Pytanie o społeczny związek przyczynowy

Pytanie do przemyślenia: czy "nędza", rozumiana jako brak możliwości korzystania z dobrodziejstw społecznego życia, jest konsekwencją jakiegoś pierwotnego i racjonalnie niewytłumaczalnego odruchu "wykluczenia społecznego", czy może raczej to "wykluczenie społeczne" jest na ogół konsekwencją "nędzy", rozumianej jako kulturowa nieumiejętność respektowania zasad społecznego życia i wnoszenia w nie produktywnego wkładu? Wydaje się, że rzetelne rozważenie tego, która z tych odpowiedzi jest bardziej prawdopodobna jest konieczne dla oceniania rzeczywistości w sposób wolny od życzeniowego myślenia. A tym bardziej dla myślenia o możliwych rozwiązaniach przedstawionego problemu.