
http://www.kapitalizm.org

Metafora zniszczonej elektrowni

2011-03-17T01:35:00.003Z

Bryan Caplan broni w swojej książce pt. „The Myth of the Rational Voter” zdroworozsądkowej rzekomo tezy, iż eksperci, w przeciwieństwie do laików, mają jednak na ogół rację w odniesieniu do kwestii, którymi zawodowo się zajmują. Ciekaw jestem, jak w związku z tym odniósłby się on do zjawiska pojawiających się nagminnie w następstwie każdej wielkoskalowej katastrofy obwieszczeń „ekspertów”, jakoby „paradoksalnie” jej skutki mogły wyjść gospodarce dotkniętego obszaru na dobre. Casus niedawnego tsunami w Japonii nie jest oczywiście od tego zjawiska odstępstwem. O rzekomo korzystnym wpływie efektów kataklizmu na „krajowy wzrost” i „globalny popyt” pisze np. popularny lewicowy portal informacyjny The Huffington Post; w podobnym tonie wypowiedział się także w wywiadzie dla telewizji CNBC Larry Summers, były dyrektor narodowej rady ekonomicznej przy Białym Domu i były rektor Uniwersytetu Harvarda.

Być może podobne stwierdzenia byłyby mniej niepokojące, gdyby padały z ust politycznych populistów. Jeśli jednak formułowane są one przez osoby uchodzące za zawodowych ekonomistów, i w dodatku pojawiają się w odpowiednich momentach z regularnością godną prawa natury, to teza Caplana wydaje się nie do końca wiarygodna. Tego rodzaju przypadki uświadamiają nam, że dorobku rzetelnej wiedzy ekonomicznej nigdy nie można traktować jako rzeczy bezpiecznej, nienaruszalnej z racji cieszenia się powszechnym rzekomo szacunkiem, podobnym do tego, jakim darzy się prawa fizyki, biologii czy matematyki. Tak długo, jak istnieją grupy specjalnych interesów i roszczeniowy stosunek do rzeczywistości, tak długo istnieć będą również próby negacji uniwersalnych i logicznie koniecznych praw rządzących rzeczywistością, często przebrane w kostium fachowej analizy. Zadaniem ekonomisty, prawdziwego, nie tytularnego – a więc osoby rozumiejącej logiczne konsekwencje rzadkości dóbr i praktycznej nieograniczoności zapotrzebowania na nie – jest obnażać te próby oraz cierpliwie i niestrudzenie wykazywać ich intelektualną jałowość.

Warto zwrócić uwagę na panglossjańską retorykę powyższych opinii, apelującą do podejścia, iż „nie ma tego złego, co by na dobre nie wyszło”. Istotnie, podejście to można uznać za zdrowe, jeśli przykre doświadczenia niosą w sobie naukę na przyszłość. Trudno jednak twierdzić, że jakąkolwiek stosowną naukę niesie w sobie niepowstrzymany kataklizm o nieprzewidywalnych rozmiarach. Wyważony sens szukania korzyści w nieszczęściu zastępuje się więc bałamutnie dialektycznym „im gorzej, tym lepiej”, doskonale opisanym przez Fryderyka Bastiata w ramach opowieści o zbitej szybie. O ile Bastiat (jak również wybitny kontynuator myśli Bastiata Henry Hazlitt) zdaje się sugerować, że wiara w podobne miraże wynika przede wszystkim z krótkowzroczności – ze skupiania się na rezultatach danego wydarzenia tylko dla pewnych grup uczestników rynku – ja myślę, że jest w niej jednak więcej z zawiści rodem z bajek Ezopa: oto żyliśmy w indyferentnym społeczeństwie podzielonym różnicami majątkowymi, a teraz jesteśmy wszyscy solidarni w biedzie i nieszczęściu. Powrót do punktu zero przy takiej mentalności musi być lepszy niż wznoszenie się ponad ten punkt w atmosferze „chciwości” i „wyzysku”. Tylko, jeśli to gwałtowny i śmiercionośny powrót do stanu ubóstwa ma się traktować jako moment wielkiej odnowy moralnej, jaki cel mają mieć jakiekolwiek próby wydobycia się z niego? Czy nie lepiej jak najdłużej pozostać w stanie czcigodnego, egalitarnego cierpiętnictwa? Nie oczekuję, że odpowiedzi na to retoryczne pytanie udzielą mi napawający się swoją rolą lekarzy dusz keynesistowscy besserwisserzy.

W powyższych komentarzach można też natknąć się na sformułowanie, iż „Matka Natura w krótkim czasie zdołała dokonać tego, czego przez lata nie zdołał dokonać japoński rząd i bank centralny”. Stwierdzenie to dobrze opisuje bezowocność dominującego w ekonomii głównego nurtu paradygmatu pozytywistycznego. Bo dlaczegóż to nie mielibyśmy uznać, że trwająca od dwóch dekad japońska stagnacja utrzymuje się z powodu, a nie pomimo bodźców fiskalnych i monetarnych aplikowanych tamtejszej gospodarce przez lokalny aparat urzędniczy? Spór pomiędzy równie zgodnymi z dostępnymi danymi, lecz wzajemnie przeczącymi sobie wyjaśnieniami może rozsądzić to, które z nich zgodne jest z logicznie spójną teorią. Ekonomia głównonurtowa wzdraga się jednak przed metodą teoretyczną i przed kryterium logicznej spójności jako przed scholastycznymi przeżytkami. Warto zadać sobie pytanie, jak długo stosując podobne podejście można dziwić się, że rzeki nie chcą płynąć pod prąd, a z dwóch i dwóch nie chce wynikać dwanaście.

Prawdopodobnie nie bez przesady można skonstatować, że niezakłócony rozwój cywilizacyjny stoi pod znakiem zapytania tak długo, jak długo kolejne wcielenia metafory zbitej szyby i innych życzeniowych panaceów, rozgłaszane przez medialnych „ekspertów”, będą kształtować świadomość gospodarczą społeczeństw. A będzie to z pewnością trwało tak długo, jak długo logiczna analiza zjawisk gospodarczych nie będzie dawała podobnym rewelacjom natychmiastowej i twardej kontry.

16 marca 2011

Bastiat's definitional precision

2011-02-02T18:58:00.001Z

While I always liked it, I recently came to the conlusion that Bastiat's definition of the state as "the great fictitious entity by which everyone seeks to live at the expense of everyone else" is not only pithy and memorable, but also perfectly precise, more accurate in the strictly logical sense than any other definition of the state I am familiar with. Surely, the state is not just a piece of land - when someone says "the state ought to give me X", he is not appealing to a personified geographical area. The state is not the society either, since individuals and social groups can, and often are, condemned by others as "the enemies of/traitors to the state". Nor is it the state bureaucracy or the political class, since these too can be easily excoriated as "working against the interests of the state". What is the state, then? It is an idea, whose specific content depends on who makes an appeal to it, but whose form is always that of an otherwise unspecified entity whose legitimate job is to enforce one's coercive claims on the property of others. Hence, in the strict ontological sense there is no state, but it shouldn't surprise us that that does not prevent there being legions of statists.

Ten Reasons Why Statism Is (Nearly) Universally Accepted and a Brief Note on Why It Matters to Know Them

2010-12-09T18:40:00.001Z

It seems scarcely an exaggeration to say that today’s inhabited world is almost universally statist. Thus, the task facing libertarians remains comprehensive and formidable. Since the shape of social reality is ultimately determined by the ideas people hold, undermining the influence of any given doctrine requires prior understanding of the reasons for both its active espousal and its passive acceptance. Consequently, in order to oppose statism effectively, it is necessary to get a grasp of the factors that make the societies of the world endorse or at least consent to the existence of centralized monopolies of aggression, violence and coercion. What follows is my attempt at compiling a succinct list of what appear to me to be the main driving forces behind the phenomenon just described.

1. Intellectual propaganda. The statized education system managed to accomplish a formidable task of creating a number of very potent mental viruses – the theory of social contract, the theory of public and collective goods, the theory of political obligation, various theories of monopoly and other “market failures,” various theories of “positive legislation,” the doctrine of the divine right of kings, etc. The examples could be multiplied ad infinitum. To non-intellectuals, these propagandist concoctions oftentimes seem to be serious, rational justifications for obeying the dictates of monopolies of force. To intellectuals, on the other hand, even if they see the (quite flagrant) logical inadequacies of these sophistical constructions, their adoption and propagation usually appears to be one of the safest ways to secure permanent, lucrative and influential job positions.

2. Emotional propaganda. People whose life is by their own admission bland and uninteresting often turn their attention to the antics of various celebrities. Statism never fails to jump on this opportunity to make people emotionally attached to public figures by trying to confer as much notability as possible on politicians, bureaucrats and other high-ranking representatives of the apparatus of institutionalized violence. As a result, the majority of the state’s subjects fall prey to the large-scale version of the Stockholm Syndrome, feeling genuine sympathy for their oppressors even if they do not belong to their immediate electoral clientele.

3. Self-deception. It would seem quite natural to suppose that for the majority of right-minded, decent people the realization that one is being systematically robbed and threatened with severe violence in case of non-subordination is abhorrent to the point of being psychologically unbearable. And yet, since this is precisely what happens under statism, a natural psychological self-defense mechanism for such people is to engage in self-deception and attempt to justify the systematic depravities inflicted upon them. Thus, they are browbeaten into accepting the double “morality” that every rationalization for the ethical distinction between the rulers and the ruled has to rely on.

4. Simple ignorance. It is a sad testimony to the quality of intellectual perspicacity of the majority of the human race that in principle statism can flourish even in the absence of any additional intellectual propaganda on the part of its adherents. As was acutely observed by Bastiat (and reiterated by Hazlitt), it is enough for people to look only at the short-term consequences of a given action, or only at its consequences for a given group, to accept the notion that the apparatus of institutional coercion can create prosperity for some without destroying the prosperity of others. It is of course imperative for the statists to exploit these widespread cognitive deficiencies to the utmost extent.

5. Fear. This element could be understood in a twofold manner. On the one hand, it is fear of responsibility for one’s own life and its shape, which culminates in the conviction that it is desirable to be able to have recourse to an institution capable of forcibly shifting this responsibility onto others. On the other hand, it is a more general horror vacui – fear of independent thinking and acting, fear of living in a world devoid of any ultimate temporal disciplinarian, whose final, indisputable argument is the authoritative argumentum ad baculum, the ability to subordinate a recalcitrant reality by means of legalized (or even sanctified) coercion. After all, it might be quite dispiriting to realize how difficult it would be to accomplish one’s wishes were they not aligned with those of the unquestionable institution just mentioned.

6. Laziness. Drawing on Oppenheimer’s distinction between the economic means and the political means, it can immediately be noticed that using the former to earn one’s bread is time- and effort-consuming, whereas the latter – as soon as the apparatus of institutionalized violence is already in place – can be utilized relatively quickly and effortlessly. Modern-day social democracy epitomizes the redistributive function of the political means. If one can regularly “vote himself” the property of others rather than obtain it through voluntary exchange of independently produced, valuable goods, why shouldn’t he – in the absence of any inhibiting scruples – opt for the former alternative and support the system that enshrines it?

7. Envy. The egalitarian ideology of modern statism, based on the coercive demand that the stream of politically redistributed goods and valuables flow specifically into the hands of those who did nothing to deserve their acquisition, is exceptionally useful in channeling envy and dog-in-the-manger resentment into support for the system that institutionalizes these low and base instincts. Unlike meritocracy, whose results come about through the medium of the totality of voluntary interpersonal interactions, egalitarianism needs to marry statism in order to achieve its envy-driven aims. And since envy is unfortunately a very widespread characteristic, we should not be surprised by the level of backing for the monopolization and centralization of force that it generates.

8. Lust for power. There might be good evolutionary reasons for the contention that human beings are naturally prone to trying to dominate their fellow brothers and sisters. Perhaps noticing that others enjoy a higher standard of living, and consequently higher chances of passing their genes into the future, creates in many an instinctive eagerness to gain similar opportunities in the most convenient manner, even if that means forcibly appropriating someone else’s resources. Be that as it may, we should not forget that a rational morality can be argued to be precisely the tool for disposing of some of the more questionable elements of our putative evolutionary inheritance.

9. Habituation. Statism and its destructive offspring – war, slavery, expropriation and intellectual corruption – have proven themselves to be very resilient and long-lived social plagues. Consequently, it is relatively easy for statists to describe these phenomena as historical, civilizational or even metaphysical necessities. Furthermore, the apparent robustness of monopolies of force allows its rulers and employees to depict non-statist social arrangements as, at best, a radical an precarious unknown, and, at worst, a system prone to endless conflict of everyone against all. Under such conditions, becoming aware and convinced of the viability of voluntarist alternatives, as well as working towards their implementation, is all the more difficult.

10. Resignation. The ultimate goal of statism is to throw every single individual into the state of passivity and lethargic inaction as regards the efforts to shake the parasitic classes off one’s back. This goal is exemplified by fostering the all too known “taxes and death” attitude. Thus, even those unconvinced of the moral or economic necessity of the existence of monopolistic apparatuses of coercion, or even those actively opposed to their existence on intellectual grounds, are supposed to reconcile themselves to the fact that their doubts and objections have absolutely no influence on the shape of binding social arrangements, neither today nor at any time in the future.

Having clearly identified the above factors, libertarians should be able to pursue their fundamental aims with much greater efficiency. As I emphasized at the outset, social reality is ultimately shaped by the ideas held by its inhabitants. Pinpointing the most prevailingly pernicious among them should make it far easier for the supporters of freedom to counter their symptoms and fight their root causes successfully.

[Reprinted from Strike-The-Root.com]

Rejoinder to Block's Defense of Evictionism

2010-11-21T14:03:00.002Z

The present paper is an attempt to show that Walter Block’s defense of the ostensibly libertarian character of evictionism against my original criticisms is unsuccessful, though certainly informative and thought-provoking. In my exploration of Block’s counter-criticisms, I focus in particular on the role played in his account by the principle of proportionality, as well as on the putative disanalogy between cases of abortion and child abandonment on the one hand and my airplane thought experiment on the other hand.

[Read More]

My Academic Publications

2010-11-04T01:02:00.013Z

Below is a list of my publications in peer-reviewed journals (regularly updated):

9. “Irreducible Holism”, Diametros 30 (2011), 76-92.

8. “Does the existence of moral dilemmas tell against the consistency of a given moral system?”, Reason Papers 33 (2011), 44-59.

7. “Robust Political Economy and the Question of Motivations”, Quarterly Journal of Austrian Economics 14, 1 (2011), 56-65.

6. “Well-Being and Objectivity”, Libertarian Papers 3, 7 (2011).

5. “Response to Block on Abortion, Round Three”, Libertarian Papers 3, 6 (2011).

4. "Rejoinder to Block's Defense of Evictionism", Libertarian Papers 2, 37 (2010).

3. “A Critique of Block on Abortion and Child Abandonment”, Libertarian Papers 2, 16 (2010).

2. “Well-informedness and rationality: a philosophical overview”, Quarterly Journal of Austrian Economics 12, 3 (2009), 43-56.

1. “Free Will and Preactions”, Libertarian Papers 1, 23 (2009).

Collective goods theory vs Rothbardian welfare economics and vice versa

2010-09-08T23:21:00.004+01:00

My fellowship presentation on Rothbard's welfare theory, its criticisms and counter-criticisms, delivered at the Ludwig von Mises Institute (Auburn, AL) on July 22.

Libertarianism and Its Impersonators

2010-09-07T20:37:00.002+01:00

The distortion of reality begins with the distortion of the words used to describe it. That is why, whenever one notices that a word one thinks of positively experiences an upsurge in popularity, one should remain cautious. It is certainly possible that such an occurrence indicates a genuine increase in the appreciation for and understanding of the ideas that the word in question signifies. But it is equally possible that it indicates an attempt on the part of some relatively popular interest group to dress its members’ own ideas in what they take to be an attractive and fresh-looking costume. This, in turn, allows the groups openly hostile to what the original term stands for to launch their polemics against straw-men and caricatures, which allows them to wage the battle of ideas more effectively without displaying any genuine logical superiority over their intellectual opponents. Hence the necessity to keep the terms that constitute any well-established and well-developed intellectual tradition faithful to their original meanings if any sensible and fruitful discussion of them is to remain possible.

Libertarianism – perhaps on account of its principled and clear-cut character – has been a relatively frequent target of such attempts at hostile appropriation by means of semantic distortion. In what follows, I would like to describe a few positions masquerading as the original doctrine under consideration and point to the dangers they pose to the message of liberty. Consequently, my suggestion is that the values it carries can be preserved only by sticking intransigently to its intellectually pure and unadulterated version. Having made the above brief introduction, let me now move to enumerating the aforementioned approaches:

1. Utilitarian or Coasian “libertarianism.” According to this theory, the primary function of property rights is to reduce transaction costs – that is, the costs associated with finding the person with whom we wish to transact, coming to a mutual agreement with her, drawing up a requisite contract, enforcing its terms, etc. And while it is praxeologically true that the recognition of property rights is absolutely indispensable for overcoming some of the fundamental so-defined transaction costs (e.g., the costs stemming from otherwise irresolvable ownership conflicts, the costs associated with the inability to perform economic calculations and thus rationally allocate resources, the costs relating to the absence of the signaling function of prices, etc.), it is not necessarily the case that any given pattern of originally appropriated and contractually acquired property titles is bound to minimize the total amount of more detailed, circumstance-specific transaction costs. Imagine, for instance, that someone owns a parcel of land that constitutes a pass through an otherwise nearly impassable mountain range separating two merchant colonies. It would be highly beneficial for the inhabitants of both of these colonies if a road could be made through this pass, but the original owner refuses to sell his land to any of the road-building companies since it has been in the possession of his family for centuries and it has a sentimental value to him. Obviously enough, making detours around the mountain range is bound to generate significant transaction costs (measured in terms of market revenue, not in terms of psychological utility) as compared to the counterfactual scenario in which the road is built through the pass. In such cases, the recommendation of utilitarian “libertarianism” is to expropriate the recalcitrant owner and then offer him an “adequate” monetary compensation, corresponding to the anticipated market value of the road. But there is clearly nothing even remotely libertarian about such a recommendation – it involves an exercise of coercive force against the life and property of an independent, self-owning individual. It conceives of individual liberty as subordinate to collective money-making efficiency. Thus, even putting aside all the value-free, economic objections to the feasibility of making interpersonal comparisons of utility, the belief in which underlies the approach in question, it fails the essential moral test of paying unconditional respect to private property rights in one’s own body, labor and the fruits thereof.

2. Minarchist or militarist “libertarianism.” These are in fact two conceptually separable positions, but there are good theoretical and empirical grounds for claiming that acknowledging the legitimacy and desirability of the former invariably leads to the deadly excesses of the latter. I think it is fair to characterize the adherents of the approach under consideration as subscribing to the following catchphrase: We hold liberty to be the supreme value, but we realize that in order to secure the maximum feasible amount of liberty, some of it has to be sacrificed to the necessary evil of the monopolistic apparatus of coercion. In other words, unless one consents to the abrogation of some of his private property rights, one will not be able to enjoy any private property rights at all. The literature countering this claim on economic grounds is vast (see, e.g., here), so it would take too much time to even summarize it here. Instead, let me ask in this context just a couple of short, critical questions of mainly moral and psychological nature. Is it reasonable to assume that statist coercion is necessary to enforce contracts, but the alleged “social contract” that is supposed to establish the state needs no meta-state to enforce it, thus effectively becoming a self-enforcing anomaly? Is it prudent to expect that ceding the task of maintaining justice onto an entity that is both monopolistic and coercive will not lead to it continually perverting justice in its favor? Is it sensible to claim that an institution that forcibly imposes its protective services on others, unilaterally determines their price and excludes all competition in this area will not attempt to benefit from initiating conflicts or letting them develop rather them resolving them or preventing their occurrence? If one is ready to answer these questions in the negative, and it seems to me that there exist very good reasons for doing so, then one should not be puzzled by the suggested slippery slope from minarchism to militarism. And one should not be surprised by the contention that neither holds much promise for preserving individual liberty.

3. Anything goes “libertarianism.” This approach suggests that any social, political or economic change that lightens the burden of statism in even the most infinitesimal way should be considered libertarian and those who bring it about should be regarded as libertarian-minded. In other words, if a political party reduces the income tax by one percentage point or repeals one out of a hundred thousand regulations, its members should be thought of as fundamentally decent people and sincere supporters of personal freedom. Such an attitude, of course, trivializes libertarianism and induces its putative followers to rest on their laurels much too easily. If a communist system is replaced with a social democratic one, this is surely a welcome change, but it seems a grave abuse of language to call it libertarian. If a band of local highwaymen decides to lower the tribute it regularly extorts from the other inhabitants of a given area, should it be praised as a group of committed individualists and voluntarists? What use can there be in such semantic equilibristics other than to shift the spectrum of intellectual discourse in the direction opposite from that pointed to by the original and properly radical version of the discussed theory? It does not help a good cause to try to subsume every acceptable development under a program aimed at advancing it. The more inclusive a given position gets, the more it runs the danger of becoming meaningless. In order to avoid that danger, let us bear in mind the crucial difference between the changes that, relatively speaking, move us towards the libertarian vision and the changes that are also consistent with its principles.

4. Countercultural “libertarianism.” This particular doctrine puts paramount emphasis on the necessity of liberating social customs from the shackles of violent paternalism and coercive moralizing. And while this is certainly an effort worthy of support, since the acceptance or rejection of any given set of social customs should be entirely voluntary (here I am obviously, though implicitly, treating the non-aggression principle as something much more than even the most respectable custom or convention), it has to be borne in mind that liberty in matters social and customary is a natural and inevitable consequence of liberty in matters moral and economic, but not necessarily the other way around. Hence, the priorities of countercultural “libertarianism” turn out to be badly misplaced – its adherents strive to secure a single beneficial result, whilst overlooking the need to trigger (or even openly spurning) the only cause capable of bringing it about (together with many other essential human values). That is why it should not be surprising that the original countercultural “libertarianism” of the 1960s was hardly a movement for private property rights and unhampered freedom of economic activity. If any modern form of counterculture is to become a better ally of genuine individualism and voluntarism, it has to reassess its priorities on a fundamental level and put property rights at the very center of its positive program for change.

5. Anti-hierarchical “libertarianism.” As the name suggests, the cornerstone of this position is the rejection of hierarchies, in this context meaning arrangements of people in which they are represented as being “above,” “below,” or “at the same level as” one another according to some specified criterion. Again, this appears to be a reasonable attitude to take insofar as any such criterion is forcibly imposed on a given person, which results in her coercive subordination to the relevant hierarchy. Modern democratic statism, for instance, violently subordinates hundreds of millions of people to the hierarchy of political influence and the accompanying ability to amass and utilize large-scale aggressive force. In sum, anti-hierarchism is perfectly justifiable on libertarian grounds to the extent that it is aimed against coercive hierarchies. However, the doctrine under consideration, especially in its so-called “left-anarchist” incarnation, is aimed against all sorts of hierarchies, including the voluntary ones (existing in, e.g., firms, clubs, churches, scholarly associations, etc.), thus effectively contravening the basic libertarian principle of unhampered freedom of association. Insofar as left-anarchism regards a hierarchy stretching from the owner of a non-state-subsidized company to its lowest paid employee as inherently oppressive and hence suitable for forcible liquidation, its followers are indistinguishable from ordinary statists, whose final argument is always the use of their truncheon. In conclusion, it is very difficult to conceive of these outright opponents of private property rights and natural inequalities as reliable advocates for liberty.

As was perceptively noted by Murray Rothbard, human rights are property rights – either to one’s body, one’s mind, one’s labor, or the fruits thereof. Thus, libertarianism can convincingly lay claim to being the only position that genuinely champions human rights. The same does not apply, however, to all the doctrines that try to capitalize on libertarianism’s good name while leaving out its most important element – an unflinching and unconditional endorsement of private property rights. Let us never forget that fact whilst seeing the word libertarianism passed around more and more generously.

[Reprinted from Strike-The-Root.com]

Dwadzieścia jeden powodów, dla których etatyzm jest radykalną i radykalnie niespójną teorią

2010-08-08T23:43:00.000+01:00

Po napotkaniu twierdzenia, że pewne stanowisko nieetatystyczne (np. anarchokapitalizm) jest praktycznie niebezpieczne z uwagi na swój radykalny charakter, warto wskazać na rażący radykalizm każdej formy etatyzmu. Następnie, po zasugerowaniu, że to nie radykalizm danej teorii stanowi jej problem, jeszcze bardziej warto wskazać, że etatyzm jest teorią nie tylko radykalną, ale też radykalną w swej niespójności. Wydaje się to odpowiednim opisaniem stanowiska, które twierdzi, między innymi, że:

1. Jedynym pewnym sposobem obrony przed agresją, przemocą i przymusem jest podporządkowanie się ogromnemu, monopolistycznemu aparatowi agresji, przemocy i przymusu.

2. Jedynym pewnym sposobem obrony swoich praw własności jest podporządkowanie się przymusowemu podmiotowi którego reprezentanci nie posiadają żadnego z aktywów składających się na ten podmiot, a mimo to przypisują sobie prawo wywłaszczenia dowolnego prywatnego właściciela dla celów, których wartość i użyteczność wyceniają wyłącznie oni sami.

3. Gospodarka wolnorynkowa, której uczestnicy – chcąc prosperować – muszą zaopatrywać się wzajemnie w produktywne dobra i usługi, a także ponosić pełną odpowiedzialność za swoje potencjalne niepowodzenia, może przetrwać wyłącznie wtedy, gdy podda się ją regulacji monopolistycznej grupy osób bezproduktywnych, które zawsze mogą obciążyć osoby produktywne kosztami swoich błędów i porażek.

4. Państwowy przymus jest niezbędny do egzekwowania umów, a mimo to rzekoma „umowa społeczna”, mająca ustanawiać państwo, może zostać wyegzekwowana bez udziału jakiegokolwiek meta-państwa, tym samym stając się samoegzekwującą się anomalią.

5. Zarządcy dowolnego monopolistycznego aparatu przemocy i przymusu używają go z pobudek dobroczynnych, ale jeśli mieliby zaprzestać używania metod opartych na przemocy (tzn. działalności politycznej) i zwrócić się w kierunku metod opartych na dobrowolności (tzn. działalności rynkowej), to ich altruizm natychmiast zamieniłby się w nikczemny, powodowany chciwością egoizm.

6. Państwa, instytucje odpowiedzialne za 200 milionów okrutnych śmierci w samym tylko wieku XX-tym, mają zapewniać ochronę przed “prywatną przestępczością”, która nawet w swej najbardziej zorganizowanej formie międzynarodowych sieci mafijnych nie zdołała zebrać nawet najmniejszego promila etatystycznego żniwa śmierci.

7. Stan anarchii pomiędzy jednostkami, z których każda może finansować swoje działania zasadniczo wyłącznie z własnej kieszeni, doprowadziłby do niedopuszczalnej eskalacji przemocy i rozlewu krwi, ale stan anarchii pomiędzy państwami, z których każde może obciążyć kosztami swoich działań (również działań wojennych) prywatne jednostki, jest znośnym i stosunkowo bezpiecznym układem.

8. Brak zewnętrznego, monopolistycznego podmiotu egzekwującego umowy pomiędzy prywatnymi jednostkami doprowadziłby do niekończącej się serii konfliktów, ale brak zewnętrznego, monopolistycznego podmiotu egzekwującego umowy pomiędzy poszczególnymi organami państwa nie uniemożliwia im współpracowania w sposób skuteczny, a nawet dobroczynny.

9. Scedowanie zadania podtrzymywania sprawiedliwości na podmiot, który jest działającym w oparciu o przemoc monopolem, nie doprowadzi do regularnego wypaczania sprawiedliwości tak, aby służyła ona sprawie rzeczonego podmiotu.

10. Pojęcie równowagi sił, zgodnie z którym rządzący kontrolują rządzonych, a rządzeni rządzących, nie stoi w sprzeczności z zasadą brzytwy Ockhama, sugerującą, że rzeczoną równowagę mogłaby z powodzeniem zachowywać pojedyncza grupa jednostek samorządnych.

11. Rządzeni są wystarczająco kompetentni, by wybierać swoje władze, ale nie dość kompetentni, by wybierać sposób wydatkowania swoich pieniędzy.

12. Para podróżników, którzy natknęliby się na siebie w środku odludnego lasu, nie skoczyłaby sobie natychmiast do gardeł tylko z powodu strachu przed państwowymi sankcjami.

13. Instytucja, która siłowo narzuca swoje usługi ochronne innym, jednostronnie ustala ich cenę i delegalizuje wszelką potencjalną konkurencję w tej dziedzinie, nie będzie starała się czerpać zysków z wzniecania konfliktów i umożliwiania ich rozwoju, nie zaś z ich rozwiązywania lub niedopuszczania do ich zaistnienia.

14. Przymusowa konfiskata nieruchomości prywatnego właściciela nie musi być koniecznie uznana za naruszenie czyjegokolwiek prawa (pod warunkiem, że wywłaszczonemu przekazana zostanie “adekwatna rekompensata pieniężna”), ale niezgoda na odebranie sobie części samodzielnie wytworzonego lub zdobytego na mocy dobrowolnej umowy dobytku jest jednoznacznym przestępstwem.

15. Prawa polityczne poprzedzają prawa własności, co przypuszczalnie oznacza, że osoby zawierające rzekomą “umowę społeczną” spisały ją na ścianie jaskini przy świetle ogniska, chyba że warunki świata sprzed zawarcia wspomnianej umowy umożliwiały (przynajmniej) wytworzenie kapitału niezbędnego do zakwaterowania uczestniczących stron oraz zaopatrzenia ich w papier i atrament w jakiś tajemniczy, bezwłasnościowy sposób.

16. Fakt posiadania wystarczająco dużej klienteli przekształca coś, co zwyczajowo uznaje się za rabunek, w coś, co przyjmuje się jako część niezbędnej służby społecznej.

17. Stosunkowo mała grupa ludzi jest w stanie posiąść więcej wiedzy i podejmować bardziej kompetentne decyzje w kwestii kierowania czynnościami danego społeczeństwa, niż cała reszta rzeczonego społeczeństwa.

18. Pojęcie równości wobec prawa dopuszcza istnienie funkcjonalnych przywilejów.

19. Bezwarunkowy szacunek dla zasady nieagresji jest ‘absolutystyczny’, ale bezwarunkowy szacunek dla państwowego ustawodawstwa taki nie jest.

20. Powszechne występowanie etatyzmu świadczy o pożyteczności etatyzmu, tak jakby tego samego nie można było kiedyś powiedzieć o astrologii, niewolnictwie czy usankcjonowanej prawnie dyskryminacji rasowej.

21. Każde z powyższych twierdzeń jest rzetelnie uzasadnione, zarówno teoretycznie jak i empirycznie, podczas gdy zaprzeczenie któregokolwiek z nich leży zasadniczo poza granicami rozsądnej dyskusji.

Po wymienieniu powyższych (lub innych) powodów, warto skonfrontować etatystę z zadaniem obrony rzekomo umiarkowanego charakteru doktryny, którą wspiera. I nawet jeśli przełknie on podaną mu gorzką pigułkę i uzna radykalizm etatyzmu, warto wówczas natychmiast skonfrontować go z kolejnym, równie trudnym zadaniem – z zadaniem udowodnienia domniemanej spójności etatyzmu. Jeśli nasz rozmówca przyzna się do porażki również na tym polu, nie powinniśmy być intelektualnie zaskoczeni, ale możemy być przynajmniej taktycznie usatysfakcjonowani.

29 kwietnia 2010

Ten Briefly Described Problems of Egalitarianism

2010-07-30T08:03:00.002+01:00

I tend to agree with Isaiah Berlin and Erik von Kuehnelt-Leddihn that liberty and equality do not naturally go hand in hand. In fact, more often than not the choice between them is an either/or one. Let us make no mistake here – I am not referring to the kind of equality than no libertarian would hesitate to endorse, that is, the equality of possessing the natural rights to life, property and the pursuit of one’s conception of happiness within the bounds drawn by the principle of non-initiation of force. I am referring to coercive, redistributive equality of wealth, whose promotion forms the backbone of the doctrines grouped under the name of egalitarianism. In the following text, I would like to offer a brief description of what I take to be the ten most flagrant problems with the doctrines under consideration.

But before I move on to their enumeration, let me deal first with the question of whether a libertarian society could not voluntarily implement the goals of wealth egalitarianism. It appears that on a conceptual level there is no necessary incompatibility between the two – it is possible to conceive of a community in which people endowed with superior profit-making skills retain for themselves only that portion of their income which suffices for living a modest life, while committing the rest to various charitable endeavors. However, since there is also no guarantee that entrepreneurially skilled people in a free society would act in such a manner, egalitarians take it upon themselves to ensure that they do by making society sufficiently and relevantly unfree. Furthermore, even in the society of the good Samaritan businessmen, the people in question would still have to wield a substantial amount of capital if they were to be capable of generating huge streams of wealth ready for charitable distribution. In other words, even such a society would have to remain distinctly inegalitarian. Thus, the traditional opposition between liberty and (wealth) equality is, as far as I can see it, real and substantive.

Having commented on the above attempt at reconciling the two values under consideration, let us now proceed to the gist of the text, namely, to a concise list of what I take to be some of the main weaknesses of egalitarianism, and hence, by implication, some of the major strong points of libertarianism:

1. Simple egalitarianism, i.e., the doctrine that one should strive to make everyone’s resources unqualifiedly equal, can easily lead to straightforwardly disastrous consequences. Imagine the following scenario: there are five mortally ill people and 20 vials of medicine ready for distribution (let us assume that they belong to a charitable institution committed to fighting mortal diseases). In order to be cured, one needs to drink five vials. Now, if the distribution of vials were to be left to a follower of simple egalitarianism, he would give four vials to each of the ill, thus saving none of them. In light of the above, it might be argued that the egalitarian exhibited the virtue of impartiality, leaving all the persons involved to an equally bad fate, but it would be absurd to argue that his brand of egalitarianism is in any sense geared towards helping the needy or expanding the range of social opportunities.

2. What about a more sophisticated and at the same time more mitigated form of egalitarianism, claiming that what matters is not equalizing people’s resources simpliciter, but lifting everyone to a position of sufficient financial security? Although in my opinion clearly more reasonable than the previous proposal, this particular approach remains highly problematic. First of all, it still involves a forcible imposition on the whole society of a single vision of how to solve the problem of poverty. As a result, it undermines the efficiency of a variety of voluntary, cooperative methods aimed at achieving the same goal, as well as discourages people from utilizing such methods in the first place. More specifically, it undermines the spontaneously emergent institutions of family, neighborly kindness and general human charity, while encouraging dependence, inaction and even parasitism.

3. Furthermore, it involves a forcible imposition on the society of a single vision of what constitutes a (sufficiently) good life, an act which I deem as incapable of escaping the objection of moral arbitrariness. After all, one does not have to be an egalitarian (or even a sufficientarian) to care for the plight of those who are dying of hunger (predominantly due to being subject to the rule of political regimes with equality of wealth on its banners), but I presume that no self-conscious non-egalitarian would be willing to make a pronouncement that, say, homelessness is a phenomenon to be unconditionally fought with by means of compulsory wealth transfers. In other words, I presume that every self-conscious non-egalitarian would be capable of comprehending that for some people homelessness may be a distinct and valuable way of life (which, incidentally, has a distinguished religious tradition known under the name of itinerant asceticism), and therefore refrain from exploiting the homeless as a source of excuses for one’s coercive meddling with the lives of others.

4. In connection with the previous point, it has to be noticed that as soon as it becomes clear that there is no non-arbitrary (or, equivalently in this context, no non-subjective) standard of what constitutes a sufficiently good life, sufficientarianism turns out to be a dog-in-the-manger doctrine, based on the coercive demand that one should unconditionally get for free what someone else acquired through his socially useful work or through a third party’s voluntary display of good will. Unhampered transactions between consenting agents hardly need moral justification (provided they do not involve aggression towards third parties), since they are mutually accepted as utility-increasing. Consequently, meritocracy is a natural, morally justifiable arrangement of social relations, in which those who manage to engage in the greatest number of the abovementioned transactions are, unsurprisingly, those who acquire the greatest number of their socially valuable fruits. Egalitarianism, on the other hand, turns the order in question on its head by demanding that the stream of goods and valuables flow specifically into the hands of those who did nothing to deserve their acquisition. If the sole reason for enacting such a flow were to be thought of as an attempt to increase the psychological satisfaction of the undeserving, then it is difficult to conceive of this process as anything else than a symptom of institutionalized envy.

5. But what if the “deserving” mentioned in the previous point do not really deserve their success? If, pace Rawls, free-market deserts and entitlements result from “the accidents of natural endowment and the contingencies of social circumstance”, then is it obviously morally justifiable for the most effective market participants to keep all the fruits of their labor to themselves? There are two issues to be remarked upon here. First of all, even if we were to accept the doctrine of absolute genetic determinism and conclude that the notion of desert is therefore devoid of substance, it would not imply that the market distribution of wealth is in any sense unjust. After all, nature does not use anybody as a means for the attainment of its own (or anyone else’s) ends, while the same cannot be said about egalitarian-minded politicians and bureaucrats. Thus, at the very least, even given absolute genetic determinism, the consequences of everybody’s using their natural endowments in a society based on voluntary interactions are just in the Kantian sense (which is not a totally unimportant point in the context at hand, since Rawlsianism is considered to derive its inspiration from Kantianism). Secondly, if the notion of desert is to lose its force (since all achievements are ultimately traceable to unearned genetic advantage), then the poor no more deserve their position of welfare beneficiaries than the rich deserve their position of the social elite. If the poor do not deserve their poverty, then why should they deserve welfare payments forcibly extracted from the equally undeserving rich? In sum, as soon as we buy into Rawlsian genetic determinism, every argument for coercive compensatory redistribution of wealth fails by default.

6. At this point, one might suggest that the fundamental Rawlsian insight does not refer to how things are in the actual world, but to how they would be like in the hypothetical world in which any deliberation as to what constitutes just rules of social organization would involve placing its participants behind the “veil of ignorance” (i.e., in the situation in which they are unaware of their natural endowments, inherited wealth, etc.). The decisive problem with this suggestion is that the whole concept of deliberating behind the veil of ignorance appears to be straightforwardly self-contradictory. After all, how could people in such a scenario start to deliberate in the first place if they were to be unaware of the extent of their reasoning skills and the shape of their psychological dispositions? Claiming, as Rawls does, that under such hypothetical conditions people would decide to create a coercively egalitarian social safety set requires assuming that they would be equally and highly risk-averse, as well as equally prone to statist rather than voluntary solutions, which is both a flagrant petitio principii and a violation of his own theoretical premises. Furthermore, to the degree that the actual world resembles the Rawlsian “original position”, his assumptions concerning people’s risk-aversion, intellectual courage and active self-reliance are falsified – after all, every entrepreneurial decision is made from behind a partial veil of ignorance, and it is certainly not the case that people (entrepreneurs and wage earners alike) do not often embark on highly risky (and sometimes highly successful) ventures.

7. By advocating the creation of a monopolistic, redistributive apparatus of coercion (it has to be remembered that egalitarianism, in almost all of its varieties, is an essentially statist doctrine), egalitarians support the establishment of a fundamentally inegalitarian order – i.e., an order in which a select group of people hold the socially legitimized power to use initiatory violence against others, while the latter have very little practical possibility of defending themselves, let alone effectively abolishing the legitimacy of the former group’s control over their lives. What egalitarians routinely seem to overlook is the fact that monopolized coercion, far from equalizing wealth or any other value, is uniquely suited for undermining and ultimately destroying every value apart from its own lust for control. Hence, even if the endorsement of full-blown redistributive statism were to carry any hope for genuine equalization of wealth, the accompanying danger of opening the door to practically unlimited use of initiatory violence should give pause to even the most ardent supporters of compulsory transfers of income.

8. Even if egalitarians were to succeed in imposing their project on society and effecting massive, regular redistributions of wealth from the supposed haves to the supposed have-nots, they would still have to reckon with the very likely possibility that the latter group will upset their preferred pattern of wealth distribution simply on account of its representatives still being individuals with different and fundamentally unequal needs, preferences, hopes, ambitions, etc. This, coupled with the fact that the haves possess superior skills with regard to satisfying those needs, preferences, etc., would very probably initiate the process of reverse redistribution, which could be stopped only by equalizing (read: forcibly narrowing down) the set of spending opportunities that the have-nots would be free to pursue.

9. It is often claimed that one of the most persuasive rationales for egalitarianism stems from the law of diminishing marginal utility, i.e., from the fact that a marginal dollar is worth much less to a millionaire than to a pauper. However, even though the law in question is indisputably true, it does not justify egalitarian policy prescriptions. Three points should be made here. Firstly, utility is a purely subjective, psychological magnitude, measurable only on an ordinal scale and only from the first-personal point of view. As a result, utility cannot be aggregated interpersonally and translated into any social welfare function. Secondly, no external observer can determine whether a marginal dollar accruing to a given person does not make her cross a utility threshold, meaning that this marginal dollar, qua being the final element of a unit belonging to a new class of goods, is worth more to this person than the previous one (as an illustration, think about the difference between the 99th and the 100th element of a collection comprising 100 elements). And thirdly, even if it were possible to perform interpersonal comparisons of utility and forcibly redistribute wealth to the greater benefit of society as a whole, it seems more than likely that repeated use of such a procedure would drain the entrepreneurial energy of the market, while at the same time encouraging dependence, flippancy and laziness, thus eventually decreasing social utility in the long run.

10. Finally, it has to be realized that a society organized around the libertarian principle of unrestricted freedom of association can contain all sorts of voluntary, egalitarian enclaves (communes, cooperatives, neighborly networks, monasteries, etc.), but not the other way around. In other words – libertarianism is compatible with voluntary egalitarianism, but coercive egalitarianism is incompatible with libertarianism. And since nearly every currently fashionable form of egalitarianism is essentially coercive, while there is by definition no coercive version of libertarianism, we can get quite a clear picture of the motivating forces behind these respective doctrines. It is no good claiming that a free society would not voluntarily endeavor towards achieving valuable egalitarian goals and therefore needs to be forced to do so. After all, given such a view of human nature, why should the coercers be thought of as any more egalitarian-minded than the coerced? Furthermore, why not morally require of egalitarians that they finance the implementation of their goals out of their own, rather than someone else’s income? Again, if, in contrast to everyone else, they are supposed to be exempt from the requirement of financing one’s activities out of one’s own, contractually acquired money, then such an exemption would have to be part of a flagrantly inegalitarian order.

This concludes my list of the ten most conspicuous flaws in the doctrine of egalitarianism. If they can be remedied, then I am open to reconsider my skeptical assessment of its feasibility and desirability. But until then, I will continue to regard libertarianism as the only game in town.

[Reprinted from Strike-The-Root.com]

A Critique of Block on Abortion and Child Abandonment

2010-05-29T15:53:00.000+01:00

The present paper offers a critique of Block on the issues of abortion and child abandonment. Block regards aborting a fetus or abandoning a child as an instance of exercising one’s libertarian right of expelling trespassers from one’s private property. I argue that the above reasoning is flawed due to the lack of the appreciation of the fact that if one voluntarily initiates the causal chain which leads to someone else ending up on his property, the latter person cannot be considered a trespasser. Furthermore, in the light of the above observation, any direct effects resulting from that person’s eviction should be considered the responsibility of the property’s owner. All of this follows from the simple logical fact that in all links of the causal chain under consideration the owner is the ultimate causal agent.

[Read More]

Jaka piękna katastrofa

2010-05-10T11:39:00.002+01:00

Gdyby nie to, że przewidzenie trwającej obecnie recesji i określenie kierunku jej rozwoju nie wymagało zdolności wieszczych, ostatnie wydarzenia w Grecji można by uznać za spełnienie się kolejnego kasandrycznego proroctwa ekonomistów Szkoły Austriackiej. Mieszanka bankowości centralnej, odgórnie narzuconego pieniądza fiducjarnego i keynesistowskiej recepty na pobudzanie rozwoju gospodarczego poprzez deficytowe wydatki ponownie okazała się wybuchową.

Wypadki greckie zdają się znamionować nadejście drugiego etapu recesji – po kryzysie instytucji finansowych przyszła pora na kryzys długu publicznego. W istocie są one przedsmakiem tego, co może przydarzyć się i Stanom Zjednoczonym, jeśli tamtejsza administracja kontynuować będzie działania oparte na przeświadczeniu, iż z zapaści gospodarczej można wydobyć się metodami politycznymi, bądź – by użyć dosadniejszego synonimu – nakazowo-rozdzielczymi. Jeśli natomiast feralnym skutkom tych ostatnich spróbuje się ona przeciwstawić poprzez monetyzację zaciągniętego długu, wówczas kryzys wejdzie w swą trzecią i zarazem ostatnią fazę – fazę załamania walutowego.

Bardzo podobny scenariusz grozi też strefie euro. Poza funkcjonowaniem parytetu kruszcowego (lub szerzej – towarowego), jednym z głównych ograniczników inflacyjnej samowoli dowolnego banku centralnego jest możliwość osłabienia się emitowanej przez niego waluty względem innych walut narodowych. Kluczowym ogranicznikiem budżetowej nieodpowiedzialności dowolnego rządu jest z kolei groźba, że to na jego kadencję przypadnie konieczność ogłoszenia niewypłacalności bądź programu oszczędnościowego niezbędnego do jej uniknięcia. Projekt polityczny, jakim jest wspólna waluta europejska, usuwa oba te ograniczniki – skutkuje on zjawiskiem „tragedii wspólnoty”, a więc pojawieniem się wśród krajów członkowskich strefy euro pobudki do tego, by zadłużać się kosztem swoich co zapobiegliwszych partnerów. Pobudka ta, co nietrudno było przewidzieć, bardzo szybko udzieliła się wszystkim członkom wspólnoty, niemal całkowicie pozbawiając ją cnoty zapobiegliwości. Dość wspomnieć, że co prawda nie wszystkie kraje eurostrefy znajdują się obecnie w sytuacji Grecji (czy powoli zmierzających w jej ślady Hiszpanii czy Portugalii), ale żaden z nich nie spełnia uzgodnionych wspólnie kryteriów dyscypliny budżetowej (włączając będące ich głównym orędownikiem Niemcy).

Rzecz nie tylko w czysto ekonomicznej, oczywistej obserwacji, że nie jest w stanie przetrwać jakakolwiek wspólnota gospodarcza, której wszyscy członkowie są względem siebie dłużnikami. Rzecz również w spostrzeżeniu natury moralnej, że we wspólnocie wyposażonej w pojedynczą walutę i mogący mnożyć ją na zawołanie biurokratyczny lapis philosophorum, każdy jej uczestnik zostaje poddany pokusie ukradkowego redystrybuowania tytułów własności od ogółu posiadaczy w kierunku siebie i swojej bezpośredniej klienteli; co więcej, każdy jego sukces na tym polu tym mocniej skłania pozostałych do podjęcia podobnych, w dłuższej perspektywie destruktywnych dla całości działań. Tak było w przypadku amerykańskiego kartelu polityczno-bankowego i tak jest w przypadku „kartelu” złożonego z krajów eurostrefy, w ramach którego Europejski Bank Centralny już w tej chwili udziela bankom komercyjnym świeżo wytworzonych, niskooprocentowanych pożyczek, akceptując jako porękę wyżej oprocentowane obligacje greckiego rządu.

W świetle powyższych uwag coraz prawdopodobniej brzmi prognoza Jima Rogersa, wedle której eurowalucie pozostało jeszcze najwyżej 20 lat życia. Warto jednak w tym kontekście dodać, że słabością euro nie jest jego „wyłączność” ani „pojedynczość”, lecz to, że jest ono jedynie kolejnym pieniądzem fiducjarnym. Aby takim być przestało, konieczne byłoby zlikwidowanie szeregu biurokratycznych przeszkód, począwszy od zniesienia wobec euro (oraz fiducjarnych walut narodowych) statusu wyłącznego środka płatniczego oraz zniesienia podatku od obrotu złotem (bądź jakimkolwiek innym kruszcem lub towarem mającym szansę na stanie się powszechnie akceptowanym, twardym zabezpieczeniem tytułów własności wykorzystywanych w transakcjach rynkowych).

Rezultatem wyżej wymienionych zmian byłaby prywatyzacja (lub rozumiana po hayekowsku „denacjonalizacja”) pieniądza, która z kolei wymusiłaby prywatyzację strat nieodpowiedzialnych rządów oraz ich klienteli w sektorze bankowym. Podobny rozwój wydarzeń nie tylko zabezpieczyłby własność prywatną politycznie nieustosunkowanych jednostek, ale też wyeliminowałby pokusę nadużycia wśród tych dobrze ukorzenionych w świecie polityki.

Czy wypadki greckie stwarzają jakiekolwiek szanse na pójście spraw w tym kierunku? Wydaje się, że faza kryzysu długu publicznego jest tu znacznie bardziej obiecująca niż poprzedzająca ją faza kryzysu instytucji finansowych. O ile punktem zapalnym tej pierwszej były kłopoty podmiotów powszechnie uznawanych za wolnorynkowe, podczas gdy ich etatystyczne fundamenty zdołały skutecznie ukryć się w tle, o tyle niewypłacalność rządową i deficyty budżetowe trudno w jakikolwiek sensowny sposób powiązać z domniemanymi słabościami gospodarczego liberalizmu. Trudno też będzie w związku z tym pozostać dłużej w ukryciu rzeczywistym winowajcom – i nawet jeśli społeczna reakcja na aktualne wydarzenia przybierze formę apelu o zastąpienie złego etatyzmu etatyzmem dobrym, będzie to musiał być etatyzm dużo potulniejszy, oszczędniejszy i mniej uciążliwy dla wolnego rynku niż ten obecny. A to oznacza, że w obliczu rozgrywającej się na naszych oczach „pięknej katastrofy” pozostaje miejsce na ostrożny, ale optymistyczny uśmiech.

Libertarianism and "National Tragedies"

2010-04-23T17:27:00.001+01:00

I suppose that the issue I am raising falls into the category of libertarian ethics. Its background is this: little more than a week ago a substantial number of high-ranking Polish politicians, including the president, perished in a plane crash. Being a Polish national myself and currently staying with my family in Poland, I have since been witnessing an unprecedented outpouring of collective grief, lamentation and exultation of the deceased (most of whom were politically divisive figures, by no means universally popular). In other words, I have been observing a gigantic and almost religiously fervent consolidation of the local statist instincts. As many commentators put it: we have to forget about our political differences for the moment; after all, it was the president of all of us and the representatives of our state. This they take to be the final, indubitable statement on the matter. The question of whether there are some individuals who refuse to think in such categories in the first place is beyond the pale of public discussion.

I tend to agree with my like-minded friends that it is in such moments that libertarians (especially those of the completely non-statist variety) are expected by the mainstream to realize how hopelessly outnumbered they are. I would hope that it is also in such moments that libertarians come to realize how profoundly important is the intellectual shift that we are aiming for and how volatile and largely illogical (in a purely descriptive sense of the term) are the attitudes we oppose.

I regard such moments as the touchstones of our intellectual and moral strength. It is not easy to resist the immense psychological pressure of mass movements and crowd emotions. It is even more difficult when one has to disentangle genuine, humane pity for tragically killed human beings from the cool, logical realization that there is no reason to pity those people more than any group of strangers wiped out in a large-scale disaster. In fact, in such cases as the one I am mentioning there seems to be a reason to be particularly restrained in one’s grief, since the victims belonged to a profession that the libertarian worldview univocally condemns as parasitical and destructive.

However, being surrounded by ubiquitous images of what appears to be authentic and sincere compassion, one can be tempted to share in the emotions of the moment – not in order to prostrate before the idol of the state, but in order to console one’s fellow human beings. This temptation has to be resisted if one is to avoid falling into an emotional trap set by the statists. In fact, I believe that given enough determination, it is even possible to turn the danger in question into an advantage. The point is to rationalize away some part of the grief of those whom one regards as at least minimally open to logical argumentation. More specifically, it is to make them realize that no matter how personally nice, warm and charming the deceased could have been (and on such occasions the state apparatus of propaganda will do everything it can to bombard everyone with endless testimonies to that effect), all their professional activities were ultimately based on a barbarous method of violent coercion.

And yet, I also believe that in such contexts the message in question should be delivered in a manner that is as subtle as it is intransigent. It needs to be noticed that the historical evidence seemingly points to the uncomfortable conclusion that on the whole the majority of people do not normally care about being free. As astonishing as it might appear to sound, contented half-slavery seems – historically and globally speaking – easier to accept than the struggle for full-blooded freedom. Furthermore, the rejection of the notion of individual responsibility breeds support for collective father figures with coercive powers – those who proclaim themselves capable of solving one’s problems by foisting them upon someone else. In other words, support for statism appears to me to be a combination of emotional factors and a certain twisted logic of intellectual laziness. Bearing that in mind, it might be the case that in the context of "national tragedies", where the emotional part of statism is the overwhelmingly dominant one, it becomes possible to tap into these emotions with the message of liberty, which, if done subtly and inoffensively enough, can substantially weaken the accompanying half-reasoned justifications for submitting to the Leviathan.

In sum, I suppose that my final, optimistic take on the matter would be this: even those events that appear to exemplify the triumph of coercive collectivism can, on closer inspection, reveal the contours of its fundamental weaknesses. Statism may yet turn out to be a colossus on clay legs – and it may so turn out at the most unexpected moment.

[Reprinted from LewRockwell.com]

Twenty-one Reasons Why Statism Is a Radical and Radically Incoherent Theory

2010-03-10T12:06:00.002Z

Upon encountering the claim that some non-statist doctrine (e.g., anarcho-capitalism) is practically unsafe due to its radical character, it is worthwhile to point to the glaring radicalism of every form of statism. Having thus suggested, however, that it is not radicalism per se that is a problem with any given socio-economic doctrine, it is even more worthwhile to underscore that statism is not simply radical, but radical in its incoherence. It seems a very fitting description for the theory that claims, among others:

1. That the only sure way of protecting oneself against violence, aggression and coercion is to help institute and continually support a vast, monopolistic apparatus of institutionalized violence, aggression and coercion.

2. That the only sure way of protecting one’s private property rights is to help institute and continually support a coercive entity whose representatives do not own any of the said entity’s assets, and yet arrogate to themselves the right to expropriate any private property owner for the purposes whose utility it is up to them to appraise.

3. That the free market economy, whose participants – in order to prosper – have to supply one another with productive goods and services, as well as bear the full financial responsibility for the potential failures of their actions, can survive only when subjected to the regulation of a monopolistic group of non-producers, who can always shift the costs of their failures onto the shoulders of producers.

4. That statist coercion is necessary to enforce contracts, and yet the alleged “social contract” that is supposed to establish the state needs no meta-state to enforce it, thus effectively becoming a self-enforcing anomaly.

5. That the wielders of any given monopolistic apparatus of compulsion and aggression use it out of altruistic motives, but if they were to stop using coercive methods (political activity) and instead turn to voluntary methods (market activity), their altruism would be immediately supplanted by base, greed-driven egoism.

6. That states, institutions responsible for some 200 million cruel deaths in the 20th Century alone, are supposed to offer protection from “private criminals,” who even in their most organized form of international mafia networks never managed to take even the tiniest fraction of the statist death toll.

7. That the state of anarchy among individuals, each of which can generally finance his activities out of his private pocket only, would lead to an intolerable escalation of violence and bloodshed, but the state of anarchy among states, each of which can impose the costs of its activities (including warfare) on private individuals, is at least a tolerable and relatively peaceful arrangement.

8. That the lack of an external, monopolistic enforcer of agreements among individuals would lead to endless conflict, but the lack of an external, monopolistic enforcer of agreements among various organs of the state does not prevent them from cooperating effectively and even benevolently.

9. That ceding the task of maintaining justice onto an entity that is both monopolistic and coercive will not lead to it continually perverting justice in its favor.

10. That the notion of checks and balances whereby the rulers control the ruled and the ruled control the rulers does not violate the principle of Occam’s razor, suggestive of the vision in which a single group of self-ruling individuals keeps itself in peaceful balance just fine.

11. That the ruled are wise enough to choose their rulers, but not wise enough to choose the way to use their own money.

12. That a pair of travelers bumping into each other in the middle of a desolate forest do not immediately get at each other’s throats only because they fear being punished by the state.

13. That an institution which forcibly imposes its protective services on others, unilaterally determines their price and excludes all competition in this area will not attempt to benefit from initiating conflicts or letting them develop rather them resolving them or preventing their occurrence.

14. That compulsory expropriation of an individual’s private property need not be considered as a violation of anyone’s rights (given unilaterally determined “due monetary compensation”), but refusing to give up a portion of one’s independently created or contractually acquired belongings is a straightforward violation.

15. That political rights precede property rights, which presumably means that the supposed original social contract was concluded by a bonfire in a cave and written down on the cave wall, or else the conditions of the pre-contract world allowed for creating the capital necessary to (at least) house the social contractors and provide them with ink and paper in some mysterious, propertyless way.

16. That having a sufficiently large clientele turns what is normally considered a robbery into what is commonly accepted as part of a necessary social service.

17. That a relatively small group of people is capable of possessing more knowledge and making more informed decisions with regard to directing the activities of any given society than the whole rest of the society in question.

18. That the notion of equality before the law leaves place for functional privileges.

19. That unconditional respect for the principle of non-aggression is “absolutist,” but unconditional respect for state-legislated law is not.

20. That the prevalence of statism indicates the advantageousness of statism, as if the same could not be once said about astrology, witch-hunting, slavery and legal racial discrimination.

21. That each of the above assertions is solidly justified, both theoretically and empirically, while the negation of any of them lies essentially beyond the pale of reasonable discussion.

Having enumerated these (or other) reasons, it is worthwhile to confront the statist with the task of defending the allegedly moderate character of the doctrine he espouses. And even if he bites the bullet on this one and acknowledges statism’s radicalism, one should unhesitatingly confront him with another, equally difficult task – that of defending statism’s putative coherence. If he admits failure on this score as well, we should not be intellectually surprised, but we might at least feel tactically satisfied.

[Reprinted from Strike-The-Root.com]

Well-Informedness and rationality: a philosophical overview

2010-02-23T23:59:00.006Z

There is a strong tendency in modern moral philosophy to impose restrictions on the range of desires that are to count as genuinely contributive to the desirer’s welfare. Perhaps the most frequent among such proposals is that only appropriately “informed” or “rational” desires are to count. I shall argue that the philosophical assumptions that underlie such suggestions suffer from the influence of equilibrium methodology and thus fall prey to the same shortcomings as it does. I shall also point to the similarities between the Austrian approach to rationality and the concept of “satisficing” (under a particular interpretation), which entered moral philosophy from the rational choice literature. Finally, I shall note that one crucial aspect of rationality that is ordinarily taken by the Austrians to be implicit in human action (i.e., the ability to grasp the logical relationship between the concepts that comprise the content of one’s aims and desires) should not be considered as such.

[Read More]

Syndrom moralnej dysocjacji

2010-02-19T20:17:00.003Z

Jak świat długi i szeroki, myślenie znacznej części społeczeństw na tematy gospodarcze zdaje się być obciążone przypadłością, którą można by określić jako syndrom moralnej dysocjacji. Syndrom ten streścić można w następujących dwóch tezach: 1) światopogląd moralny jednostki jest wysoce rozczłonkowany i labilny, a to, który jego człon wypłynie na powierzchnię, uwarunkowany jest przyjęciem przez jednostkę takiej lub innej roli 2) pozornie przeciwstawne cele moralne (bądź elementy światopoglądu moralnego) nie mogą być realizowane w obrębie jednej roli.

Nie zamierzam dociekać tutaj, jakie są źródła tak znacznego rozpowszechnienia się rzeczonej przypadłości. Być może pewną rolę odgrywa tu błędne przenoszenie na grunt moralny zasady podziału pracy albo uproszczone myślenie na temat społeczeństw w kategoriach klasowych, oderwane od rzetelnej teorii własności. Kilka innych potencjalnych powodów próbowałem też nakreślić w tekście pt. „Imperatyw Kontroli”. Tutaj natomiast chcę skupić się na opisie samego zjawiska i naszkicowaniu jego struktury, co może okazać się pożyteczne w zakresie wypracowywania efektywnych metod uwalniania innych spod jego wpływu.

Wnioski wypływające z przyjęcia pierwszej tezy składającej się na tytułowy syndrom opierają się na argumencie a contrario – skoro centralną rolę w światopoglądzie moralnym przedsiębiorców, właścicieli film i „magnatów” sektora prywatnego odgrywa mgliście rozumiany „interes własny” oraz nieco konkretniej rozumiana „maksymalizacja zysków” (pieniężnych), osią światopoglądu przedstawicieli tzw. „służby publicznej” – a więc polityków, urzędników i biurokratów – musi być równie mgliście rozumiany „interes ogółu” oraz maksymalizacja „zysków moralnych”. Być może budowanie tego rodzaju przeciwieństw bierze się z naturalnej chęci wiary w to, że skoro istnieją osoby zaabsorbowane interesem własnym, muszą też istnieć osoby zatroskane o interes cudzy. Dlaczego więc nie mieliby być to ci, którzy, technicznie rzecz biorąc, nie są w stanie maksymalizować swych zysków finansowych w taki sposób, w jaki robią to posiadacze aktywów kapitałowych, gdyż sami nie są właścicielami zarządzanych przez siebie zasobów, lecz ich kadencyjnymi opiekunami?

Nasuwająca się tu nieodparcie gorzka prawda jest taka, że jakkolwiek kuszące (i może przez to naturalne) jest powyższe rozumowanie, jest ono również zupełnie bezpodstawne. Jeśli nie istnieje żaden niearbitralny powód, by po danej grupie spodziewać się doskonalszego moralnie zachowania (jakim to powodem mogłoby być wywodzenie się z rasy aniołów, ale jakim z pewnością nie są deklaracje wyborcze ani solenne zapewnienia), to należy spodziewać się po niej dokładnie tego, co po wszystkich innych grupach, biorąc jednocześnie poprawkę na środowiskową strukturę pobudek. Władza korumpuje, a władza absolutna korumpuje w sposób absolutny, jeśli zaś przez władzę rozumiemy między innymi brak możliwości bankructwa w przypadku miernego spełniania życzeń swych protegowanych, to istnieją poważne powody, by przedstawicieli sektora publicznego uważać nie tylko za równie samolubnych co przedstawicieli sektora prywatnego, lecz również za dalece mierniejszych w zakresie wypracowywania jakichkolwiek społecznie pożądanych dóbr i usług. Jakkolwiek zdroworozsądkowy i pozornie oczywisty, powyższy wniosek był przez całe tysiąclecia wypierany ze świadomości społeczeństw, o czym świadczyć może fakt, że jego wyraźne i dogłębne wyartykułowanie w wieku XX przez przedstawicieli Szkoły Wyboru Publicznego i Szkoły Austriackiej zostało uznane za nowatorską i odkrywczą obserwację.

Ale nawet w świetle powyższych konkluzji syndrom moralnej dysocjacji nie zwalnia swojego uchwytu. Zdecydowana większość wciąż obstaje przy istnieniu sektora publicznego jako koniecznego dopełnienia dla sektora prywatnego, podchodząc do sprawy jak do transakcji wiązanej – owszem, nadużycia związane z brakiem ograniczeń w postaci rachunku ekonomicznego i możliwości bankructwa są bardzo groźne, ale mimo wszystko jeszcze groźniejszy byłby brak istnienia pewnych form pomocy społecznej, których dostarczyć mogą wyłącznie instytucje pozarynkowe. Niniejsze rozumowanie uwidacznia wpływ drugiej tezy składającej się na tytułowy syndrom – w opinii przyklaskujących jej osób bycie dbającym o zysk przedsiębiorcą wyklucza jednoczesne bycie bezinteresownym i skutecznym dobroczyńcą, a przynajmniej bycie dobroczyńcą równie skutecznym, co państwowy urzędnik.

Innymi słowy, teza ta wymusza przekonanie, że tak jak do wytwarzania zysków pieniężnych niezbędna jest klasa zawodowych przedsiębiorców, tak do przekuwania tychże zysków w społeczny dobrobyt niezbędna jest klasa zawodowych rozdzielców. Żadna z tych klas nie jest w stanie spełniać celów drugiej z uwagi na swoją ściśle ograniczoną rolę moralną, zdeterminowaną przez działalność, w jaką się angażuje. W związku z tym żadna z tych klas nie jest też w stanie przejąć metod działania drugiej, a więc jako że rozdzielcy nie zajmują się wytwarzaniem zysków, a przedsiębiorcy nie są skłonni dobrowolnie oddawać ich części na cele społeczne, ci pierwsi – aby uzyskać konieczne dla swej działalności fundusze – muszą uciec się do rozwiązań przemocowych.

Podobnie jak w przypadku rozumowania wypływającego z tezy pierwszej, powyższy wywód jest całkowicie nieuzasadniony. Jeśli tylko zgodzić się z wyprowadzonym wcześniej wnioskiem, iż struktura pobudek urzędniczych bądź politycznych sprzyja wytwarzaniu społecznie pożądanych dóbr i usług w znacznie mniejszym stopniu niż ta typowa dla sektora prywatnego, tym bardziej nieprawdopodobne staje się twierdzenie, iż świadczyć w odpowiedniej ilości nieodpłatną pomoc społeczną można tylko albo miernie, albo wcale. Innymi słowy, tym bardziej niewiarygodną staje się dychotomia skazująca na wybór pomiędzy systemem pełnej swobody gospodarczej i zerowej pomocy społecznej a systemem ograniczonej swobody gospodarczej zrównoważonej należytym zakresem pomocy społecznej.

Podsumowując, z jednej strony nie jest tak, że byt mający określać świadomość jest fatalnie rozczłonkowany i w pełni zmieniający się wraz ze zmianą ról społecznych, z drugiej zaś strony nie jest tak, że (przynajmniej z pozoru) bardzo odrębne cele nie mogą być realizowane w obrębie jednej roli. Powyższe wnioski, połączone z tymi wypływającymi z rzetelnej analizy ekonomicznej, podważają z kolei tezę o jakiejkolwiek pozytywnej funkcji spełnianej przez podmioty działające na zasadach przemocowych.

Wydawałoby się też, że niniejsze rozważania sugerują, iż zdemaskowanie syndromu moralnej dysocjacji jako zupełnie bezzasadnego uprzedzenia wymaga wcześniejszego uczulenia rozmówcy na konieczność uwolnienia się od innych, bardziej generalnych przypadłości, w znakomity sposób opisanych przez Fryderyka Bastiata – przypadłości patrzenia tylko na to, co widać, nie zaś również na to, czego nie widać, oraz patrzenia tylko na to, co jest, nie zaś również na to, co by być mogło. Wypracowanie jak najskuteczniejszych metod podobnego uczulania stanowi już jednak część szerszej strategii edukacyjnej, którą – jak sądzę – każdy zwolennik dobrowolności i swobody działania musi zaplanować i wykształcić osobiście. W czym wszelkiego powodzenia mu życzę.

Balzac o urzędnikach / Balzac on officials

2010-01-22T15:45:00.001Z

There is a race of quill-drivers, confined in the columns of the budget between the first degree of latitude (a kind of administrative Greenland where the salaries begin at twelve hundred francs) to the third degree, a more temperate zone, where incomes grow from three to six thousand francs, a climate where the bonus flourishes like a half-hardy annual in spite of some difficulties of culture. A characteristic trait that best reveals the feeble narrow-mindedness of these inhabitants of petty officialdom is a kind of involuntary, mechanical, and instinctive reverence for the Grand Lama of every Ministry, known to the rank and file only by his signature (an illegible scrawl) and by his title—“His Excellency Monseigneur le Ministre,” five words which produce as much effect as the il Bondo Cani of the Calife de Bagdad, five words which in the eyes of this low order of intelligence represent a sacred power from which there is no appeal. The Minister is administratively infallible for the clerks in the employ of the Government, as the Pope is infallible for good Catholics. Something of this peculiar radiance invests everything he does or says, or that is said or done in his name; the robe of office covers everything and legalizes everything done by his orders; does not his very title—His Excellency—vouch for the purity of his intentions and the righteousness of his will, and serve as a sort of passport and introduction to ideas that otherwise would not be entertained for a moment? Pronounce the words “His Excellency,” and these poor folk will forthwith proceed to do what they would not do for their own interests. Passive obedience is as well known in a Government department as in the army itself; and the administrative system silences consciences, annihilates the individual, and ends (give it time enough) by fashioning a man into a vise or a thumbscrew, and he becomes part of the machinery of Government.

Jest pewien naród pierzasty, zamknięty w budżecie między pierwszym stopniem szerokości północnej, pod którym leży niby Grenlandia administracyjna, kraj honorariów wynoszących tysiąc dwieście franków, a stopniem trzecim, pod którym zaczyna się strefa cieplejszych honorariów wynoszących od trzech do sześciu tysięcy, strefa umiarkowana, w której gratyfikacja przyjmuje się i kwitnie, pomimo trudności uprawy. Rysem charakterystycznym, który zdradza najlepiej niedołęstwo i tępość umysłu tej rasy służalczej, jest szacunek jakiś mimowolny, machinalny, instynktowy dla tego Dalajlamy wszelkiej władzy, którego urzędnik zna tylko z nieczytelnego podpisu i nazywa jego ekscelencja ministrem. Te trzy słowa znaczą tyle, co Il Bondo Cani kalifa bagdadzkiego i wyobrażają w oczach tej rasy znędzniałej władzę uświęconą, nieodwołalną. Jak papież dla chrześcijan, tak minister w oczach urzędnika jest administracyjnie nieomylny; świetność jego osoby odbija się na jego czynach i słowach oraz na słowach wymówionych w jego imieniu; haft jego munduru okrywa wszystko i uprawnia każdy czyn spełniony z jego rozkazu; tytuł ekscelencja świadczący o czystości jego zamiarów i świątobliwości jego chęci, służy za paszport najdzikszym ideom. Na samo wspomnienie jego ekscelencji, nieboracy owi podejmują się najskwapliwiej tego, czego nie zrobiliby we własnym interesie. Biura mają, tak jak armia, swoje bierne posłuszeństwo: za pomocą tego systematu zagłusza się sumienie, unicestwia człowieka i zmienia go w końcu w śrubę lub muterkę połączoną z machiną rządową.

- Honore de Balzac, "Le Pere Goriot"

Le Guin o patriotyzmie / Le Guin on patriotism

2010-01-15T15:10:00.003Z

Czy nienawidzę Orgoreynu? Nie, dlaczego? Jak można nienawidzić albo kochać kraj? Tibe o niczym innym nie mówi, ale ja tego nie rozumiem. Znam ludzi, znam miasta, wioski, wzgórza, rzeki i skały, wiem, jak jesienią słońce zachodzi za pewnym polem w górach, ale jaki sens ma przecinanie tego wszystkiego granicą i nadawanie temu nazwy po to, żeby przestać to kochać od linii, gdzie nazwa przestaje obowiązywać? Co to jest miłość do swojego kraju? Czy to oznacza nienawiść do innych krajów? W takim razie to nic dobrego. Może to po prostu miłość własna? W takim razie to nic złego, ale nie należy z tego robić cnoty ani profesji... Kocham wzgórza domeny Estre, tak jak kocham życie, ale taka miłość nie zna granicy, za którą zaczyna się nienawiść. A poza tym jestem, mam nadzieję, ignorantem.

Hate Orgoreyn? No, how should I? How does one hate a country, or love one? Tibe talks about it; I lack the trick of it. I know people, I know towns, farms, hills, and rivers and rocks, I know how the sun at sunset in autumn falls on the side of a certain plowland in the hills; but what is the sense of giving it a name and ceasing to love where that name ceases to apply? What is love of one’s country; is it hate of one’s uncountry? Then it’s not a good thing. Is it simply self-love? That’s a good thing, but one mustn’t make a virtue of it, or profession… Insofar as I love life, I love the hills of the Domain of Estre, but that sort of love does not have a boundary-line of hate. And beyond that, I am ignorant, I hope.

- Ursula Le Guin, "Left Hand of Darkness"

Kundera o emocjonalnym kiczu

2010-01-08T23:28:00.005Z

Tam, gdzie przemawia serce, nie wypada, aby rozum zgłaszał wątpliwości. W krainie kiczu panuje dyktatura serca. Ale uczucie, które budzi kicz, musi być takie, aby mogły je podzielać masy. Dlatego kicz nie może się opierać na sytuacji wyjątkowej, ale na podstawowych obrazach, które ludzie mają wbite w świadomość: niewdzięczna córka, odtrącony ojciec, dzieci biegnące po trawniku, zdradzona ojczyzna, wspomnienie pierwszej miłości. Kicz wyciska dwie łzy wzruszenia. Pierwsza łza mówi: jakie to piękne, dzieci biegnące po trawniku! Druga łza mówi: jakie to piękne, wzruszyć się wraz z całą ludzkością dziećmi biegnącymi po trawniku! Dopiero ta druga łza robi z kiczu kicz. Braterstwo wszystkich ludzi świata można zbudować wyłącznie na kiczu.

(...) Kiedy wyobraziła sobie, że świat radzieckich kiczów miałby się stać rzeczywistością, a ona miałaby w niej żyć, mróz jej chodził po plecach. Bez najmniejszego wahania wybrałaby życie w rzeczywistym reżymie komunistycznym z wszystkimi jego prześladowaniami i kolejkami po mięso. W rzeczywistym komunistycznym świecie da się żyć. W świecie spełnionego komunistycznego ideału, w tym świecie uśmiechniętych idiotów, z którymi nie mogłaby zamienić słowa, w ciągu tygodnia umarłaby z przerażenia.

- Milan Kundera, "Nieznośna Lekkość Bytu"

Samuel o władzy / Samuel on power

2010-01-04T15:20:00.003Z

Oto jest prawo króla mającego nad wami panować: Synów waszych będzie on brał do swego rydwanu i swych koni, aby biegali przed jego rydwanem. I uczyni ich tysiącznikami, pięćdziesiątnikami, robotnikami na roli swojej i żniwiarzami. Przygotowywać też będą broń wojenną i zaprzęgi do rydwanów. Córki wasze zabierze do przyrządzania wonności oraz na kucharki i piekarki. Zabierze również najlepsze wasze ziemie uprawne, winnice i sady oliwkowe, a podaruje je swoim sługom. Zasiewy wasze i winnice obciąży dziesięciną i odda ją swoim dworzanom i sługom. Weźmie wam również waszych niewolników, niewolnice, waszych najlepszych młodzieńców i osły wasze i zatrudni pracą dla siebie. Nałoży dziesięcinę na trzodę waszą, wy zaś będziecie jego sługami. Będziecie sami narzekali na króla, którego sobie wybierzecie, ale Pan was wtedy nie wysłucha.

This is what the king who will reign over you will do: He will take your sons and make them serve with his chariots and horses, and they will run in front of his chariots. Some he will assign to be commanders of thousands and commanders of fifties, and others to plow his ground and reap his harvest, and still others to make weapons of war and equipment for his chariots. He will take your daughters to be perfumers and cooks and bakers. He will take the best of your fields and vineyards and olive groves and give them to his attendants. He will take a tenth of your grain and of your vintage and give it to his officials and attendants. Your menservants and maidservants and the best of your cattle and donkeys he will take for his own use. He will take a tenth of your flocks, and you yourselves will become his slaves. When that day comes, you will cry out for relief from the king you have chosen, and the Lord will not answer you in that day.

(1 Sam 8: 11-18)

Cudzes - Zabobony urzędnicze

2010-01-03T17:09:00.003Z

URZĘDNIK. Urzędnicy w ścisłym słowa znaczeniu, tj. członkowie państwowej biurokracji, wykonującej władzę (w przeciwieństwie do pracowników upaństwowionych przedsiębiorstw) są potężną klasą, złożoną w większości z pasożytów i wyzyskiwaczy. Nowsze badania wykazały, że w dziejach często są okresy, w których urzędnicy wyzyskują w okrutny sposób twórczych pracowników; tak było w dawnym Egipcie, tak jest dzisiaj w krajach komunistycznych. Ale i w innych liczba i potęga klasy urzędników stale rośnie.

Aby ukryć pasożytniczy charakter swojej klasy, urzędnicy szerzą zabobony, mówiące o “państwie”, “władzy”, “klasie” itp., podczas gdy chodzi w rzeczywistości o nic innego niż o interesy ich klasy. Urzędnicy mają bowiem naturalną skłonność do mnożenia się jak króliki. Aby zapewnić posady swoim kuzynom i przyjaciołom, starają się, by ukazywały się coraz nowe ustawy i rozporządzenia. Klasa urzędników jest rodzajem raka społecznego, który rozrasta się kosztem zdrowego organizmu i - jak rak - zabije go, jeśli się nie położy tamy jego rozwojowi. Obalenie zabobonów szerzonych przez urzędników jest warunkiem przynajmniej częściowego uwolnienia społeczeństwa od wyzysku.

- o. J. M. Bocheński, "Sto zabobonów"

Jak pomagać potrzebującym? Krótka refleksja osobista.

2009-12-30T23:51:00.004Z

Zgodnie ze stanowiskiem nazywanym priorytaryzmem, w pierwszej kolejności powinno się pomagać tym, którzy znajdują się w najgorszej sytuacji materialnej. Biorąc pod uwagę obowiązywanie prawa malejącej użyteczności krańcowej, nie należałoby uznawać, że jest to stanowisko nierozsądne – prawdopodobnym jest, że pomoc dla tych, których najbardziej podstawowe potrzeby nie są zaspokojone, przyniesie bardzo znaczny wzrost społecznej użyteczności, dużo większy, niż na przykład dawanie kosztownych prezentów milionerom.

Uznawszy jednak, co stoi powyżej, zadać należy kluczowe w tym kontekście pytanie: jak pomagać tym najbardziej potrzebującym i kto miałby się tym zająć? Zgodnie z rozróżnieniem Oppenheimera mamy tu do wyboru dwie opcje: opcję polityczną, czyli opartą na przymusowej redystrybucji, oraz opcję ekonomiczną, opartą na dobrowolności i kontraktowości lub charytatywności. Pierwszą z tych opcji są w stanie bezpośrednio realizować jedynie politycy oraz urzędnicy, pośrednio zaś wyborcy, drugą natomiast jest w stanie realizować każdy, niezależnie od wieku, stanu i zasobności portfela.

Początkowo mogłoby się wydawać, że kontrolowany przez polityków aparat przemocy i przymusu może być skutecznym gwarantem tego, że część bogactwa wypracowywanego przez posiadający odpowiednie pobudki i możliwości segment społeczeństwa trafi do tych grup, które z rozmaitych, często niezawinionych względów nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swych najbardziej zasadniczych potrzeb. Zanim jednak udzieli się powyższemu rozumowaniu aprobaty, trzeba odpowiedzieć sobie na dwa odnośne pytania: jakie mogą być pozostałe konsekwencje tego rodzaju wymuszonej redystrybucji (również te długofalowe i początkowo niewidoczne) oraz jakie mamy powody, aby ufać w jej wydajne i bezinteresowne nadzorowanie?

W niniejszym tekście chcę zasugerować, że konsekwencje politycznie przeprowadzanego rozdziału dochodu społecznego są wyłącznie negatywne. Po pierwsze, użyteczność stanowi wielkość psychologiczną, mierzalną jedynie na skali porządkowej i jedynie przez odczuwający jej wzrost lub spadek podmiot, a więc w pułapkę tego, co Hayek określił jako „zgubna pycha rozumu” wpadają wszyscy ci, którzy twierdzą, że pewna (politycznie wymuszona) strata zamożnych może być obiektywnie niższa niż odpowiadający jej zysk ubogich. Skąd na przykład wiadomo, że ubogi nie wyda przyznanego mu zasiłku w sposób nie do końca przemyślany, choćby na doraźną rozrywkę, tym samym pogarszając jeszcze bardziej swoją sytuację, i skąd wiadomo, że zamożny nie gromadzi ogromnej sumy pieniędzy po to, by sfinansować bardzo kosztowną operację medyczną niezbędną dla ocalenia życia lub zdrowia jego bądź kogoś z jego rodziny? Owszem, prawo malejącej użyteczności krańcowej jest logicznie nienaruszalne, ale nie zmienia to faktu, iż istnieją subiektywnie postrzegalne progi użyteczności, po przekroczeniu których konkretne dobra i usługi zmieniają swą klasę przynależności. Przykładowo – nawet jeśli dziesiąty milion dolarów ma mniejszą użyteczność dla jego posiadacza niż dziewiąty milion dolarów, nie oznacza to, że jedenasty milion ma dla niego mniejszą użyteczność niż dziesiąty milion, jeśli wzmiankowana wcześniej operacja kosztuje właśnie jedenaście milionów. Widzimy tu, jak fundusze wchodzące w skład klasy „środków na nieokreślone wydatki” po przekroczeniu pewnego progu wielkości przechodzą do klasy „środków na niezbędną operację medyczną”. Żaden organ polityczny nie jest w stanie zgromadzić (czy raczej gromadzić na bieżąco) całości informacji dotyczących tego rodzaju niuansów jednostkowych istnień, a nawet gdyby któryś był w stanie, to ogromne koszta jego obsługi oraz jego głęboko totalitarny charakter winny odwieść każdego człowieka dobrej woli od prób stworzenia podobnej instytucji.

Po drugie, przemocowe metody rozdzielania społecznego dochodu oddziałują w sposób negatywny na strukturę pobudek wszystkich grup społecznych. Po stronie ubogich niszczą one motywację do szukania i rzetelnego wykonywania produktywnej pracy, budują natomiast skłonność do zdobywania i trwonienia rozdysponowywanych przez klasę urzędniczą subsydiów. Po stronie zamożniejszych zaś obniżają one dążność do maksymalizacji zysków, będących odzwierciedleniem przedsiębiorczości danej osoby oraz wdzięczności wyrażanej przez jej klientów, których potrzeby zostały skutecznie zaspokojone. Ponadto rezultatem stosowania powyższych metod jest erozja naturalnych, oddolnych więzi społecznych, tradycyjnie stanowiących najłatwiej dostępne źródła bezinteresownej dobroczynności, wśród których można wymienić więź rodzinną, sąsiedzką, koleżeńską oraz ogólnoludzką. Ujmując rzecz krotochwilnie, ale prawdziwie: po co mam wchodzić w związek małżeński z kobietą lub mężczyzną, jeśli mogę wejść w związek małżeński z państwem? Po co budować serdeczne relacje ze swoimi sąsiadami, jeśli mogę wejść w polubowny układ z aparatem urzędniczym? Bardziej ogólnymi, obejmującymi wszystkie grupy dochodowe przejawami powyższej tendencji są między innymi: podwyższenie się społecznej preferencji czasowej, a więc mniejsza skłonność do oszczędzania i inwestowania, ograniczenie budowania struktury kapitałowej (odpowiedzialnej za wzrost krańcowej produktywności pracy, wzrost liczby miejsc pracy oraz podnoszenie się realnych płac), a także typowe dla myślenia w kategoriach politycznych nastawienie na krótki okres, szybkie zyski, zwiększanie swego teraźniejszego przychodu kosztem nadmiernego eksploatowania dostępnego kapitału oraz życie na cudzy rachunek wbrew woli drugiej strony.

Po trzecie wreszcie, trudno wyobrazić sobie moralne uzasadnienie dla siłowego zaboru czyjejś uczciwie zdobytej własności, jako że przemoc jest przeciwieństwem argumentacji i uzasadniania. Na polu wymuszanej redystrybucji w sposób nie do końca zrozumiały wyróżnia się często kwestie materialne i pieniężne, nie posuwając się na ogół do włączania w proces politycznego rozdzielnictwa rzekomo niezasłużonych przewag fizycznych czy intelektualnych. Jak retorycznie pyta Walter Block, czemu zwolennicy „sprawiedliwości społecznej” nie opowiadają się na przykład za przymusową redystrybucją zdrowych organów? W końcu możliwe jest życie z jednym płucem lub z jedną nerką, a jeśli poświęcenie drugiej może ocalić komuś życie, to czyż nie jest hipokryzją uporczywe obstawanie za zachowaniem jej dla siebie? W przypadku orędownika politycznych metod pomagania potrzebującym tego rodzaju postawa istotnie zdaje się być obłudna, ale sama reakcja jest jak najbardziej zdrowa i naturalna – świadczy ona bowiem o tym, że dany człowiek szanuje tak swoją, jak i cudzą integralność cielesną, której naruszenie oznaczałoby, iż naruszający przyznaje sobie dokładnie te same prawa, jakich pozbawia ofiarę swej agresji (co, przyjmując, że zasady moralne obowiązują wszystkich w równym stopniu, wikła agresora w sprzeczność logiczną, a więc uniemożliwia racjonalne uzasadnienie jego postępowania). Warto byłoby, aby z owego szacunku dla nienaruszalnej integralności ludzkiego ciała wynikał także szacunek dla równie nienaruszalnej integralności ludzkiej własności.

Trzeba w tym miejscu zwrócić uwagę, że żadne z wyżej wspomnianych zagrożeń ani negatywnych następstw politycznych metod zaspokajania potrzeb nie odnosi się do ich ekonomicznych odpowiedników. Zdanie się na dobrowolność, kontraktowość i charytatywność nie utrudnia akumulacji kapitału, sprzyja tworzeniu się naturalnych więzi społecznych, nie gasi w ludziach inicjatywy i pracowitości ani nie wystawia kogokolwiek na niebezpieczeństwo ulegnięcia „zgubnej pysze rozumu”. Wydawać by się więc mogło, że nie istnieje żadna przewaga procedur politycznych, jaką można by przytoczyć w niniejszym kontekście, i że w związku z tym zadowalająco odpowiedzieliśmy sobie na tytułowe pytanie. Innymi słowy, odpowiedź na zagadnienie „co jest w stanie pomóc potrzebującym” brzmiałaby: szacunek dla praw własności prywatnej, podział pracy, niska preferencja czasowa, przedsiębiorczość, prywatna filantropia, praca, wiedza, kapitał i przede wszystkim swoboda działania, która jest sine qua non całej reszty wymienionych tu elementów.

Ktoś mógłby jednak w tym punkcie zaoponować, twierdząc, że powyższe rozwiązanie przecenia ludzką naturę. Wątpliwość, o której myślę, mogłaby pewnie zostać wyrażona w następujący sposób: większość ludzi jest zbyt samolubna, interesowna lub zwyczajnie leniwa, by wykrzesać z siebie ilość dobroczynności niezbędną do wspomożenia wszystkich tych, który z przyczyn niezawinionych nie są w stanie zaoferować społeczeństwu jakichkolwiek dóbr i usług o wartości rynkowej. Prywatna dobrowolność i charytatywność daje jedynie szansę, może nawet znaczną szansę, że potrzebujący a nie będący w stanie zaoferować nic w zamian poza swą wdzięcznością otrzymają niezbędną pomoc, podczas gdy metody polityczne, oparte na przymusie, oferują gwarancję takiej pomocy – i w tym przejawia się ich istotna przewaga. Powyższe argumenty zatem, jakkolwiek teoretycznie niezawodne, przegrywają w starciu z realnością niedoskonałej ludzkiej natury.

Zarzut tak postawiony jest dość powszechnie stosowany przez sympatyków etatyzmu i politycznych metod rozwiązywania problemu ubóstwa, jest on jednak w istocie nieuświadomionym zarzutem pod adresem właśnie etatyzmu i politycznej redystrybucji prywatnego mienia. Trzeba sobie uświadomić, że każda wyrażająca go osoba musi stawić czoła następującemu dylematowi: jeśli gatunek ludzki jest naprawdę tak egoistyczny i nieczuły, jak chciałby o nim myśleć formułujący obiekcję, to od owych przywar w żadnym stopniu nie są wolni pracownicy państwowego aparatu oferującego tak zwane „usługi społeczne”; nie chcąc więc być niekonsekwentnym, trzeba przyjąć, że pracownicy ci wykorzystują ubogich poprzez próby uczynienia z nich roszczeniowo nastawionej klienteli wyborczej, która posłuży umocnieniu ich władzy i kontroli nad mieniem politycznie nieustosunkowanych prywatnych właścicieli. O ile więc ci ostatni mogą zaspokoić swą chciwość i egoizm wyłącznie na drodze pokojowego zaopatrywania innych w oczekiwane przezeń dobra i usługi, co jest rzeczą jednoznacznie (nawet jeśli niezamierzenie) pozytywną, ci pierwsi mogą folgować swej interesowności i zaborczości poprzez stosowanie wobec innych przemocy i poprzez wysysanie sił witalnych z sektora produktywnego, w cyniczny sposób pozorując troskę nad cierpiącymi nędzę. W świetle powyższej obserwacji niedoskonała natura nawet najpazerniejszego i najniewrażliwszego kapitalisty okazuje się dużo doskonalsza niż niedoskonała natura stwarzającego nawet najlepsze pozory polityka bądź urzędnika.

Jeśli natomiast uznać przedstawicieli państwowego aparatu pomocy społecznej za autentycznie zatroskanych losem żyjących w skrajnym ubóstwie, wówczas rozwiązaniem optymalnym byłoby uświadomienie im, jak wiele niekorzystnych, wyżej opisywanych konsekwencji powoduje istnienie rzeczonego aparatu, i o ile lepiej byliby oni w stanie zrealizować swoje zamiary jako prywatni przedsiębiorcy lub osoby zatrudnione w prywatnych przedsiębiorstwach, które procent swoich dochodów obecnie zawłaszczany pod przymusem w formie podatków wykorzystywałyby w celu tworzenia bądź wspierania odpowiednich fundacji charytatywnych. Jeżeli zaś osoby te zasugerowałyby w odpowiedzi, że z chwilą przejścia do sektora prywatnego utraciłyby one swój samarytański etos, nietrudno byłoby domyślić się, jak niewiele jest w ich postawie szczerości.

Podsumowując, w obu powyższych scenariuszach całkowite porzucenie środków politycznych i przemocowych zaowocowałoby znacznie lepszymi rezultatami, również – a może zwłaszcza – dla tych najuboższych. Z niniejszym wnioskiem, który jest jednocześnie zwieńczeniem mojej osobistej refleksji nad pytaniem postawionym w tytule, chciałbym pozostawić zarówno wszystkich przyjaciół dobrowolności działania, jak i skłonnych do przemyślenia swego stanowiska zwolenników etatyzmu.

30 grudnia 2009

O blaskach i cieniach demokratycznego podejmowania decyzji gospodarczych

2009-12-07T00:31:00.006Z

Zdaniem ekonomisty i filozofa libertariańskiego Hansa-Hermanna Hoppego, demokracja – rozumiana jako ustrój polityczny – jest najbardziej hołubionym ze świeckich bożyszcz współczesności. Twierdzi on również, że jest to bożyszcze, które w spektakularny sposób zawiodło pokładane weń przez jego wyznawców nadzieje. Niezależnie jednak od tego, czy teza Hoppego jest prawdziwa, deklaratywne uwielbienie dla demokracji w świecie nie wydaje się słabnąć – nieczęsto słyszy się stwierdzenia, że świat stał się już zanadto demokratyczny; przeciwnie – bezustannie słyszy się głosy, że demokracji jest wciąż za mało, przy czym wypowiedzi takie zdają się padać coraz częściej w odniesieniu do kontekstu nie politycznego, a gospodarczego. Cóż dokładnie miałyby jednak oznaczać wspomniane nawoływania do „demokratyzacji gospodarki”? Przeszczepiając z gruntu politycznego definicję demokracji jako formy rządów, w której reprezentanci większości decydują o losach ogółu, można przypuścić, że na gruncie gospodarczym miałaby ona oznaczać prymat decyzji rzeczonych reprezentantów nad decyzjami indywidualnych właścicieli co do sposobu wykorzystania posiadanych przez tych drugich zasobów. Nakreśliwszy powyższą definicję, warto zastanowić się, czy możliwe jest moralne bądź ekonomiczne (efektywnościowe) uzasadnienie jej treści.

W pierwszej kolejności skupię się na kwestiach moralnych. Prawdopodobnie najważniejsze pytanie, jakie należy sobie zadać w tym kontekście, brzmi: jaka procedura jest w stanie uzasadnić objęcie danego zasobu w czyjekolwiek prywatne posiadanie? Najpowszechniejszą odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź lockowska, która, jak osobiście sądzę, ma silne, choć rzadko przywoływane źródła kartezjańskie – otóż z „myślę” wynika nie tylko „jestem”, lecz również „posiadam”, posiadam swój umysł oraz kontrolowane przezeń ciało. A skoro tak, to posiadaniem swoim obejmuję także swoje czyny, czyli pracę swojego ciała i umysłu. Aby uniknąć arbitralności w przerwaniu powyższego łańcucha implikacji, trzeba też uznać, że naturalne prawo własności przenika z wyżej wzmiankowanej pracy na owoce tejże – poprzez powiązanie i „zmieszanie” swej pracy z bezpańskimi zasobami naturalnymi, stajemy się ich jedynymi prawowitymi właścicielami. Jako tacy uzyskujemy również możliwość przekazania swych praw własności dowolnie wybranym osobom na drodze wymiany, darowizny bądź spadku.

Niniejsza lockowsko-kartezjańska perspektywa wydaje się najbardziej obiecującą nie tylko ze względu na swój zdroworozsądkowy charakter i wewnętrzną spójność, ale też z uwagi na to, jak chwiejne i niezadowalające są wszelkie wobec niej alternatywy. Założenie na przykład, że naturalne prawo do użytkowania danej puli zasobów posiada ogół mieszkańców danego obszaru, nie jest w stanie wyzwolić się z pułapki arbitralności – bo też o jakim obszarze mówimy? Gdzie przebiegają jego granice i kto miałby je wyznaczyć? Na podstawie jakich niedowolnych kryteriów możemy zdefiniować grupę rzekomo mającą przyrodzone prawo do kolektywnego użytkowania danego asortymentu dóbr naturalnych? Nie wydaje się, aby istniała jakakolwiek logicznie uzasadnialna odpowiedź na powyższe pytania.

Inne podejście mogłoby sugerować, że ziemskie surowce należą do ogółu racjonalnych mieszkańców planety i w związku z tym w kwestii wykorzystania dowolnego z nich władzę decyzyjną powinien posiadać każdy człowiek. To stanowisko wymaga jednak nie tylko podparcia się wątpliwą i trudną do umotywowania kolektywistyczną metafizyką, ale jest też zupełnie nierealizowalne z praktycznego punktu widzenia – codziennie ludzie rodzą się i umierają, a wielu z nich ma bardzo chwiejne i labilne skale preferencji; jaki kształt i jaki skład miałoby więc przyjąć walne zgromadzenie decydujące o takim bądź innym wykorzystaniu globalnych zasobów? Ponadto, czy w zatwierdzaniu danego wyboru obowiązywałaby rzeczone zgromadzenie zasada jednomyślności, czy może zasada większości? I co należałoby począć z przyszłymi pokoleniami – czyż każde orzeczenie podjęte przez ogół żyjących nie ograniczałaby praw decyzyjnych tych, którzy dopiero nadejdą? Jak wreszcie zebrać opinie wszystkich uprawnionych do ich wyrażania i wspólnego wprowadzania w życie? Ktoś mógłby zasugerować wykorzystanie w tym celu instytucji demokracji przedstawicielskiej, ale zgodnie z rozpatrywanym stanowiskiem tego rodzaju instytucje musiałyby być uprzednio stworzone na mocy globalnego postanowienia bezpośredniego, a wciąż nie wiadomo, w jaki sposób można by do takiego postanowienia doprowadzić. Podsumowując, alternatywy wobec lockowsko-kartezjańskiej analizy powstawania oraz propozycji uzasadniania praw własności okazują się niedostateczne. Co więcej, jako że analiza lockowsko-kartezjańska sama w sobie nie budzi zastrzeżeń natury logicznej, tym solidniejsze stają się przesłanki do uznania jej za prawdziwą.

Kolejne pytanie brzmi więc teraz: czy istnieją jakiekolwiek inne powody, niezwiązane z teorią własności, które mogłyby umotywować twierdzenie, iż większa grupa jednostek, które nie wniosły żadnego uzgodnionego wkładu w produktywne przekształcenie danej puli zasobów, może w imię swoich interesów wykorzystać rzeczone zasoby, znosząc tym samym wyłączność decyzyjną ich pierwotnego posiadacza? Naturalnie nie wystarczy tu powołać się na liczby – jak błyskotliwie wyraził to filozof moralny John Taurek, same w sobie „liczby się nie liczą”. Z kolei ekonomista Walter Block często posługuje się następującym eksperymentem myślowym: wyobraź sobie, że do twojego domu wpada tuzin nieznajomych jegomościów i bierze się za wynoszenie twoich sprzętów domowych. Kiedy protestujesz, grożąc wezwaniem służb ochronnych, jeden z nieproszonych gości odpowiada: „Chwileczkę, jesteśmy przecież wszyscy dobrymi demokratami. Rozsądźmy ten spór na drodze głosowania”. Nie sądzę, aby bezzasadnym było wyciągnięcie z powyższego scenariusza wniosku, że pojawiający się w nim rabusie postanowili nie tylko ograbić swą ofiarę, ale też w szyderczy sposób ubliżyć jej inteligencji. Skoro zaś „liczby się nie liczą”, w zasadniczej ocenie moralnej danego zjawiska (tzn. wyrażającej wobec niego aprobatę bądź dezaprobatę, bez wnikania w jej głębię) nie liczy się też jego skala, a jako że ustrój demokratyczny można porównać z upośrednionym, wielkoskalowym odpowiednikiem scenariusza przedstawionego przez Blocka, jak najbardziej zasadnym staje się pytanie, czy i narzucona odgórnie demokracja nie jest formą rabunku powiązanego z potwarzą dla inteligencji rabowanego.

Alternatywą dla teorii prawno-naturalnej jest teoria utylitarystyczna, obrońca „demokratyzacji gospodarki” mógłby więc argumentować, że każdy prywatny właściciel powinien liczyć się z ewentualnością bycia wywłaszczonym, jako że podobne wywłaszczenie służyć może maksymalizacji społecznej użyteczności, pożądanej tak ze względów moralnych jak i ekonomicznych. Niestety, piętą achillesową utylitaryzmu jest jego uderzające podobieństwo do występujących w ekonomii neoklasycznej modeli równowagowych, polegające na zaniżaniu, upraszczaniu bądź ignorowaniu w analizowanych scenariuszach wymiaru czasowego oraz kwestii niepewności przyszłości. Nie odnoszę się tu już nawet do zarzutu głoszącego, że użyteczność jest wielkością psychologiczną, mierzalną jedynie na skali porządkowej i jedynie przez odczuwający jej wzrost lub spadek podmiot, z czego wynika, iż niemożliwe jest dokonywanie międzyosobowych porównań użyteczności (czego wymagałoby ekonomiczne uzasadnienie jakiegokolwiek przymusowego zaboru bądź redystrybucji prywatnego mienia). Mam tu raczej na myśli negatywne pokłosie utylitaryzmu wynikające ze stwarzania niebezpiecznych precedensów, których szkodliwość objawia się w pełnej krasie dopiero z upływem czasu.

Innymi słowy, nawet jeśli można by było obiektywnie zawyrokować, że dany akt demokratycznie zatwierdzonej redystrybucji znacznie zwiększył całkowitą społeczną użyteczność, prawdopodobnym następstwem akceptacji tego rodzaju działań byłaby znaczna erozja szacunku dla praw własności, a co za tym idzie pogorszenie się klimatu dla przedsiębiorczości, akumulacji kapitału, inwestycji i ogólnie myślenia długofalowego. W zamian upowszechnieniu uległyby krótkowzroczność, roszczeniowość i ochota na pasożytnicze bogacenie się cudzym kosztem. W świetle powyższych obserwacji nie wydaje się nierozsądnym przypuszczenie, że przyjęcie podejścia utylitarystycznego w odniesieniu do kwestii praw własności doprowadzi w dłuższej perspektywie do obniżenia się całkowitej społecznej użyteczności. Biorąc pod uwagę miejsce intencji w piekielnym planie budowlanym, nie jest to wcale przypuszczenie paradoksalne.

Póki co nie znajdujemy więc uzasadnienia dla demokratycznego dysponowania tym, co niegdyś będąc bezpańskie, zostało następnie w sposób produktywny przekształcone przez indywidualnych przedsiębiorców. Istnieje jednak osobliwy argument głoszący, iż jako że pracownicy dowolnej firmy w sposób produktywny użytkują kapitał zgromadzony przez jej właściciela, stają się tym samym tejże firmy współwłaścicielami i otrzymują prawo współdecydowania o kierunku jej rozwoju. Argument ten, posiłkujący się wspomnianą wcześniej lockowską zasadą uzyskiwania praw własności na drodze zagospodarowywania zasobów niczyich, pomija fakt, iż zasada ta nie odnosi się do zasobów, które weszły już w czyjeś posiadanie. To, jakie kompetencje decyzyjne uzyskuje użytkownik nieposiadanego przez siebie mienia, wynika wyłącznie z umowy zawartej uprzednio pomiędzy właścicielem a użytkownikiem, i jeśli w umowie takiej nie znalazła się żadna wzmianka dotycząca ewentualnego współdecydowania o losie użytkowanego mienia, wówczas całość kompetencji w tym zakresie pozostaje w ręku właściciela.

Słabą stronę wyżej opisywanego argumentu można też ukazać za pomocą następującego reductio ad absurdum: załóżmy, że w pierwszym scenariuszu firma produkująca dany towar płaci właścicielowi pojazdu ciężarowego za przewóz ładunku do punktu docelowego. Załóżmy dalej, że drugi scenariusz różni się od pierwszego tylko tym, że to firma jest właścicielem pojazdu ciężarowego, wynajmującym kierowcę do jego obsługi. Wedle zwolennika tezy, iż zasada lockowska obowiązuje nawet po produktywnym przekształceniu danego dobra przez jego pierwszego użytkownika, kierowca powinien uzyskać udziały w firmie w drugim, ale nie w pierwszym scenariuszu, choć to w drugim scenariuszu firma ponosi dodatkowe koszty związane z konserwacją pojazdu, a wkład kierowcy w operację przewozu jest dużo mniejszy.

Patrząc natomiast na czysto efektywnościową stronę omawianej tezy, należy zauważyć, że stoi ona w całkowitej opozycji do korzyści płynących z zastosowania zasady podziału pracy. Skuteczny przedsiębiorca nieprzypadkowo staje się głównym decydentem w założonej lub nabytej przez siebie firmie. Jego pozycja jest rezultatem ewolucyjnego procesu oddolnej selekcji osób najlepiej spełniających funkcje składające się na dziedzinę przedsiębiorczości: pozyskiwanie informacji rynkowej, zdobywanie funduszy na zakup środków produkcji, przewidywanie niepewnej przyszłości, dokonywanie rachunku ekonomicznego i budowanie sprawnej struktury organizacyjnej. Są to funkcje kluczowe dla zaistnienia i prawidłowego działania firmy, dla której przedsiębiorca jest tym, czym dla organizmu ludzkiego jest mózg. Wyobraźmy sobie teraz (odrobinę personifikując), co mogłoby się zdarzyć, gdyby pozostałe części ciała, użytkujące przecież ten sam „organiczny kapitał” co mózg, poczęły rościć sobie prawo do współdecydowania o przebiegu procesów kognitywnych. Wyobraźmy sobie, co mogłoby się stać, gdyby majtkowie zażądali od kapitana prawa do gremialnego kierowania kursem okrętu. Wyobraźmy sobie, co mogłoby nastąpić, gdyby wszystkie osoby, które dobrowolnie zatrudniły się w danej firmie na konkretnych stanowiskach – inżynierów, technologów, robotników, sekretarzy, księgowych, menedżerów – zadeklarowały nagle, że wszystkim im należy się część kompetencji kierowniczych. Nietrudno przewidzieć, iż we wszystkich powyżej naszkicowanych scenariuszach skutkiem byłby chaos, rozpad dotychczas działającej struktury organizacyjnej i w najlepszym razie bardzo znaczne straty wydajności, a w najgorszym razie bankructwo przedsiębiorstwa.

Trzeba też zauważyć, że tak naprawdę każdemu zainteresowanemu przysługuje możliwość współdecydowania o losach wybranego podmiotu gospodarczego poprzez zainwestowanie weń własnego kapitału i zostanie udziałowcem. Demokracja obowiązuje zatem wśród tych, którzy gotowi są podjąć obowiązki i brzemiona przedsiębiorcy, ale nie wśród tych, którzy dobrowolnie przyjęli powinności innego rodzaju, również bardzo istotne, lecz skupiające się wokół wypełniania poleceń, a nie ich wydawania. Podsumowując, sukces gospodarczy możliwy jest tylko wtedy, gdy każdy wykonuje ten rodzaj pracy, na którym zna się najlepiej, i gdy nie usiłuje ingerować w wybory tych, którzy wykonują swoje, odmienne zadania.

Na koniec należy wspomnieć, że istnieją oczywiście niepolityczne, oparte na dobrowolności, a więc nie budzące moralnych wątpliwości formy demokratycznego zarządzania podmiotami ekonomicznymi – w wolnym społeczeństwie, w którym nikomu nie przysługują polityczne fawory, każdy ma możliwość swobodnego działania w organizacji o dowolnym kształcie, pod warunkiem, że organizacja ta nie inicjuje wobec nikogo agresji. Każdy więc, kto wierzy, iż w osobie wykonującej dowolny zawód drzemią umiejętności przedsiębiorcy i biznesowego decydenta, może w wolnym społeczeństwie założyć kooperatyw pracowniczy bądź wstąpić do podobnej organizacji, a następnie konkurować na równych zasadach z firmami o wertykalnej strukturze. Demokratyczny sposób podejmowania decyzji gospodarczych jest więc dopuszczalny (a dla osób o określonych preferencjach może być wręcz korzystny), ale jest też wtórny wobec poszanowania dla praw własności i nie może ingerować w ich rynkowe rozłożenie.

Inną niepolityczną i nieposiłkującą się przemocą formą demokracji jest także to, co Ludwig von Mises określił mianem „demokracji rynkowej”, gdzie każdy ma możliwość wyrażenia swojego głosu poprzez korzystanie lub wstrzymanie się od korzystania z usług dowolnego oferenta. Co niezmiernie istotne, w makroskali demokratyczny charakter rynku opiera się na zasadzie większości (w największej obfitości wytwarzane będą te dobra i usługi, na które popyt wyraża większość), ale w mikroskali opiera się na zasadzie jednomyślności (pomyślne przeprowadzenie każdej transakcji rynkowej wymaga zgody wszystkich uczestniczących stron). Demokracja rynkowa jest zatem jedną wielką grą o sumie pozytywnej; dobrowolność partycypacji w jej strukturach świadczy o tym, że wszyscy zainteresowani – tak wśród kupujących, jak i sprzedających – preferują stan potransakcyjny od stanu przedtransakcyjnego, co jednoznacznie znamionuje wzrost całkowitej społecznej użyteczności.

Konkludując, wydaje się, że rację mają ci, którzy wyrażają wątpliwości względem politycznych metod zarządzania gospodarką, choćby były to i metody demokratyczne. Z drugiej jednak strony, z finalnych uwag zawartych w niniejszym artykule wynika, że wszystkie użyteczne, odpolitycznione rodzaje demokracji rozkwitają tam, gdzie ekonomia opiera się w pełni na dobrowolności, kontraktowości i szacunku dla praw własności prywatnej. Każdy zatem, kto pragnie współuczestniczyć w nadawaniu gospodarce kierunku i kształtu, winien czynić jak najszerszy użytek ze swej roli nie wyborczej, lecz konsumenckiej.

30.10.09

The Control Imperative

2009-12-07T00:23:00.004Z

The most intriguing riddle of statism, and at the same time the most important intellectual challenge that faces every friend of liberty, can perhaps be summarized in the following question: Why has statism indisputably taken over the world, given that it is a position both immoral, based on unjustifiable violence, and economically inefficient?

Many ingenious yet inadequate answers have been proposed to this question. By way of referring to some of them, I would like to present in the following text a possibly novel perspective, which might be able to shed at least a dim light on some of the relevant, but as yet unexplained issues.

One of the reasonable though insufficient responses points to the role played by the propaganda apparatus, including state-licensed media and nationalized education system. Admittedly, the apparatus in question plays a significant role in grounding statism in the consciousness of the public and in neutralizing any alternatives to it, primarily by means of distorting the concepts used in describing the surrounding socio-economic reality--but this is just a description of the symptoms rather than an identification of the causes of the underlying disease. Why have the great human masses allowed a comparatively small group possessed of despotic and parasitical mentality to put them in the state of such ideological bondage? It would seem that more resistance could be expected of beings endowed with reason and independent subjectivity. In other words, it could be expected that statism and attachment to the natural order would spread around the world in at least equal proportions.

Another rather unconvincing response draws on the alleged fact that aggression and violence always constitute a faster, easier and more profitable path. Yes, perhaps faster, but not necessarily less risky. Yes, perhaps easier and more profitable, but only in the short term. An aggressor can derive undeniable profits from his acts of aggression, but antagonizing the whole environment will bring him indisputable losses. In other words, the optimal environment for him is definitely not a jungle in which everybody lies in wait for everybody else, even among the members of the same robber band. Those who believe in the Hobbesian myth would say in reply that this is precisely the reason for the triumph of statism--the jungle is replaced by a chain-and-truncheon-induced order. But the more insightful know that ceding the possibility of initiating violence into the hands of a monopoly not only does not liquidate the jungle, but also deepens the savagery and viciousness that prevails in it--for out of the tribe of predators emerges a select group of arch-predators, bent on eliminating every possibility of bottom-up defense through disarming their subjects and imposing on them the costs of their own aggressive actions. Another thing to mention in this connection is that smaller, “private” aggressors can continue to prosper in the statist jungle, since their numerous presence in the society gives the ruling aggressors a perfect pretext for imposing successively higher tributes on their subjects (collected, needless to say, for the purpose of “fighting crime” and “increasing security”).

So why do we live in the statist wilderness, grown on the soil of, speaking absolutely literally, “the worst form of government”? As we all know, respect for property rights, free competition, diminishing time preference and the subsequent accumulation of capital, will in the long run be universally serviceable, helping also those of parasitical and criminal persuasion. That is why even such individuals should not have it in their interest to nip the abovementioned phenomena in the bud, which has nonetheless been happening through ages, with only minute historical intermissions. Furthermore, even the most ignorant and selfishly-oriented groups should retain the consciousness that a minimum of honest work in the system of freedom of action will earn them, not in the immediate, but also not in the very distant future, a level of well-being incomparably higher than that available as a result of erecting coercive systems of large-scale redistribution. Finally, it is not the case that the abovementioned groups routinely harbor ill will or an active and vicious urge to harm others--how then shall we explain such widespread support for statism even among essentially undepraved people?

On my private bench of the accused, next to selfish human nature, stupefying propaganda and economic ignorance (whose guilt I consider to be only partial and even unnecessary), I would like to seat another culprit--this element of human nature that I would call “the control imperative.” I would describe the control imperative as a natural tendency of most people to approve of controlling the actions of others and a spontaneous inclination to try to engage in such practices. What is important is that it need not be physical control--most often it is visual, or, more broadly, informational control. Perhaps the most common manifestations of the phenomenon in question are nosiness and gossip. Huge multitudes of people are eager to poke their noses into the lives of others--both those of their most immediate neighbors as well as those of the so-called “celebrities” and icons of mass culture. What is typical of the individuals who succumb to the control imperative is that they are progressively less concerned with themselves and their own desires, but progressively more concerned with the desires of others, as well as the means of their satisfaction that they have at their disposal. Consequently, we should not associate the described phenomenon with the aforementioned egoism, since a paradigmatic egoist does not care about the lives of others and finds no interest in them, thus not needing to exhibit any sort of regulatory urge.

As was correctly pointed out by Ludwig von Mises in The Anti-Capitalistic Mentality, the fundamental source of what I termed the control imperative is envy and malice, oftentimes coupled with a hypocritical rationalization, according to which the superior position enjoyed by some must necessarily result from an act of fraudulent appropriation of what (for rather unspecified reasons) is taken to belong rightfully to others. The strength of the above-mentioned rationalization is often so great that the rationalizers indeed begin to believe that a higher standard of living available to certain groups is not a well-deserved reward for their diligence and resourcefulness, or even a gift of propitious fate, but an unjustly acquired privilege, which should be accessible to all. The appetite grows while eating, especially if it is others who are eating, whereas we are just licking our lips behind the restaurant window.

And yet, nonetheless, even the most convoluted and two-faced rationalization is usually incapable of putting to rest the overwhelming feeling that the forcible expropriation of the “privileged” is to be considered an extremely wicked and undignified deed, or at least an action that is likely to bring severe ostracism upon the expropriator and hence should be thought of as prudentially inadvisable.

That is why the easiest way to transform purely visual or informational control into physical control is to cede the task of creating the latter onto external forces, especially those working at the behest of an impersonal and de facto ownerless entity. No other institutions are better suited for such a cession than the institutions of representative democracy--their character allows an envious and greedy individual to merge his own envy and greed with that exhibited by millions of others, and then use it as the material to forge a redistributionist system by the hands of those who can no longer be called robbers hired by Mr. Lazybones to loot the resources of Mr. Diligent, but should be called the executors of the common will instead. As soon as this happens, all potential pangs of conscience and fears of ostracism disappear--acts of plunder and predation (henceforth known as acts of rectification) are no longer committed by any particular, individual person, but only by a vast, collective immaterial entity, whose corporeal representatives are to be regarded as tools of historical justice. The whole process is complemented by far-reaching ritualization of the actions of the abovementioned entity, as well as by the attendant series of semantic distortions, which make unequivocal identification of aggression, violence, coercion, theft and enslavement (let alone successful elimination of these phenomena) incomparably more difficult than it was before.

At this point we should ask ourselves the question: What is the source of the aforementioned envy, malice and willingness to compare oneself with others, associated with the desire to lay one’s hands on another’s property? That, of course, is a huge and hard question. Perhaps some part of the answer may lie in connection with evolutionary reasons--noticing that others enjoy a higher standard of living, and consequently higher chances of passing their genes into the future, creates in many a natural eagerness to gain similar opportunities in the most convenient manner, even if that means forcible extraction. It is also possible that the territorial instinct has some significance in this context, suggesting that the better-equipped “territory” of one’s neighbor is a potential threat to one’s own habitat, which, being much poorer, would inevitably get absorbed in the event of a confrontation. Or perhaps we should seek the reason in our unique status of beings endowed with free will, ambition and self-love? Such an explanation seems to be suggested by the story of original sin: Let us remember that Eve plucked the forbidden fruit in order to indulge her informational possessiveness, unable to bear the thought that the Lord knows something that she and her husband are ignorant of. Thus, the control imperative appears to be the oldest and the most dangerous vice of humankind.

In the concluding paragraphs of this article, it is worthwhile to think of what might lead to the universal disappearance of this vice, since there seems to be no question that its decay on an individual or even group level is not unheard of. After all, we become friends of liberty and members of pro-liberty groups precisely as a result of combating the said weakness. One optimistic answer could be: The solution is education, reliable and uncontaminated with statist indoctrination; the kind of education that is becoming more and more available thanks to the Internet, a boundless area of informational freedom, so far untouched by the specter of accreditation and censorship. However, even though I am most hopeful about the growing and intellectually salutary influence of the global web, I do not believe that education is able to eliminate on a mass scale what is probably hard-wired into human nature. Not all of us are born with the potential to understand certain matters, and I am afraid that it is one of these things that ultimately cannot be changed.

On the other hand, I think that what shall eventually bring the doom of the control imperative will be the further development of defense technology. We already have at our disposal both technologies of mass destruction (nuclear weapons) as well as some means of protection against total destruction (anti-ballistic missiles, nuclear shelters). What we still lack, however, is efficient methods of individual, personal defense. The disastrous rule “nec Hercules contra plures” still makes it the case that a peacefully inclined individual cannot effectively withstand the depredations of the statist apparatus of coercion. But let us imagine, drawing for a moment on the most clichéd science fiction scenarios, that some ingenious inventors come up with a prototype of a personal protective field generator, field impenetrable by any forces known to science (think of the monolith from “2001: A Space Odyssey” or of the experiments conducted by Nikola Tesla). Though fictional today, this is not a logically impossible scenario. The dissemination of such an invention would lead to the ultimate dissolution of the practicability of violence-based solutions, just as the dissemination of the Internet rendered any censorial attempts directed against the free flow of information unfeasible. The only alternatives would then be: barricading oneself in one’s indestructible shell and returning to coarse self-sufficiency or engaging in voluntary and contractual cooperation, based on the division of labor, free competition and unbridled entrepreneurship. The precise shape that the adherents of the latter alternative would give to the abovementioned system of voluntary collaboration remains an open question--however, the crucial change would be that the control imperative would perhaps not be completely eliminated from human nature, but it would become generally powerless, and it would henceforth be a vain effort to try to uphold the practices based on it.

A pessimistic addendum to the above scenario could read: Global voluntarism would last only as long as one revolutionary invention were not followed by another, nullifying the benefits brought by its predecessor. As above--such a development of events is not logically impossible. But even bearing in mind various dark forecasts we should not forget that the ultimate tone of the speculations contained herein is positive, for their final conclusion states: Logic does not protest against, while historical experience is sympathetic to the thesis that the fruits of human reason are oftentimes able to rein in the fruits of human vice. And with this positive conclusion I would like to leave all the friends of liberty.

[Reprinted from Strike-The-Root.com]

Free Will and Preactions

2009-12-07T00:20:00.003Z

Metaphysical libertarianism (hereafter ML) is the doctrine that human beings possess free will, that free will is incompatible with determinism, and that determinism is false. I argue that the philosophical viability of political and economic libertarianism (hereafter PEL) depends on the viability of ML. Compatibilism is the doctrine that determinism is compatible with free will, and hence possibly also with PEL. I attempt to undermine this contention by exploring the relationship between compatibilism and prepunishment – i.e., the practice of punishing people before their commission of a crime. I make a claim that considerations of prepunishment, as well as related advance actions, which I collectively call “preactions”, not so much reveal and underscore the radical consequences of compatibilism, but rather, firstly, threaten its collapse into hard determinism, and secondly, cast a shadow of suspicion on determinism itself, thus opening some new, promising avenues for ML, and, by implication, securing the philosophical foundations of PEL...

[Read More]

The Ratchet Effect and the Future of Liberty

2009-12-07T00:06:00.005Z

The so-called ratchet effect, described most comprehensively by Robert Higgs [1], is the phenomenon of rapid government growth in the face of crises, followed by a lack of its proportional reduction in the post-crisis stage. Hitherto investigated primarily through the lens of historical analysis, it also opens broad – and probably still largely unexplored – opportunities for praxeological research.

By reflecting on the past century and the beginnings of the present one, one immediately notices that creating occasions for “ratcheting up” the size of the government was a (perhaps unintended) gift bestowed by some political factions upon other political factions – the beginnings of wide-scale American twentieth-century statism, whose pinnacle was the introduction of income tax and the establishment of the FED, paved the way for the Great Depression and, consequently, for the New Deal; economic downturns associated with the outbreaks of World Wars I and II provided public legitimacy for unprecedentedly deep and mostly irreversible regulations; the bursting of the credit bubble inflated by the FED prompted the powers that be to make attempts at fighting the resultant chaos with an even more intensive use of the same statist means that had originally led to its emergence.

Thus, we can see that the ratchet effect is a historical fact, a fact that currently finds yet another corroboration right in front of our eyes. Should it lead us to the depressing conclusion that we are helpless against the ever-growing Leviathan? Personally, I would recommend not losing hope, not only because hope dies last, but also because, at least in the case under consideration, it has knowledge on its side. The ratchet effect is a historical observation, not an apodictic law of praxeology. There have been times in the most recent history when statism actually shrunk and receded – a fine example would be the happenings in the countries of the former Soviet Bloc at the turn of the 80s and 90s. And yet, a pessimist could claim that these happenings were perfectly consonant with what could be expected in the period following a protracted crisis spanning the entire era of real socialism – admittedly, it is true that statism receded, but not quite to the pre-war level. So the “ratcheting-up” effect did take place after all.

The above remark should inspire an optimist to further the elaboration of the ratchet effect theory on the basis of a meticulous praxeological analysis: if one can classify as a crisis not only a relative and temporary downturn taking place within the framework of a given economic regime, but also the whole period of a regime based on economically misbegotten foundations, then a completely different periodization of history becomes possible (and in the long run, perhaps even a complete reversal of its disturbing tendencies). The point is to make the public regard any putative post-crisis stage as an extension of the crisis – which is possible at least insofar as the feeling of living through a crisis is subjective (for example, a hermit would not regard shortages of electricity and gas as indications of a crisis, and, conversely, a citizen of Lichtenstein would presumably be disturbed by the emergence of welfare state mechanisms in his everyday environment).

For instance, if Poles in the early 90s had been generally aware that it is only the tip of the statist iceberg that had melted away, they could have pressed for further (and quicker) dismantling of the post-communist molochs, as well as for a much broader expansion of the area of free human action. Consequently, the Polish privatization plan could have been done in a Rothbardian [2], rather than a Balcerowicz-esque fashion.

In other words, as long as the feeling of crisis, as well as the firm conviction that the cause of crisis is statism, are present in public opinion, it should be possible to implode every consecutive incarnation of a statist regime, each of which is more liberal than the previous one, but not yet liberal enough (i.e., still unacceptably repressive of human freedom, and hence “crisis-like”). Given the possibility of the above scenario, there exists a viable way of shrinking the Leviathan to a minimum, or even eliminating it altogether (depending on which of these options is acceptable for the general populace – that is, the implementation of which of them would be taken as an indication that the crisis of freedom is finally over). Here we are dealing with the reverse ratchet effect, brought about by a change in the perception of politico-economic processes – instead of interpreting them as a series of alternating crises and periods of normalization, we see in them a cascade of accumulating and ever-growing slumps (which admittedly shrink over certain narrow time intervals, but also consistently expand over the long run).

Again, a pessimist could say that at present nothing indicates that the second of the abovementioned conditions necessary for the reversal of statization – that is, the awareness that the cause of crisis is precisely statism, or, more specifically, monetary socialism – could be met by contemporary American society. The inauguration of the President-elect, and hence the inauguration of the notorious “stimulus plan”, based on curing the disease by ingesting more of the poison responsible for its onset, was greeted with general applause and tears of joy. They, in Central Europe – the pessimist might say – got their chance to trigger the reverse ratchet effect twenty years ago. We, in America, will not get our chance even today.

And yet, I think that even faced with such gloomy observations, there is no reason to be defeatist. Appearances notwithstanding, the moment of breaking the veil of economic delusions seems closer every day.

Firstly, today we have at our disposal a wonderful area of informational freedom, in which reliable, logical knowledge does not need accreditation and need not be afraid of censorship, while its scope, breadth and speed of dissemination know no limits. This area is the Internet. We should not downplay it too rashly as something that we have known for years and that (allegedly) has already become a commonplace medium. Internet is still a less influential source of information than TV, radio or print. Moreover, the consolidation of certain environments and the creation of certain repositories of knowledge (including those associated with the Austrian school of economics) is still a relatively new and rapidly expanding phenomenon, even on the short timescale of the World Wide Web’s existence.

Secondly, the persuasive power of the academic world, including its part that has long been in the service of statism, is on a continual decrease. It is the result of the good old law of diminishing marginal utility – today, higher education is a mass phenomenon, rightly losing its aura of elitism and intellectual prestige. The more we approach our own education from a healthy distance, the more distanced we can become from the influence of various television or press experts, pundits and talking heads – which is a most positive phenomenon, indicative of independent thinking. Furthermore, as some suggest [3], we are soon to witness a revolutionary expansion of distance learning, followed by the ultimate breakdown of the academic cartel and the nationalized accreditation system, whose result will be a radical growth of respect for the kind of knowledge that is uncomfortable for the statists.

Thirdly and finally, the globally rising aversion to imperialistic and neocolonial actions, such as the American aggression in Iraq and the Russian interferences in Georgia and Chechnya, may eventually lead to the intensification of secessionist tendencies worldwide, including the regions whose inhabitants have hitherto expressed no such claims. It should be a welcome phenomenon for all those who contend that political and administrative fragmentation is conducive to free economy, fair competition and monetary discipline [4].

To sum up, despite gloomy appearances, the future should be seen in bright colors. Although the American crisis will deepen – and it is hard to forecast how long it will last – it should culminate with the correct identification of the causes of disease, and then, perhaps – if enthusiasm luckily meets knowledge – we shall witness the largest reverse ratchet effect ever recorded in the annals of history.

28.01.09

[1] Robert Higgs, Crisis and Leviathan: Critical Episodes in the Growth of American Government (Oxford University Press, 1987)
[2] Murray N. Rothbard, ‘How and How Not To Desocialize’, Review of Austrian Economics, Vol. 6, No. 1 (1992): 65-77.
[3] http://www.lewrockwell.com/north/north8.html
[4] Zob. np. Murray N. Rothbard, ‘Nations By Consent: Decomposing the Nation-State’, Journal of Libertarian Studies, Vol. 11, No. 1 (1994): 1-10.

Imperatyw Kontroli

2009-12-06T23:53:00.004Z

Centralną zagadką etatyzmu, a tym samym najpoważniejszym intelektualnym wyzwaniem, jakie stoi przed każdym przyjacielem wolności, jest kwestia streszczająca się w pytaniu: dlaczego etatyzm bezspornie zawładnął światem, skoro jest to stanowisko zarówno niemoralne, oparte na niemożliwej do uzasadnienia przemocy, jak i ekonomicznie niewydajne?

Na to pytanie istnieje wiele odpowiedzi pomysłowych, ale nieadekwatnych. Odnosząc się do kilku z nich, w tekście niniejszym chciałbym naszkicować pewną nową perspektywę, która, być może, pozwoli rzucić choć mdłe światło na kilka odnośnych, a dotychczas niewyjaśnionych zagadnień.

Jedną ze zbyt prostych i zdecydowanie niewystarczających jest odpowiedź wskazująca na rolę aparatu propagandy, w tym koncesjonowanych mediów oraz upaństwowionego szkolnictwa. Owszem, rzeczony aparat pełni rolę ważną w ugruntowywaniu etatyzmu w świadomości społecznej oraz neutralizowaniu alternatyw poprzez psucie i bakierowanie pojęć, ale nie wyjaśnia swojej własnej żywotności. Dlaczego wielkie masy ludzkie pozwoliły stosunkowo niedużej grupie o mentalności despotyczno-pasożytniczej na założenie sobie tego rodzaju ideologicznego kagańca? Po istotach będących z natury rzeczy niezależnymi podmiotami można by przecież oczekiwać większego oporu. Innymi słowy, można by oczekiwać, że etatyzm i przywiązanie do ładu naturalnego rozprzestrzenią się w świecie w co najmniej równych proporcjach.

Nieprzekonująca jest też odpowiedź, zgodnie z którą agresja i przemoc stanowią zawsze ścieżkę szybszą, łatwiejszą i korzystniejszą. Może szybszą, ale niekoniecznie mniej ryzykowną. Może łatwiejszą i korzystniejszą, ale tylko w krótkiej perspektywie. Agresor może czerpać niezaprzeczalne zyski z agresji, ale niewątpliwe straty przyniesie mu zantagonizowanie całego otoczenia. Innymi słowy, optymalnym środowiskiem nie jest dla niego dżungla, w której każdy czyha na każdego, nawet wśród członków tej samej grupy rozbójniczej. Wierzący w mit hobbesowski odpowiedzieliby, że właśnie to jest powodem tryumfu etatyzmu – dżunglę zastępuje wymuszony pałką i łańcuchem ład. Bardziej wyrobieni wiedzą jednak, że scedowanie możliwości inicjacji przemocy w ręce monopolu nie tylko nie likwiduje dżungli, ale też pogłębia panującą w niej dzikość i brutalność – bo oto z plemienia drapieżników wyłaniani są arcy-drapieżnicy, rugujący wszelkie możliwości naturalnej obrony poprzez rozbrojenie swych poddanych, a także obciążający tychże poddanych kosztami wszystkich swych agresywnych działań. Inną sprawą jest to, że również pomniejsi, „prywatni” agresorzy w dalszym ciągu prosperują w etatystycznej dżungli, gdyż ich liczna obecność w społeczeństwie jest dla rządzących agresorów głównym pretekstem dla nakładania na swych poddanych coraz większych danin (przeznaczanych – nie trzeba dodawać – na „wzmacnianie bezpieczeństwa” i „walkę z przestępczością”).

Dlaczego zatem żyjemy w etatystycznej puszczy, wyrosłej na glebie, mówiąc całkowicie literalnie, „najgorszego z możliwych ustrojów”? Nie powinno budzić zastrzeżeń twierdzenie, że szacunek dla praw własności, swobodna konkurencja oraz malejąca preferencja czasowa, pociągająca za sobą budowanie struktury kapitałowej, będą w ujęciu długofalowym służyły wszystkim, włączając jednostki o umysłowości pasożytniczej i kryminalnej. Dlatego nawet ci ostatni nie powinni mieć interesu w dławieniu powyższych zjawisk w zarodku, co jednak odbywało się przez wieki, z drobnymi tylko w skali historycznej przerwami. Co więcej, nawet w gruncie rzeczy samolubne i niezorientowane masy powinny zachowywać świadomość, iż minimum uczciwej pracy w systemie swobody działania zapewni im w nie natychmiastowej, ale też nie bardzo odległej perspektywie dobrobyt wielokrotnie przekraczający to, na co mogą liczyć wskutek stworzenia wielkoskalowych systemów redystrybucyjnych, czyli wskutek gremialnego zaproszenia do podziału (rzadkich i szybko wyczerpujących się) łupów. Nie jest wreszcie tak, że w wyżej wspomnianych masach drzemie zła wola, czynna chęć szkodzenia drugiemu i rutynowego podstawiania mu nogi – skąd zatem tak rozpowszechnione wśród zasadniczo niezdeprawowanych osób poparcie dla etatyzmu?

Na ławie oskarżonych, obok sobkowskiej natury ludzkiej, propagandowego tumanienia, „życiowej krótkowzroczności” oraz szeroko rozpowszechnionej, a rzekomo nieuleczalnej ekonomicznej ignorancji (których winę sam uważam tylko za częściową, a nawet niekonieczną), chciałbym posadzić kolejnego winowajcę – ten element natury ludzkiej, który nazwałbym „imperatywem kontroli”. Imperatyw kontroli opisałbym jako naturalną skłonność większości ludzi do wyrażania aprobaty względem kontrolowania cudzych poczynań oraz do samodzielnego uprawiania podobnej praktyki. Co ważne, nie musi być to oczywiście kontrola fizyczna – najczęściej jest to kontrola wizualna czy, szerzej, informacyjna. Prawdopodobnie najpospolitszymi przykładami rzeczonego zjawiska są wścibstwo i plotkarstwo. Wielkie rzesze ludzkie lubią zaglądać w cudze żywota – zarówno w te należące do znajdujących się za miedzą sąsiadów, jak i w te należące do tzw. „osób publicznych” i ikon kultury masowej. Dla imperatywu kontroli znamienne jest to, że podległe mu osoby w coraz mniejszym stopniu zajmują się sobą i tym, co wystarczałoby do zaspokojenia ich własnych potrzeb, a w coraz większym stopniu tym, jakie potrzeby – i jakie możliwości ich zaspokojenia – znajdują się w zasięgu innych. Nie jest to więc zjawisko, które powinniśmy wiązać ze wspomnianym wcześniej egoizmem, gdyż wzorcowy egoista nie dba o życie innych i nie interesuje się nim, toteż wcale nie musi wykazywać jakichkolwiek zapędów kontrolerskich.

Jak słusznie wskazał w „Mentalności antykapitalistycznej” Ludwig von Mises, podstawowym źródłem tego, co nazwałem imperatywem kontroli jest zazdrość i zawiść, nierzadko połączona z obłudną racjonalizacją, zgodnie z którą lepsza pozycja jednych wynika z oszukańczego zawłaszczenia sobie tego, co (z bliżej nieokreślonych powodów) należało się drugim. Siła rzeczonej racjonalizacji jest często tak wielka, że racjonalizujący istotnie zaczynają wierzyć, że wyższy poziom życia innych nie jest zasłużoną nagrodą za pracowitość i przedsiębiorczość, albo nawet efektem pomyślnego losu, lecz nieuczciwie zdobytym przywilejem, który powinien być udziałem wszystkich. Apetyt rośnie w miarę jedzenia, zwłaszcza, gdy to inni jedzą, a my oblizujemy się za szybą restauracji.

Ale – mimo wszystko – nawet najbardziej pokrętna i dwulicowa racjonalizacja nie jest zazwyczaj w stanie zlikwidować w danej osobie poczucia, że odebranie „uprzywilejowanym” ich własności przemocą byłoby rzeczą bądź to nikczemną i nielicującą z ludzką godnością, bądź to rzeczą niebezpieczną i grożącą społecznym ostracyzmem. Dlatego kontrolę wizualną czy informacyjną najłatwiej przekształcić w kontrolę fizyczną cedując zadanie jej stworzenia na siły zewnętrzne, najlepiej działające z ramienia bytu bezosobowego i de facto bezpańskiego. Żadne inne instytucje nie nadają się lepiej do podobnej cesji, niż instytucje demokracji przedstawicielskiej. Pozwalają one zawistnej i pożądliwej jednostce zlać swoją własną zawiść i pożądliwość z tą wyrażaną przez miliony innych, a następnie wykuć z niej system redystrybucyjny rękami tych, których nie można już nazwać rabusiami wynajętymi przez Leniwieckiego celem zagrabienia zasobów Skrzętnickiego, tylko egzekutorami Woli Ludu. I wówczas znikają wszelkie wyrzuty sumienia czy strach przez ostracyzmem – czynami rozbójniczymi i grabieżczymi (zwanymi odtąd czynami naprawczymi) nie kala się już żadna konkretna osoba, a jedynie wielki, kolektywny byt urojony, którego cieleśni przedstawiciele są już wyłącznie narzędziami sprawiedliwości dziejowej. Procesu dopełnia daleko posunięta rytualizacja działań rzeczonego bytu oraz towarzysząca jej neosemantyzacja, które sprawiają, że jednoznaczna identyfikacja agresji, przemocy, przymusu, złodziejstwa i zniewolenia (a co dopiero likwidacja tych zjawisk) staje się nieporównanie trudniejsza, niż wcześniej.

W tym miejscu należy zadać pytanie: skąd bierze się wspomniana zazdrość, zawiść i skłonność do porównywania się z innymi, powiązana z pragnieniem położenia ręki na cudzej własności? To oczywiście wielkie i trudne pytanie. Być może rolę grają tu względy ewolucyjne – dostrzeżenie, iż inni cieszą się wyższym poziomem życia, a tym samym większymi szansami na pomyślne przekazanie swych genów w przyszłość, w wielu budzi naturalną ochotę, aby w najdogodniejszy sposób zdobyć podobne szanse, choćby nawet przez siłowe odebranie ich innym. Możliwe też, że pewne znaczenie ma w tym kontekście zmysł terytorialny, podpowiadający, że lepiej wyposażone „terytorium” sąsiada stwarza potencjalne zagrożenie dla naszego własnego, które, będąc dużo uboższym, zostałoby niechybnie wchłonięte w razie ewentualnej konfrontacji. A może przyczyny powinniśmy upatrywać raczej w naszym szczególnym statusie bytów obdarzonych wolą, ambicją i miłością własną? Takie wyjaśnienie zdaje się sugerować opowieść o grzechu pierworodnym: pamiętajmy, że Ewa zerwała zakazany owoc celem pofolgowania swej informacyjnej zaborczości, nie mogąc znieść myśli, że Pan Bóg wie coś, czego nie wie ona sama i jej mąż. Imperatyw kontroli zdaje się być zatem najstarszą i najgroźniejszą przywarą człowieka.

Na koniec warto jednak zastanowić się, co mogłoby doprowadzić do uniwersalnego zaniknięcia tej przywary. Bo to, że możliwy jest jej zanik w skali jednostkowej czy nawet grupowej, nie ulega jakiejkolwiek wątpliwości – zwolennikami wolności i członkami stronnictw wolnościowych stajemy się przecież właśnie w wyniku zwalczenia w sobie rzeczonej słabości. Jedna, optymistyczna odpowiedź mogłaby brzmieć: rozwiązaniem jest edukacja, rzetelna i niezanieczyszczona etatystyczną indoktrynacją. Taka, jaką w coraz większej skali i w coraz większym zakresie oferuje Internet, bezgraniczny obszar informacyjnej swobody, nie znający widma akredytacji i cenzury. Ja jednak, o ile jestem jak najlepszej myśli co do rosnącego i intelektualnie zbawczego wpływu globalnej sieci, nie wierzę, że edukacja jest w stanie masowo unicestwić to, co zakodowane jest w ludzkiej naturze. Nie wszyscy rodzimy się z potencjałem zrozumienia pewnych rzeczy, i obawiam się, że tego nie jest w stanie zmienić nic.

Myślę za to, że zagładę imperatywu kontroli przyniesie ostatecznie dalszy rozwój technologii obronnej. Dysponujemy już dziś zarówno technologiami totalnego zniszczenia (broń jądrowa), jak i pewnymi sposobami obrony przed totalnym zniszczeniem (wyrzutnie antyrakietowe, schrony atomowe). Nie dysponujemy wciąż natomiast skutecznymi metodami obrony osobistej, jednostkowej. Feralna zasada „nec Hercules contra plures” wciąż sprawia, że pokojowo nastawiona jednostka nie jest w stanie efektywnie przeciwstawić się zmasowanemu naporowi etatystycznego aparatu przemocy. Wyobraźmy sobie jednak, czerpiąc przykłady choćby z najbardziej przechodzonych scenariuszy fantastyczno-naukowych, że wynaleziony zostaje wytwornik osobistego pola ochronnego, nieprzenikalnego dla jakichkolwiek znanych człowiekowi sił (na myśl przychodzi monolit z „Odysei Kosmicznej 2001”, ale również eksperymenty Nikoli Tesli). Choć na dziś dzień fikcyjny, nie jest to scenariusz logicznie niemożliwy. Rozpowszechnienie się takiego wynalazku doprowadziłoby de facto do ostatecznego zaniku wykonalności rozwiązań przemocowych, tak jak rozpowszechnienie się Internetu doprowadziło do zaniku wykonalności rozwiązań cenzorskich. Jedynymi alternatywami stałyby się wówczas: zabarykadowanie się w swej niezniszczalnej skorupie i powrót do siermiężnej samowystarczalności albo dobrowolna i kontraktowa kooperacja, oparta na podziale pracy, swobodnej konkurencji i nieskrępowanej przedsiębiorczości. To natomiast, jaki kształt nadaliby owemu systemowi dobrowolnej współpracy zwolennicy alternatywy drugiej, pozostaje kwestią otwartą – kluczową zmianą byłoby to, że imperatyw kontroli nie zostałby może wyrugowany z natury ludzkiej, ale stałby się w ogromnej mierze bezsilny, i czczym wysiłkiem byłyby dalsze próby kultywowania opartych na nim praktyk.

Pesymistyczna dopowiedź do powyższego scenariusza mogłaby brzmieć: globalny woluntaryzm trwałby tak długo, jak długo po jednym rewolucyjnym wynalazku nie pojawiłby się kolejny, niwelujący działanie pierwszego. Jak powyżej – taki rozwój wydarzeń również nie jest logicznie niemożliwy. Ale nawet mając na uwadze rozmaite czarne prognozy nie powinniśmy zapominać, że ostateczny ton powyższych spekulacji jest pozytywny – wyłaniający się z nich wniosek brzmi bowiem: „logika nie protestuje, a doświadczenie historyczne jest wręcz przychylne tezie, że owoce ludzkiego rozumu są nieraz w stanie wziąć w ryzy owoce ludzkich przywar”. I z tym pozytywnym wnioskiem chciałbym pozostawić wszystkich przyjaciół wolności.

09.06.09